สงขลาพอเพียง : เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา - Songkhla Health

ทัวร์เพื่อการเรียนรู้  :  ศึกษาดูงานโรงปุ๋ยอินทรีย์อัดเม็ด
        ณ  ม. 4  ตำบลท่าข้าม  อำเภอหาดใหญ่  จังหวัดสงขลา         วันที่  16  กรกฎาคม  2548  เวลา 10.00 - 15.00 น.

ผู้เข้าร่วมทัวร์เพื่อการเรียนรู้ ที่ ชื่อ- สกุล ที่อยู่ / เบอร์โทรศัพท์ 1 นายสมศักดิ์  ธรรมโชโต 34/1  ม.2  ต. คลองกวาง  อ. นาทวี  จ. สงขลา 2 นายล้อม  ยอดขวัญ 108/2  ม.3  ต. จะโหนง  อ. จะนะ จ. สงขลา 3 นายพิณ  มากนคร 135 ม.1  ต. คลองกวาง  อ. นาทวี  จ. สงขลา 4 นางวิล ดำคง 37/2 ม.1 ต. คลองกวาง  อ. นาทวี  จ. สงขลา 5 เขียวสยาม ตำบลทุ่งใหญ่  อ. หาดใหญ่ จ. สงขลา 6 นายบ่าว  พิมลไทย 7 ม.1  ต. คลองกวาง  อ. นาทวี  จ. สงขลา 7 อ. ชัยวัฒน์  แก้วสุวรรณ 31  ราษฎร์สามัคคี  2  เทศบาลเมืองบ้านพรุ  อ. หาดใหญ่
จ. สงขลา 8 นายจโรจน์  ธรรมประไพ 96/7  ถ. เทศบาล 3 อ. สทิงพระ  จ. สงขลา 9 นางเบญจวรรณ  ขาวสว่าง 55/2  ม.3  ต. จะทิ้งพระ  อ. สทิงพระ จ. สงขลา 10 นางถนอม  ศิริรักษ์ 42 ม.4 ต. จะทิ้งพระ  อ. สทิงพระ จ. สงขลา 11 นางสุนีย์  ผุดผ่อง 82/3  ต. กระดังงา  อ. สทิงพระ จ. สงขลา 12 นางยินดี  ตรีรัญเพชร สวท.สงขลา  ต. พะวง  อ. เมือง  จ. สงขลา 13 นายธนวัฒน์  ศรีสกุล ประธานสหกรณ์ผู้ผลิตผักบางเหรียง
14 นางอัญชลี  โข่ยหวั่นเซ่ง สหกรณ์ผู้ผลิตผักบางเหรียง 15 นางยุพา  แก้วมณี กรรมการสหกรณผู้ผลิตผักบางเหรียง 16 นางกิ้มฮวง  ฤทธิบูรณ์ สมาชิก  สหกรณ์ผู้ผลิตผักบางเหรียง 17 นายเฉลียว  พุฒชู สมาชิกเกษตร  48/1  ม.3  ต. ท่าช้าง  อ. บางกล่ำ จ. สงขลา 18 นายชุม  บุตรดำ 154  ทุ่งหวัง  อ. เมือง จ. สงขลา
19 นายจิตร  สุวรรณชาตรี 35/1  ม.5  ต. บ้านหาร  อ. บางกล่ำ  จ. สงขลา
20 นายสิริชัย  ดิสสระ 1/6  ม.4  ต. สำนักแต้ว  อ.  สะเดา  จ. สงขลา 21 นางสุริยา  ดิสสระ 1/6  ม.4  ต. สำนักแต้ว  อ. สะเดา  จ. สงขลา ที่ ชื่อ- สกุล ที่อยู่ / เบอร์โทรศัพท์ 22 นายไพฑรูย์  ศิริรักษ์ 99/109  ม.10  ต. เขารูปช้าง  อ.เมือง  จ. สงขลา 23 นางสุภาพ  พุฒชู ร.ร. วัดเนินพิชัย  ต. ท่าช้าง  อ. บางกล่ำ จ. สงขลา 24 น.ส. โสรยา  คงแก้ว 132/2  ซ.10  ถ. ราษฎร์อุทิศ  อ. หาดใหญ่ จ. สงขลา 25 นายสุชน  จันทกูล องค์การบริหารส่วนตำบลท่าข้าม 26 น.ส. เสาวนีย์  แก้วชูเชิด 133 ม.3  ต. ท่าข้าม  อ. หาดใหญ่  จ. สงขลา 27 นายอภิชาต  แก้วสัตยา 62/1  ม.4  ต. ท่าข้าม  อ. หาดใหญ่  จ. สงขลา 28 นายนิธิ  พันธุ์มณี 72/2  ม.3  ต. ท่าข้าม  อ. หาดใหญ่  จ. สงขลา 29 นางวิวรรณ  แก้วชูเชิด 86/5 ม.1 ต. ท่าข้าม  อ. หาดใหญ่  จ. สงขลา 30 นายสินธพ    อินทรัตน์ 52  ม.7  ต. ท่าข้าม  อ. หาดใหญ่  จ. สงขลา 31 น.ส. จรรยา  บัวศร โครงการพัฒนาคุณภาพในการทำงานสำหรับแรงงานนอกระบบ ภาคใต้ 32 น.ส. วรรณา  สุวรรณชาตรี เจ้าหน้าที่โครงการ  36/2  ม.5  ต. ฉลุง  อ. หาดใหญ่
จ. สงขลา

H  สรุปทัวร์เพื่อการเรียนรู้

: นายสินธพ  อินทรัตน์  นายกองค์การบริหารส่วนตำบลท่าข้าม  :  องค์การบริหารส่วนตำบล  มีนโยบาย  คือ ตำบลการเกษตร  ซึ่งเกษตรส่วนใหญ่ทำสวนยาง  3-4  ปีที่ผ่านมา  ตอนทำแผนพัฒนา  อบต. คิดแต่โครงสร้างพื้นฐาน  จึงมีแนวคิดแลกเปลี่ยน  ทำแผนสุขภาพชุมชน  ทำแผนรายได้ครัวเรือน  โดยได้สุ่มสอบถามครัวเรือนประมาณ  500  ครัวเรือน  ถามถึงระบบการพึ่งตลาด  จึงจัดทำแผนข้อมูล  รายรับ  รายจ่าย  โดยเฉพาะเรื่องปุ๋ยเกษตรกรใช้ไม่น้อยกว่า  10  ล้านบาทต่อปี  จึงเป็นบันไดข้อมูลขั้นแรกให้คิดถึงการทำปุ๋ยใช้เอง  จึงได้จัดทำแผนประชาคม  จัดทำแนวคิดสร้างโรงปุ๋ย  ในขั้นแรกได้ใช้งบประมาณจากรัฐในส่วนคณะกรรมการพัฒนาจังหวัดปี 2544  จำนวน    1  ล้านบาท  มาสร้างโรงปุ๋ย  จุดแข็งของการสร้างโรงปุ๋ยชีวภาพ  คือในท้องถิ่นมีโรงสีข้าวชุมชน อยู่ที่ ม.4  ที่มีวัตถุดิบอยู่แล้ว  คือ แกรบ  รำข้าว  แต่มูลสัตว์ (ขี้วัว) ในหมู่บ้านมีไม่เพียงพอ  ก็ซื้อขี้ไก่จากโรงงานแถวรัตภูมิ  และซื้ออุปกรณ์จากบริษัทฟุกเทียน
              เมื่อมีโรงปุ๋ยสิ่งที่ตามมา  คือ กระบวนการเรียนรู้ในการบริหารจัดการ  โดยศึกษาถึงแนวคิด คิวเซ  ที่มีการบริหารจัดการพื้นที่การเกษตร  ศึกษาและแลกเปลี่ยนกับชุมชนอื่น  เช่น น้าประยงค์  มีการไปดูงานโรงปุ๋ยที่จังหวัดสุรินทร์               ในการผลิตปุ๋ยพยายามให้ปุ๋ยมีคุณภาพตามที่กรมวิชาการเกษตรกำหนด  คือ  ค่า  N P K อย่างน้อย  0.5 %  สำหรับองค์การบริหารส่วนตำบลก็มีแปลงสาธิต  ผลที่ได้อยู่ในระดับดี               ในระบบการผลิตอาหารทางการเกษตรในปัจจุบันมีการใช้สารเคมี และพบว่าอาหารเป็นต้นตอสาเหตุของการเกิดโรค  โรคที่มาอับดับแรก  คือ โรคมะเร็ง  องค์การบริหารส่วนตำบลจึงมีแนวคิดเกษตรธรรมชาติ  โดยโยงให้เห็นถึงเกษตรที่เอื้อต่อสุขภาพ  ในการทำเกษตรก็พยายามแลกเปลี่ยนกับพื้นที่อื่น  แปลงเกษตรทดลองมีผลผลิตที่ไม่เพียงพอกับความต้องการของตลาด  ตลาดปัจจุบัน  เช่น  โรงพยาบาลหาดใหญ่  โรงพยาบาลกรุงเทพ  โรงพยาบาลสงขลานครินทร์  องค์การบริหารส่วนตำบลพยายามรณรงค์ให้ประชาชนเห็นความสำคัญในการผลิตอาหารที่ปลอดภัย  สำหรับในครอบครัว  ชุมชน  เน้นเศรษฐกิจพอเพียง  เพื่อให้แนวพึ่งตนเองแพร่หลายในชุมชน  เพื่อเป็นการลดรายจ่ายของครอบครัว

Q นายอรุณ  ทองวิไล  ผู้จัดการโรงปุ๋ยท่าข้าม  : จะเป็นคนดูแลระบบการผลิตปุ๋ย  จัดซื้อวัตถุดิบ  ในการบริหารจัดการโรงปุ๋ยได้มีการศึกษาดูงานที่จังหวัดสุรินทร์  และที่จังหวัดนครศรีธรรมราช  ในขั้นจะเป็นการเรียนรู้ร่วมกันของชาวบ้าน  ต้องลองผิดลองถูก  แต่ก็มีหน่วยงานต่างๆ  ที่เข้ามาเป็นพี่เลี้ยง  เช่น สำนักงานเกษตร  มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์  มหาวิทยาลัยทักษิณ  บริษัทฟุกเทียน  จุดแข็งของโรงปุ๋ยมีโรงสีข้าว  ที่มีวัตถุดิบจำพวกแกรบ รำข้าว  มีแต่ โมลาสผงที่ต้องพึ่งบริษัท เป็นลักษณะเติมแคลเซี่ยมให้ปุ๋ย  10 %  ต่อ 100 กิโลกรัม
              โรงปุ๋ยมีจำนวนสมาชิก  19  คน สาเหตุเนื่องจากชาวบ้านยังคงติดกรอบการใช้ปุ๋ยเคมี  โรงปุ๋ยจึงปุ๋ย 2  แบบตามความต้องการของชาวบ้าน  คือ  1. มีการผสมแม่ปุ๋ยเคมี  สัดส่วน  ชีวภาพ : เคมี 100: 30  คนที่ใช้สูตรนี้จะใช้ในแปลงยาง และจะทำให้เฉพาะลูกค้าที่สั่ง และแบบที่ 2.  ชีวภาพเต็มสูตร
              เมื่อมีการนำปุ๋ยไปใช้  ก็จะมีการประเมินผล  ถ้าเป็นยางพารา  น้ำยางก็จะมีน้ำหนักเพิ่มขึ้นค่าเปอร์เซ็นจะสูง  และมีรายงานใหม่ว่าเหมาะสำหรับการรองก้นหลุมยางเล็กเพราะยางจะแตกรากเร็ว  สำหรับในแปลงผักก็จะมีแปลงสาธิตที่ใช้ปุ๋ยเคมีและปุ๋ยอินทรีย์  แยกเป็น  2 แปลงเพื่อให้ข้อแตกต่าง  และพบว่า  การใช้ปุ๋ยเคมี  ได้ผลผลิตเร็ว  รสชาดไม่ดีและต้นตายเร็ว  แต่การใช้ปุ๋ยชีวภาพแม้ผลผลิตจะน้อย  แต่ถ้าต่อไปมีการปลูกพืชซ้ำ  ไม่จำเป็นต้องใช้ปุ๋ย  และต้นตายช้าผลผลิตจะมีเรื่อยๆ  และจากการศึกษาของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช  ค้นพบว่ากากน้ำจากมันสำปะหลังสามารถทดแทนปุ๋ยยูเรียได้

� คำถามจากผู้เข้าร่วมกิจกรรม 1. การที่ปนเคมีลงไป  จุลินทรีย์จะตายไหม ตอบ  ถ้ามีการผสมไม่เกิน  30 %  จุลินทรีย์ก็จะไม่ตาย  จากข้อมูล  อ. ดีพร้อม  ไชยวงค์เกียรติ  แม้มีการใช้ความร้อน  30 องศา  จุลินทรีย์ก็ยังไม่ตาย ในการจะเปลี่ยนกรอบแนวคิดของชาวบ้าน  ค่อยๆเปลี่ยน เนื่องจากเรามีการใช้ปุ๋ยเคมีกันมานาน 2. โรงปุ๋ยมีการใช้แกรบที่เผาให้ประโยชน์อย่างไร ตอบ  จะเป็นซิลิกา  เพิ่มเปลือกให้ต้นไม้หนาขึ้น  แข็งขึ้น เหมาะสำหรับไม้ผล  เพราะจะช่วยลดแมลงเจาะลำต้น  เช่น  ลองกอง ฯลฯ แต่ถ้าใช้ในยางพาราจะต้องลดปริมาณ

[  ตอนบ่าย ผู้จัดการโรงปุ๋ยมีการสาธิตการผลิตปุ๋ยอินทรีย์อัดเม็ด  ซึ่งมีส่วนประกอบดังนี้  คือ  มูลไก่  แกรบ  รำละเอียด  น้ำหมัก EM. มาใส่ในเครื่องหมุน  เมื่อส่วนผสมมีการรวมตัวกัน  บีบดูว่าไม่แข็ง และเกาะเป็นก้อน  ก็นำมาใส่เครื่องอัดเม็ด