สงขลาพอเพียง : เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา - Songkhla Health

"ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก" ดัชนีชี้วัดคุณภาพชุมชน

โดย นุชฤดี รุ่ยใหม่ นิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต

ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก คือสถานที่สำหรับการเรียนรู้ในระดับปฐมวัยของเด็กไทยส่วนใหญ่ เพื่อแก้ปัญหาของการศึกษาระดับปฐมวัย เนื่องจากวิกฤตการณ์ทางการศึกษาของเด็กปฐมวัยในประเทศไทยที่น่าสนใจเป็นอย่างยิ่งคือ ปัจจุบันมีเด็กไทยอายุ 0-5 ขวบ จำนวน 400,000 คน อยู่ในภาวะทุพโภชนาการ และอายุ 3-5 ขวบ จำนวน 1.2 ล้านคน ไม่ได้รับการเตรียมพร้อมที่จะเข้าเรียน

แผนพัฒนาการศึกษาแห่งชาติฉบับที่ 8 (พ.ศ.2540-2544) มีแนวทางปฏิบัติเพื่อแก้ปัญหาการศึกษาระดับปฐมวัย คือ การขยายบริการการศึกษาระดับก่อนประถมศึกษา เพื่อให้เด็กปฐมวัยทุกคนได้รับการเตรียมพร้อมอย่างน้อย 1 ปี ก่อนเข้าเรียนระดับประถมศึกษาภายในแผนพัฒนาการศึกษาแห่งชาติฉบับที่ 8 โดยรัฐสนับสนุนแบบให้เปล่าสำหรับเด็กด้อยโอกาสกลุ่มต่างๆ สนับสนุนปัจจัยที่เอื้อต่อการพัฒนาการทางร่างกายและสติปัญญาของกลุ่มเด็กที่ด้อยฐานะทางเศรษฐกิจและสังคม

ซึ่งหน่วยงานที่รับผิดชอบศูนย์พัฒนาเด็กเล็กก็คือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนั่นเอง

ในปีงบประมาณ 2544 รัฐบาลได้เริ่มนโยบายการถ่ายโอนการศึกษาให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

กระทรวงศึกษาธิการ โดยสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ (สปช.) ในขณะนั้น ได้งดรับเด็ก 3 ขวบเข้าเรียนชั้นอนุบาล และประสานกรมการปกครองให้สนับสนุนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นดำเนินการแทน เฉพาะอนุบาล 3 ขวบ โดยให้กระทรวงศึกษาธิการสนับสนุนบุคลากรและสถานที่ โดยให้องค์กรปกครองท้องถิ่นเป็นผู้บริหารจัดการ ตั้งแต่ปีการศึกษา 2544 เป็นต้นมา

ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของนโยบายการถ่ายโอนการจัดการศึกษาให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และเป็นจุดเริ่มต้นในการจัดตั้งศูนย์พัฒนาเด็กเล็กขึ้นในทุกชุมชน

จนกระทั่งปัจจุบันมีศูนย์พัฒนาเด็กเล็กที่ อบต.จัดตั้งขึ้นโดยไม่ได้รับงบประมาณจากสนับสนุนรัฐทั่วประเทศประมาณ 1,000 แห่ง และจำนวนเด็กเล็กประมาณ 5 หมื่นคน และผู้ดูแลเด็ก (ผตต.) ที่ประจำศูนย์ฯ ส่วนใหญ่มีวุฒิการศึกษาแค่ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย

ดังนั้นจึงเกิดโครงการความร่วมมือระหว่างกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กับมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต ในการจัดการศึกษาให้กับผู้ดูแลเด็ก พี่เลี้ยงเด็ก ครู ให้มีความรู้ด้านการศึกษาที่ตรงสาขาคือจัดหลักสูตรครุศาสตรบัณฑิต สาขาปฐมวัย ซึ่งในกระบวนการเรียนการสอนนั้น อาจารย์ผู้สอนต้องไปตรวจเยี่ยมศูนย์ฯ เพื่อติดตามผลงานและพัฒนาการของนักศึกษาที่เข้าร่วมโครงการ ทำให้ผู้เขียนได้มีโอกาสสัมผัสกับศูนย์เด็กเล็กในพื้นที่ที่รับผิดชอบอย่างใกล้ชิดพบว่า

สภาพความเป็นอยู่ ขนาดของศูนย์ สุขภาพของเด็ก เป็นตัวชี้วัดคุณภาพประชาชนในชุมชนนั้นได้เป็นอย่างดี

ในชุมชนที่ประชากรมีฐานะทางเศรษฐกิจไม่ค่อยดี ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กจะคับแคบแออัด ไม่ค่อยสะอาด อุปกรณ์ขาดแคลน เด็กนักเรียนก็แต่งกายไม่ค่อยสะอาดและสุขภาพไม่ค่อยดี

ในขณะที่ชุมชนที่ประชากรมีฐานะทางเศรษฐกิจดี สภาพศูนย์พัฒนาเด็กเล็กจะสะอาด อุปกรณ์ครบครัน เด็กแต่งกายสะอาด อาหารการกินสมบูรณ์ สุขภาพดี

งบประมาณในการพัฒนาศูนย์พัฒนาเด็กเล็กและแนวทางในการพัฒนาศูนย์ขึ้นอยู่กับผู้บริหารในท้องถิ่นคือ นายกฯ อบต.เป็นหลัก ชุมชนใดที่นายกฯ อบต.ให้ความสำคัญด้านการศึกษาก็จัดงบประมาณให้ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กอย่างพอเพียง ในขณะที่บางชุมชนศูนย์พัฒนาเด็กเล็กขาดอุปกรณ์ ขาดห้องเรียน แต่มีงบฯพัฒนาสิ่งก่อสร้างอื่นๆ หรือแม้กระทั่งงบฯในการดูงานของบุคลากร

และที่สำคัญที่สุด ความก้าวหน้าของศูนย์และความสัมพันธ์กับชุมชน ผลงานของศูนย์ฯขึ้นอยู่กับวิสัยทัศน์ การศึกษาและการทุ่มเทเป็นพิเศษของผู้ดูแลเด็กประจำศูนย์

จากข้อมูลข้างต้นคงไม่ผิดนักที่จะกล่าวว่า "ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก คือดัชนีชี้วัดคุณภาพของชุมชน" ดังนั้นแนวทางในการพัฒนาศูนย์ฯ เพื่อเป็นสถานที่เตรียมพร้อมด้านสมอง สุขภาพ และวินัยของเด็กไทยเพื่อกลายเป็นบุคลากรที่มีคุณภาพของประเทศในอนาคตขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายด้าน ทั้งเรื่องการสนับสนุนของคนในชุมชน การสนับสนุนวิสัยทัศน์ของผู้บริหารท้องถิ่น และความตั้งใจ การดูแลเอาใจใส่ ความทุ่มเทของผู้ดูแลเด็ก

โครงการพัฒนาผู้ดูแลเด็กให้มีวิทยฐานะเพิ่มขึ้นก็นับเป็นการพัฒนาที่ถูกทาง และเป็นอีกหนึ่งโครงการที่เห็นผลน่าจะมีการสนับสนุนและขยายโครงการให้ทั่วถึง