สงขลาพอเพียง : เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา - Songkhla Health

ยุทธศาสตรการเกษตร ตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมฯ ที่ผ่านมาส่งผลกระทบต่อ วิถีชีวิตเกษตรกรหลายด้าน เช่นไม่สามารถพึ่งพาตนเองได้ หนี้สินมากมาย ครอบครัวเป็นทุกข์ คุณภาพของดินและระบบนิเวศเสื่อมโทรม สุขภาพของผู้ผลิตและผู้บริโภคป่วยไข้ด้วยพิษภัยจากสารเคมีที่ปนเปื้อนอยู่ในกระบวนการผลิต นับวันปัญหาสุขภาพและวิกฤตสิ่งแวดล้อมจะทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น

ท่ามกลางสถานการณ์เกษตรปัจจุบัน เกษตรกรมีจิตสำนึกตระหนักรู้ถึงมหันตภัยจากสารพิษ ได้รวมกลุ่มกันแสวงหาทางรอดด้วยชีววิธี แลกเปลี่ยนเรียนรู้ จนเกิดภูมิปัญญา พัฒนาองค์ความรู้ไปสู่การขับเคลื่อน ยุทธศาสตรการเกษตรเพื่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม โดยอาศัยข้อมูลและการสนับสนุนจากองค์กรต่าง ๆ ทำให้เกิดเกษตรกร กลุ่มเกษตรกร ที่พยายามประกอบการเกษตรที่เอื้อต่อสุขภาพ อีกทั้งเพื่อลดภาระต้นทุนการผลิต และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม อยู่หลาย ๆ กลุ่มในพื้นที่จังหวัดสงขลา จากความพยายามข้างต้นของเกษตรกรและกลุ่มเกษตรกรพบว่ายังมีปัญหาและอุปสรรคอยู่หลายประการ ซึ่งส่งผลกระทบต่อการดำเนินงาน หรือการประกอบอาชีพการเกษตรด้านต่าง ๆ คือ

1) ปัญหาด้านการผลิต พบว่าปัจจุบันเกิดความเปลี่ยนแปลงอย่างมากมายทางด้านสภาวะ แวดล้อมทางธรรมชาติ เช่น ฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาล ภาวะฝนทิ้งช่วงเป็นเวลานาน สภาวะน้ำท่วม การระบาดของโรคและแมลง ความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินและน้ำ การขาดความเชื่อมั่นในประสิทธิภาพของชีววิธี เกษตรกรมักมุ่งเน้นความสะดวกในการจัดหาปัจจัยการผลิต การพึ่งพาด้วยการจัดซื้อจากภายนอก ขาดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์ เทคนิค และ ภูมิปัญญาการผลิตที่เอื้อต่อสุขภาพ การไม่เข้าใจในแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งสามารถประยุกต์ใช้ได้ในชีวิตประจำวันและการประกอบการเกษตร

2) ปัญหาด้านการตลาด เป็นที่ทราบกันดีว่าผู้บริโภคนั้นมีความตื่นตัวเป็นอย่างมากกับ ความต้องการบริโภคอาหารที่ปลอดภัย เพราะเชื่อว่า การบริโภคอาหารเป็นปัจจัยที่มีผลกระทบโดยตรงสุขภาพส่วนบุคคล แต่ในความต้องการดังกล่าวผู้บริโภคมักมีความต้องการพื้นฐาน 3 ประการ คือ ต้องการความหลากหลาย ต้องการความต่อเนื่อง และต้องการความเชื่อมั่นในคุณภาพของผลผลิตทางการเกษตรว่ามีความปลอดภัย จากความต้องการดังกล่าวพบว่าเกษตรกรหรือกลุ่มเกษตรกรต้องเผชิญอยู่กับปัญหาเหล่านี้อยู่ตลอดเวลา อีกทั้งยังได้รับผลกระทบต่อเนื่องไปยังภาวะราคาสินค้าเกษตรซึ่งขาดเสถียรภาพ การขาดช่องทางการจำหน่ายที่สามารถเข้าถึงกลุ่มเป้าหมาย ขาดการสื่อสารข้อมูลระหว่างผู้ผลิตกับผู้บริโภค ในประเด็นต่าง ๆ อาทิ ความต้องการของผู้บริโภคที่ผู้ผลิตไม่ทราบ ความซับซ้อนและความเสี่ยงทางการผลิต ซึ่งผู้บริโภคไม่ทราบ เป็นต้น

3) ปัญหาด้านการบริหารจัดการ มักเป็นคำพูดเชิงเหตุผลว่า การที่เกษตรกรมักประสบกับปัญหาอื่น ๆ เนื่องจากเกษตรกร กลุ่มเกษตรกรมักขาดการนำเอาทักษะความรู้ แนวคิดด้านการบริหารจัดการมาประยุกต์ใช้กับชีวิตประจำวัน และการประกอบการเกษตร อาทิ การขาดการวางแผนการผลิต การไม่ให้ความสำคัญกับการจดบันทึกข้อมูลด้านการเงินการบัญชี ภาวะการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น อีกทั้งการขาดการสร้างพันธมิตรในรูปแบบเครือข่าย เพื่อสร้างพลังและความเข้มแข็งให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงจากสภาวะแวดล้อมภายนอกด้านต่าง ๆ ตลอดจนการปฏิบัติการเชิงรุกเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน

จากปัญหาดังกล่าว พบว่า การขับเคลื่อนยุทธศาสตรการเกษตรที่เอื้อต่อสุขภาพและ สิ่งแวดล้อม อันจะนำไปสู่การสร้างสุขภาวะของคนสงขลานั้น จำเป็นต้องนำเอากระบวนการเรียนรู้ในด้านต่าง ๆ เข้าไปแก้ปัญหา ดังนั้นโครงการนำร่องการพัฒนาเครือข่ายเกษตรวิถีธรรม เพื่อสุขภาวะคนสงขลา เป็นกลไกหนึ่งที่จะเข้าไปส่งเสริมการสร้างกระบวนการเรียนรู้ แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ทักษะ เทคนิคประสบการณ์ในด้านการผลิตให้กับเกษตรกร กลุ่มเกษตรกร และการรวมเอาองค์ความรู้ซึ่งเกิดขึ้นจากกระบวนการข้างต้น ขยายผลให้กับกลุ่มเกษตรกรในจังหวัดสงขลา ให้มีความตระหนักถึงมหันภัยจากสารพิษและมีสำนึกร่วมกันในการส่งเสริมการสร้างสุขภาวะชุมชน และยกระดับเกษตรกร กลุ่มเกษตรกรให้เป็นเครือข่าย เพื่อพัฒนาไปสู่ความเป็นองค์กรที่สามารถพึ่งตนเองได้ ตลอดจนการการประสานงานร่วมภาคีกับทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ เพื่อบูรณาการการพัฒนาให้เกิดความยั่งยืนต่อไป