สงขลาพอเพียง : เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา - Songkhla Health

เวทีทำแผนสุขภาพประเด็นการจัดการสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ วันที่ 17 เมษายน 2549 ณ ร้านอาหารล็อกเทอร์เรซ ผู้เข้าร่วม 47 คน

สรุปการประชุม คุณพิชยา แก้วขาว ในฐานะผู้รับผิดชอบเชิงประเด็น ได้กล่าวถึงที่มาของการทำแผนสุขภาพที่มีหลายหน่วยงานมาร่วมกันทำเพื่อให้เห็นภาพปัญหาด้านสุขภาพของคนสงขลาได้ชัดเจนขึ้นและให้ทุกภาคส่วนมามีส่วนร่วมในการทำแผน ในอนาคตการทำแผนงบประมาณของแต่ละหน่วยงานจะได้นำแผนสุขภาพไปเข้าแผนเพื่อการสนับสนุนต่อไป หน่วยงานที่มาร่วม 1. เทศบาลตำบลปริก 2. เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา 3. โรงเรียนพะตงประธานคีรีวัฒน์ 4. คณะวิทยาศาสตร์ มอ.(เครือข่ายรักษ์คลองอู่ตะเภา) 5. เครือข่ายชุมชนลุ่มน้ำทะเลสาบ 6. เทศบาลตำบลพะตง 7. เทศบาลนครหาดใหญ่ 8. เทศบาลนครสงขลา 9. สำนักงานทรัพยากรภาค 8 10. เทศบาลสะบ้าย้อย 11. อบต.ท่าข้าม 12. โครงการปฎิบัติการชุมชนและเมืองน่าอยู่ ปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมที่มีผลกระทบต่อสุขภาพ • มลพิษทางน้ำ น้ำเสียจากครัวเรือน ชุมชน การเกษตร โรงงานอุตสาหกรรม • มลพิษทางขยะ โดยเฉพาะจากชุมชน • มลพิษทางอากาศ จากโรงงาน ฝุ่นละอองจากโรงเลื่อย การจราจร • มลพิษทางเสียง การจราจร สถานบันเทิง • การทำลายระบบนิเวศทางธรรมชาติ การทำลายป่าชายเลน ป่าต้นน้ำ • ปัญหาน้ำท่วม • ปัญหาเรื่องการขาดน้ำในการบริโภค • ปัญหาการขาดเจ้าภาพรับผิดชอบ หน่วยงานขาดการบูรณาการ มีความสับสนในเชิงภารกิจของหน่วยงาน ชุมชนขาดข้อมูลและความรู้ กิจกรรมของภาคี • เทศบางตำบลปริก มีปัญหาเรื่องการจัดการขยะ ต่อมาได้ประสานมอ.ไปให้ความรู้กับชาวบ้านและมีกิจกรรมคัดแยกขยะ และร่วมกับสำนักงานภาค 16 ทำเครือข่ายเฝ้าระวังน้ำในคลองอู่ตะเภา มีโครงการคลองสวยน้ำใส ทำปล้องน้ำดักน้ำไว้ใช้ในช่วงหน้าแล้ง ร่วมกับโครงการเมืองน่าอยู่ตั้งชมรมสร้างเสริมสุขภาพ และประสานกับชุมชนทำธนาคารขยะ โรงปุ๋ยชีวภาพ ส่งเสริมอาชีพ การทำกิจกรรมให้ชุมชนได้มีส่วนร่วมมากที่สุด • เทศบาลตำบลพะตง เห็นปัญหาน้ำเสียในคลองอู่ตะเภา มีกิจกรรมเก็บเศษผักเศษขยะในตลาดทำน้ำหมักชีวภาพแจกจ่ายครัวเรือน มีการอบรมชุมชนคัดแยกขยะ มีการทอดผ้าป่าขยะปีละ 1 ครั้ง ยังมีปัญหาที่ทิ้งขยะไม่เพียงพอ ขยะมากเกินการรองรับการพื้นที่ มีโครงการพะตงน่าอยู่ร่วมกับโรงเรียน ชุมชน ทำถังดักไขมันในทุกครัวเรือน มีกิจกรรมร่วมกับเครือข่ายรักษ์คลองอู่ตะเภา • อบจ.มีแนวคิดจะทำที่ทิ้งขยะรวมของจังหวัดสงขลา • เทศบาลหาดใหญ่ มีหลายหน่วยงาน มีระบบบำบัดน้ำเสียของเมือง มีกิจกรรมรณรงค์การคัดแยกขยะ นำขยะมารีไซเคิล มีปัญหาเรื่องมลภาวะทางเสียงจากสถานบันเทิง อยากจะทำอาคารให้มิดชิด ทำร้านอาหารปลอดภัย พัฒนาตลาดต่างๆตามหลักเกณฑ์ตลาดสดน่าซื้อ (มีปัญหาตัวชี้วัดไม่ตรงกับชาวบ้าน) มีกิจกรรมธนาคารขยะในโรงเรียนเทศบาล • สำนักงานทรัพยากรน้ำที่ 8 เกิดจากการปฎิรูประบบราชการ มีปัญหาการทำงานที่ซ้ำซ้อนกับชุมชน มีแนวทางทำแผนในรูปกรรมการลุ่มน้ำกำกับในเชิงนโยบาย ต่อไปการพัฒนาต่างๆจะต้องผ่านการเห็นชอบของกรรมการชุดนี้ กำลังมีโครงการน้ำประปาทั่วไทย 16 จังหวัดทั่วประเทศให้ชาวบ้านมีน้ำสะอาดใช้ แต่มีปัญหาการขาดจิตสำนึกในการดูแล ที่จ.สงขลา ปี 50 จะมีโครงการนี้ มีกิจกรรมทำฝายแม้วในพื้นที่ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา มีการสำรวจแหล่งน้ำดื่มในชุมชนคาบสมุทรสทิงพระ • เทศบาลสะบ้าย้อย มีปัญหาขาดถังขยะเนื่องจากปัญหา 3 จังหวัด จึงอบรมชาวบ้านทำน้ำหมักชีวภาพ คัดแยกขยะ • สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาค 16 มีบทบาททำแผนสิ่งแวดล้อมในภาพรวม การเฝ้าระวัง เสนอให้มีพื้นที่สาธารณะในการออกกำลัง การทำตลาดสดน่าซื้อ สร้างสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ ปัญหาหนักของสงขลาคือมลพิษทางน้ำและขยะ กิจกรรมที่ทำอยู่เน้นการมีส่วนร่วม สร้างข้อมูลเผยแพร่ สร้างเครือข่ายในลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา 104 เครือข่ายเฝ้าระวังแหล่งน้ำและสามารถประมวลผล มีโครงการอบรมการใช้เทคโนโลยีบำบัดน้ำเสียขนาดเล็ก • คลองแห ต้นน้ำเริ่มจากเมืองหาดใหญ่ และจากคอหงส์ ไหลลงคลองเตย มาลงคลองแห แต่เดิมมีโรงงานอยู่ใกล้คาร์ฟูปล่อยน้ำเสียและขี้ยางลงคลอง เทศบาลนครหาดใหญ่ได้ตั้งสถานีดูดน้ำเสียดึงน้ำไปได้ส่วนหนึ่ง  คลองแหรับทั้งน้ำเสียและขยะ ชุมชนได้คิดกิจกรรมร่วมกับวัดและเครือข่ายฯ เช่น โนราโรงครู สภาลานวัด ทำน้ำหมักชีวภาพ ฝายเฉียง มีมหกรรมย้อนตำนานคลองแห และมีกิจกรรมเชื่อมโยงกับการพัฒนาลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา • คูเต่า มีปัญหาขัดแย้งกับบ่อบำบัดน้ำเสียเทศบาลนครหาดใหญ่ ทำให้ปลากะพงในคลองตาย • คลองวง มี 4 อบต.ในพื้นที่ อยู่ทางตะวันออกของหาดใหญ่ น้ำไหลไปออกทะเลสาบที่คูเต่า ภาพรวมของกิจกรรม ท่าข้ามมีสายคลองย่อย มีโรงงานปลากะป๋องมาก มีปัญหาปลาตาย การแก้ปัญหาใช้มวลชนมาร่วมแก้ปัญหากับโรงงานและฝ่ายวิชาการ ได้รับงบประมาณจาก UNDP สนับสนุนการฟื้นป่าชายเลน ขุดลอกคลองวง มีการลากพระปลูกต้นไม้ ที่ท่าข้ามมีการทำโรงปุ๋ยชีวภาพ มีแผนปฎิบัติการสิ่งแวดล้อมในอบต.แก้ปัญหาน้ำเสียและขยะ มีโครงการน้ำมนต์พืช(น้ำหมัก)แก้ปัญหาขยะในวัด • คลองหอยโข่ง(ป่าต้นน้ำ) รวม 4 อบต.ต้นน้ำร่วมเรียนรู้ ดูงานหาแนวทางแก้ปัญหาต้นน้ำ ศึกษาผลกระทบแล้วทำประชาคมหาทางแก้ปัญหา เสนอแนวคิดทำตาข่ายดักขยะเป็นช่วงๆ ติดตั้งสัญญาณเตือนการปล่อยน้ำเสีย กำลังจะมีโครงการแก้ปัญหาขยะในอ.คลองหอยโข่ง ปัจจุบันมีปัญหาความขัดแย้งระหว่างประชาคมอนุรักษ์ป่าผาดำกับกลุ่มผู้บุกรุกในพื้นที่ป่าผาดำ • ชุมชนนาหมอศรีและคลองทราย มีปัญหาน้ำเสียจากโรงงาน ชุมชนมีโครงการจัดการสิ่งแวดล้อมในครัวเรือน คัดแยกขยะ ทำน้ำหมัก • โรงเรียนพะตงประธานคีรีวัฒน์ มีหลักสูตรท้องถิ่น วิชารักษ์คลองอู่ตะเภา • โรงเรียนวัดโคกสมานคุณ มีกิจกรรมธนาคารบูรณาการขยะ • (เสนอเพิ่มในเอกสารแจก) ข้อมูลองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นของเทศบาลตำบลปริก มีส่วนร่วมในการจัดการสิ่งแวดล้อม • เสนอให้หน่วยงานมาร่วมมือกันทำงาน • มีกลไกเตือนควบคุมการบำบัดน้ำเสียของโรงงาน

ประเมินสถานการณ์ • ประเด็นที่ให้ความสำคัญมากได้แก่ ขยะ และน้ำเสีย อากาศ ที่มีทั้งภาคประชาชนและหน่วยงานรับผิดชอบมีกิจกรรมรองรับ • การแก้ปัญหาของหน่วยงานราชการมีรากคิดมาจากกระทรวง ไม่ได้มาจากท้องถิ่น ยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนเชิงประเด็น • การจัดการสุขภาวะแบบพึ่งตนเอง มีการจัดการสิ่งแวดล้อมโดยความรับผิดชอบของพื้นที่ตนเอง กระบวนการจัดการต้องเกิดมาจากท้องถิ่น • การมีส่วนร่วมโดยมีแผนแม่บทชุมชนในการจัดการสิ่งแวดล้อม • การจัดการความรู้ ให้มีองค์กรแห่งการเรียนรู้สนับสนุนชุมชนและท้องถิ่น • มีกลไกประสานงานเชื่อมโยงหน่วยงาน องค์กร โรงเรียน ชุมชน • สร้างความตระหนักให้เกิดขึ้นกับเยาวชนในพื้นที่
• การบูรณาการเชิงนโยบายในการแก้ปัญหา ระหว่างผู้ว่าฯ ผู้ประกอบการ หน่วยงาน ชุมชน • สื่อสารสาธารณะ
• ลดภาวะมลพิษทางอากาศด้วยการแก้ปัญหาเชิงนโยบายในการสนับสนุนอุปกรณ์ป้องกัน • นำกฎหมายมาบังคับใช้ให้เป็นจริงในทางปฎิบัติ • ผลักดันปัญหาสิ่งแวดล้อม(ป่าต้นน้ำ)ให้เข้าสู่ยุทธศาสตร์จังหวัด • มีกระบวนการไตรภาคี ระหว่างผู้ประกอบการ หน่วยงาน ชุมชน แก้ปัญหามลพิษจากโรงงานอุตสาหกรรม • พัฒนาศักยภาพชุมชนให้มีกระบวนการวิธีคิดวิเคราะห์ในการแก้ปัญหาตนเอง • ทำการเมืองภาคประชาชน(กสพ.หรือเครือข่ายสุขภาพคนสงขลา)ให้เข้มแข็งในการเสนอนโยบายสาธารณะด้านสุขภาพหรือเข้าไปมีส่วนร่วมในการปฎิรูปการเมือง • จัดการข้อมูลในพื้นที่เพื่อสนับสนุนในการแก้ปัญหา • มีเวทีเชิงนโยบายที่ป่าต้นน้ำผาดำเพื่อแก้ปัญหาให้กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ตัวแทนแกนนำยกร่างแผน 1.คุณซะกะรียา
2. รองกอเส็ม ดาวี 3. อบต.แกล้ว
4.คุณประโชติ อินทร์ถาวร 5.คุณนิคม ทองมุณี