สงขลาพอเพียง : เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา - Songkhla Health

การประชุมเวทีพัฒนากิจกรรมแผนสุขภาพประเด็นเกษตร ณ วัดคลองแห วันพฤหัสบดีที่ 7 ธันวาคม พ.ศ. 2549 เวลา 9.00-15.00 น. ผู้เข้าร่วมประชุม 1.นายสัมพันธ์ แก้วสุวรรณ       29.นายรอหีม  สะอุ 2.นายเปี้ยน  โทมณี       30.นายนิมิตร  คงหนูแก้ว
3.นายธนัสสร  มณีรักษ์       31.นางรจนา  แก้วขาว 4.นางสาวนิภา  ช่อเพ็ชร       32.นางสาวมาลา  พาณิชกรณ์ 5.นายเฉลียว  พุฒชู       33.นายเสถียร  ปิ่นสัวสดิ์ 6.นายวิสิทธิ์ศักดิ์  สวัสดิรักษา       34.นายณรงค์  สุขขวัญ 7.นางละออง  อินทรคีรี       35.นายมารุต  ลอบพา 8.นายหลบ สุวรรณ       36.นายจาบ  กัณฑ์แก้ว 9.นางรัญจวน  แก้วจินดา       37.นายทนง  จันทร์แท่น 10.นางกัลยา  ถ้อยดำ       38.นายประวิทย์ วรรณโร 11.นางหะเส็ม  โดะหมาน       39.นางลลิตา  บุญช่วย 12.นายสอาด  หมู่เก้ม       40.นายบรรจง  ราชสุวรรณ 13.นายดิษฐ์  เพชรปาน       41.นางอาบทิพย์  ตันติมา 14.นายประดิษฐ์  เพชรโณ       42.นายสาทร  โรจนสิริสวัสดิ์ 15.นางสาวปรีดา  ประทุมวัลย์       43.นายวิรัช  แก้วคำ 16.นายระนอง ซันสุวรรณ       44.นายจิตร  สุวรรณชาตรี 17.นายสิปนนท์  จริยานุกูล       45.นายหุ้น  สุวรรณมุณี 18.นายสุวรรณ  คีรีรัตน์       46.นายถวิล  วิจิตรฐพันธ์ 19.นายสุจิน  แก้วบุญส่ง       47.นางลัดดาวรรณ์  พิมพ์ทอง 20.นายเจริญ  เมืองแก้ว       48.นายโชค  รักแก้ว 21.นายแก้ว  ตรีรัตน์       49.นางขนิษฐา  สวนแสน 22.นายประพาส  บัวแก้ว       50.นายภาณุ  พิทักษ์เผ่า 23.นายกำราบ  พานทอง       51.นายชาคริต  โภชะเรือง 24.นางสาวปราณี  วุ่นฝ้าย       52.นางสาววรรณา  สุวรรณชาตรี 25.นายสุริยา  หะยีสะแลแม       53.นายเชภาดร  จันทร์หอม 26.นายดลระหมาน  จิตรตรง 27.นายอาพิชาติ  สุทธิโพธิ์ 28.นายแพทย์ประวิทย์  วรรณโร
ช่วงเช้า นายภานุ  พิทักษ์เผ่า  วิทยากร ได้กล่าวถึงปัญหา การทำเกษตรสารเคมีในปัจจุบันที่ส่งผลกระทบต่อชีวิต  และสิ่งแวดล้อม  และปัญหาพื้นที่ปลูกยางพารา  ที่ชาวสวนไม่ให้ความสำคัญในการปลูกพืชผักอย่างอื่น  เน้นการผลิตยางพาราอย่างเดียว เจ้าอาวาสวัดคลองแห  ได้กล่าวถึง  ความเสียสละเป็นยอดของความดี  ซึ่งการเสียสละเวลาความสุขส่วนตัว  เพื่อความสุขส่วนรวม  คนสมัยปัจจุบันมีอายุสั้น  โดยมีปัจจัยหลายอย่าง เช่น 1.อากาศ  เนื่องจากในปัจจุบันมลพิษ ที่มีกลิ่นมาจากโรงงาน  ฝุ่นละออง  แม้แต่ในวัดที่มีการจุดธูปบูชาพระ  ซึ่งจากการวิจัยของแพทย์พบว่า ควันธูปมีอันตรายมากกว่าควันบุหรี่ 10  เท่า ซึ่งในควันธูปมีส่วนผสม หลายอย่าง เช่นขี้เลื่อย  สารเคมี  ยิ่งธูปที่มีกลิ่นหอมก็จะมีอันตรายเยอะ  ดังนั้นเพื่อช่วยลดมลพิษ ควรหลีกเลี่ยงการจุดธูป  แม้ว่าในหลักคิดอาจมีความขัดแย้ง  แต่หากคิดถึงความสุขของมวลมนุษย์  และชุมชนเองควรร่วมกันปลูกต้นไม้เพื่อเพิ่มอากาศ 2.อารมณ์  ควรระงับความโกรธ  อาฆาตพยาบาล  หากเป็นแนวคิดมุสลิม เมื่อโกรธใคร เขาจะอาบน้ำ เพื่อให้จิตใจสงบ แต่ถ้าเป็นคนไทยก็จะนับ 1-10  แพทย์บอกว่าในแต่ละวันคนเราควรหัวเราะประมาณ 10  ครั้ง อายุก็จะยาว 3.อาหาร  ในปัจจุบันคนเราอายุสั้น เนื่องจากปัจจัยด้านอาหาร คนสมัยก่อนกินอาหารพื้นบ้าน  ไม่มีสารเคมี ทำให้อายุยืน  หากเกษตรกรได้มีการนำแนวคิดเรื่องเศรษฐกิจพอเพียง  การรณรงค์เรื่องอาหารปลอดภัย คนรุ่นหลังก็จะสุขภาพดี โต๊ะอีหม่าม  รอหีม  ได้กล่าวถึง  การทำเกษตรวิถีธรรมวิถีไท  จำเป็นต้องมีคุณวุฒิ  และคุณธรรม  เมื่อมีความรู้และสามารถถ่ายทอดให้คนอื่น ก็จะได้บุญกุศล  การทำงานในพื้นที่จำเป็นต้องปฏิบัติจริงคนเขาถึงจะเชื่อถือ นพ. ประวิทย์  วรรณโร  ซึ่งเข้าร่วมเวทีเพื่อหาแนวทางประสานเครือข่ายที่ทำเกษตรปลอดสารเคมี  ซึ่งแนวทางการส่งเสริมสุขภาพของโรงพยาบาลหาดใหญ่ ต้องการมีสหกรณ์สุขภาพ ที่มีการบริการผักปลอดสารเคมีให้กับผู้บริโภคในโรงพยาบาล และส่งเสริมอาหารปลอดสารเคมีในโรงครัวของโรงพยาบาล แนวทางให้โรงพยาบาลหาดใหญ่เป็นโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ เป็นแนวคิดของกระทรวงสาธารณสุข ที่เน้นให้โรงพยาบาลป้องกันโรคดีกว่าจะรักษาโรค คุณชาคริต โภชะเรือง บอกเล่าที่มาแผนสุขภาพจังหวัดสงขลา คุณกำราบ พานทองและ อ.ภาณุ พิทักษ์เผ่า บอกรายละเอียดร่างโครงการ 7 โครงการในประเด็นเกษตร เสร็จแล้วมีการเพิ่มเติมข้อเสนอแนะและวิจารณ์จากผู้เข้าร่วมประชุม 1.โครงการสังเคราะห์และจัดการชุดความรู้ด้านเกษตรและอาหารที่เอื้อต่อสุขภาพ             - จัดองค์ความรู้ในการบริโภคผัก ผลไม้ เพื่อการบำบัดโรค - เปิดการสนับสนุนงานวิจัยโดยเด็กนักเรียน 2โครงการเวทีเรียนรู้และติดตามเกษตรและอาหารที่เอื้อต่อสุขภาพ             - การจัดเวทีสัญจรแต่ละอำเภอ โดยมีภาคีต่างๆเข้าร่วม ผลักดันข้อเสนอรูปธรรมผ่านองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและภาคี - จัดร่วมกับภาคีซึ่งมีส่วนได้ส่วนเสีย(เช่น เจ้าหน้าที่รัฐ ,อปท) ปีละ 1-2 ครั้ง 3.โครงการเสริมการจัดการสารสนเทศและสื่อสาธารณะโดยชุมชน - ควรมีป้ายแนะนำ/ให้การรับรองบ้านที่ทำการเกษตรวิถีธรรมวิถีไท 4.โครงการสร้างผู้นำเกษตรกรวิถีธรรมวิถีไทเพื่ออาหารปลอดภัยและสุขภาพชุมชน - สำนักงานเกษตรจังหวัดมีแผน+โครงการจัดการอบรมปลอดภัยมาร่วมเสริม เป้า 7,000 กว่าราย 5.โครงการศึกษาดูงาน การผลิตอาหารที่เอื้อต่อสุขภาพ - ใช้การเยี่ยมเยียนเป็นการประเมินและมอบป้ายวิถีไท 6.โครงการสนับสนุนตลาดและอาหารที่เอื้อต่อสุขภาพในระดับท้องถิ่น - ควรมีตลาดสีเขียวระดับหมู่บ้าน,ตำบล
- สร้างแหล่งจำหน่ายให้กับกลุ่มธรรมชาติบำบัด(เทศบางหาดใหญ่) - สนง.เกษตรจังหวัดเสนอจัดงานอาหารปลอดภัยร่วมกันปีหน้า - ให้มีตาชั่งที่ถูกต้อง เที่ยงธรรม เป็นส่วนหนึ่งของการตรวจสอบความเป็นธรรม - ฝึกสุขนิสัยกินอาหารที่บ้าน 7.โครงการเสริมสร้างเครือข่าย เกษตรวิถีไทเพื่ออาหารปลอดภัย - เวทีใหญ่ ผลักดันการมีกองทุนสนับสนุนแบบกองทุนสงเคราะห์ - การเชิญผู้นำของ อปท.มาร่วม เช่นแกนนำในคณะเทศบาลมาร่วม ขยายเครือข่ายชุมชนต่างๆในเทศบาลหาดใหญ่ 8.อื่นๆ - การรู้จักกันให้มากขึ้น ควรมีวัฒนธรรมการพบปะกันทำปุ๋ยหมัก - จุดประสาน/สำนักงานควรมีที่ตั้ง/ที่อยู่ที่ชัดเจน - สถานการณ์อาหารในชุมชนซึ่งมีในธรรมชาติกำลังหมดไป - ศูนย์ถ่ายทอด ควรปรับการทำงานให้เกิดการมีส่วนร่วมมากขึ้นและมีการบริหารที่อิสระไม่ขึ้นกับเจ้าหน้าที่

ช่วงบ่าย แบ่งกลุ่มย่อยออกเป็น 3 กลุ่มพื้นที่ โจทย์ที่ใช้คุยในกลุ่มย่อย 1.ร่วมวิเคราะห์ต้นทุนทางสังคม สถานการณ์ และศักยภาพของครอบครัว กลุ่ม เครือข่าย ขณะนี้เป็นอย่างไร 2.ต้องการหนุนเสริมในโครงการ/กิจกรรมใดบ้าง(จากที่เสนอมาแล้ว 7 โครงการ )หรืออื่นๆเพิ่มได้ 3.คิดว่าพื้นที่เป้าหมายที่จะดำเนินการนำร่องมีหรือไม่ ควรมีพื้นที่ใดบ้าง 1.พื้นที่โซนคาบสมุทร (สิงหนคร,สทิงพระ,กระแสสินธุ์,ระโนด) 1).ร่วมวิเคราะห์ต้นทุนทางสังคม สถานการณ์ และศักยภาพของครอบครัว กลุ่ม เครือข่าย ขณะนี้เป็นอย่างไร ทุนทางสังคม
      ทุนธรรมชาติ คลองอาทิตย์       กลุ่มเกษตรกรในหลายพื้นที่ - กลุ่มไร่นาสวนผสม ต.ระวะ อ.ระโนด - กลุ่มเกษตรกรอินทรีย์ วัดสน - กลุ่มดีหลวง - กระดังงา - บ่อแดง - ม่วงงาม - คูขุด
กิจกรรมที่ทำ - ทำไร่นาสวนผสม ผักปลอดสารพิษ
- การแปรรูปอาหารทะเล - ปุ๋ยชีวภาพ - อาหารเพื่อสุขภาพชุมชนชาวบก

สถานการณ์ ในพื้นที่ - น้ำท่วม/พืชผัก/นาเสียหาย/ผลผลิตทางการเกษตรเสียหาย - คนหนุ่มสาวออกนอกพื้นที่ ทำงานโรงงาน - นาร้าง - ระบบชลประทานไม่ดี - ค่าขนส่งแพง 2).ต้องการหนุนเสริมในโครงการ/กิจกรรมใดบ้าง(จากที่เสนอมาแล้ว 7 โครงการ )หรืออื่นๆเพิ่มได้     1.โครงการสร้างผู้นำเกษตรกรวิถีธรรมวิถีไทเพื่ออาหารปลอดภัยและสุขภาพชุมชน - แลกเปลี่ยนความคิดเห็นผู้นำ เรื่องปัญหา วิธีการ - ขยายการเรียนรู้กับเพื่อนบ้าน - สร้างองค์ความรู้/ชุดเอกสาร/cd - หนุนเสริมปัจจัยการผลิต - ประสานกับโรงเรียน/เด็ก 2. โครงการสนับสนุนตลาดและอาหารที่เอื้อต่อสุขภาพในระดับท้องถิ่น - สร้างความมั่นใจผู้ผลิต/มีความยั่งยืน - ตลาดมีความชัดเจน - ทำเพื่อกิน เหลือกินขาย
- ขายผลผลิตในตลาดชุมชนที่มีอยู่ - ผู้ประสานตลาด - มีจุดรวมผลผลิตของแต่ละตำบล 3. โครงการเสริมสร้างเครือข่าย เกษตรวิถีไทเพื่ออาหารปลอดภัย - เวทีแลกเปลี่ยนเกษตรกรในระดับโซน/อำเภอ 4. โครงการเสริมการจัดการสารสนเทศและสื่อสาธารณะโดยชุมชน - ทำสื่อโดยชุมชน - มีคนทำงานข้อมูล/ความเคลื่อนไหว/สถานการณ์ในพื้นที่ เรื่องผลผลิต ราคาผลผลิต ประชาสัมพันธ์สินค้า - ประสานกับสื่อกลาง 5. โครงการสังเคราะห์และจัดการชุดความรู้ด้านเกษตรและอาหารที่เอื้อต่อสุขภาพ - อาหารพื้นบ้าน: คุณค่า การฟื้นฟู สรรพคุณ 6. โครงการเวทีเรียนรู้และติดตามเกษตรและอาหารที่เอื้อต่อสุขภาพ - ระดับพื้นที่/โซน - สัญจรลงแปลงพื้นที่ 7. โครงการศึกษาดูงาน การผลิตอาหารที่เอื้อต่อสุขภาพ - ภายใน
      โรงเรียนเกษตรอินทรีย์วัดจันทร์  ม่วงงาม - ภายนอกประเทศ ภูฏาน ลาว ในเรื่องรูปแบบเกษตร 3.คิดว่าพื้นที่เป้าหมายที่จะดำเนินการนำร่องมีหรือไม่ ควรมีพื้นที่ใดบ้าง       - โรงเรียนเกษตรอินทรีย์ (วัดจันทร์ ม.1 ม.2 ม.3)       - แปลงสาธิตปลูกผักปลอดสารพิษ (ดีหลวง ม.2)       - ไร่นาสวนผสม (ม.7 คูขุด , ม.10 ม่วงงาม)       - แปรรูปอาหารทะเล (ม.1 บ่อแดง)       - ฝรั่งปลอดสารพิษ (บ้านขาว ระโนด)

1. โซน จะนะ เทพา สะบ้าย้อย สะเดา     1).ร่วมวิเคราะห์ต้นทุนทางสังคม สถานการณ์ และศักยภาพของครอบครัว กลุ่ม เครือข่าย ขณะนี้เป็นอย่างไร ต้นทุนทางสังคม

- ผู้รู้เรื่องเกษตรอินทรีย์ - มีเกษตรกรที่ทำเกษตรไร้สารพิษ - มีระบบการซื้อขายตรงยังแปลงผลิต - กลุ่มคัดค้านท่อแก๊ส ได้สร้างกิจกรรมการพึ่งตนเองเช่น การปลูกผัก การผลิตน้ำหมัก - มีตลาดส่งผลผลิตสู่ร้านครัวเพื่อนสุขภาพโดยตรง - พื้นที่ป่าต้นน้ำยังมีความสมบูรณ์ ป่า ภูเขา สถานการณ์ - พื้นที่เขตสีแดง(ความมั่นคง) - ความต้องการผลผลิตไร้สารพิษมีมาก จนผลิตไม่เพียงพอ ผลิตไม่ทัน - ชุมชนแบ่งกลุ่มจากความขัดแย้งบางเรื่อง(ท่อแก๊ส จะนะ) - พื้นที่ต้นน้ำส่วนใหญ่ยังปลูกยางพาราชนิดเดียว ศักยภาพ - การขยายและต้นแบบเกษตรอินทรีย์วิถีไท - เป็นศูนย์เรียนรู้ของชุมชนด้านเกษตรอินทรีย์วิถีไท - ความสนใจของภาคีด้านสุขภาพมีมาก เช่น โรงพยาบาลจะนะ เทพา กศน. - มีชุมชนสนใจปรับสวนยางเชิงเดี่ยวให้มีความหลากหลายของพันธุ์ไม้ - มีพื้นที่สาธารณะใช้ปลูกป่าชุมชนได้ - มีโครงการอนุรักษ์ป่าต้นน้ำของลุ่มน้ำทะเลสาบ 2).ต้องการหนุนเสริมในโครงการ/กิจกรรมใดบ้าง(จากที่เสนอมาแล้ว 7 โครงการ )หรืออื่นๆเพิ่มได้       - โครงการฝึกอบรมผู้นำ       - มีเวทีเรียนรู้ร่วมกับภาคีในพื้นที่       - จัดการรณรงค์เผยแพร่ร่วมกับสถานี โรงพยาบาล       - การสร้างและสำรวจฐานข้อมูลร่วมกับอบต. 3.คิดว่าพื้นที่เป้าหมายที่จะดำเนินการนำร่องมีหรือไม่ ควรมีพื้นที่ใดบ้าง       - ประเด็นการอนุรักษ์ป่า/ป่าชุมชน พื้นที่เป้าหมาย ต.ทุ่งหมอ อ.สะเดา(ลำคลองย่อยคลองลำใหญ่)       - สร้างปะการังเทียม พื้นที่เป้าหมาย ต.ตลิ่งชัน อ.จะนะ (เลปากบางสะกอม)       - ฝึกเกษตรวิถีธรรมวิถีไท พื้นที่เป้าหมาย ต.ทุ่งหมอ,ต.ปาดังเบซาร์,ต.ทุ่งพอ อ.สะเดา       - แปลงเกษตรไร้สารพิษ ต.ตลิ่งชัน,ต.ป่าชิง, อ.จะนะ    ต.ทุ่งหมอ อ.สะเดา       - เวทีเรียนรู้ ต.ตลิ่งชัน อ.จะนะ ต.ทุ่งหมอ เคียนเภา ต.ทุ่งโพธิ์       - รณรงค์เผยแพร่ โรงพยาบาลจะนะ เทพา       - ตรวจรับรองผลผลิต ต.ตลิ่งชัน , เทศบาลปาดังเบซาร์ อ.สะเดา       - การจัดทำฐานข้อมูล ต.ตลิ่งชัน อ.จะนะ  ต.ทุ่งหมอ ต.ทุ่งโพธิ์ ต.ปาดังเบซาร์ อ.สะเดา

โซนกลุ่มควน ควนเนียง รัตภูมิ บางกล่ำ 1).ร่วมวิเคราะห์ต้นทุนทางสังคม สถานการณ์ และศักยภาพของครอบครัว กลุ่ม เครือข่าย ขณะนี้เป็นอย่างไร ทุนสังคม 1.ควนเนียง - กลุ่มปุ๋ยอินทรีย์ สมาชิก 34 คน การผลิตเดือนละ1 ตัน ขายสมาชิก - แปลงสมุนไพรธรรมชาติ สมาชิกภายใต้กลุ่มปุ๋ย - แปลงพืชสาธิต - กลุ่มขนมพื้นบ้าน - กองทุนสวัสดิการชุมชน 2.รัตภูมิ       - กลุ่มเกษตรธรรมชาติทิพคีรี สมาชิก 251 คน 45 ต้นแบบ การจัดการครบวงจร มีปุ๋ยใช้เอง นโยบายประชาสัมพันธ์ รณรงค์ ปลอดสาร จัดกระบวนการตลาด สร้างสังคมคุณธรรมการผลิต         - ศูนย์ประสานองค์กรภาคประชาชน         - ขี้ค้างคาว+ฟอสเฟต         - แหล่งน้ำธรรมชาติ 16 สายน้ำ         - กองทุนสวัสดิการชุมชน         -    กองทุนประกันพืชผล         - ธนาคารจุลินทรีย์/แปรรูปถั่วลิสง 3.บางกล่ำ         - ไข่เค็มบัวแก้ว         - กองทุนสวัสดิการชุมชน         - ข้าวหลาวแม่ทอม         - กลุ่มออมทรัพย์         - กลุ่มปุ๋ยชีวภาพ         - ข้าวสารซ้อมมือ         - เพาะเห็ด 2).ต้องการหนุนเสริมในโครงการ/กิจกรรมใดบ้าง(จากที่เสนอมาแล้ว 7 โครงการ )หรืออื่นๆเพิ่มได้       - โครงการหนุนเสริมขบวนการตลาด       - เชื่อมโยงการพัฒนาศักยภาพเครือข่ายให้เข้มแข็ง       - องค์ความรู้       - สื่อรณรงค์สังคมปลอดสารพิษ       - ศึกษาดูงาน       - สนันสนุนแปลงเพาะพันธุ์กล้าไม้       - กองทุนหนุนเสริมพัฒนาภัยพิบัติ/ประกันพืชผล       - กองทุนสงเคราะห์แกนนำคนทำงาน       - ฝึกอบรมผู้นำ 3).คิดว่าพื้นที่เป้าหมายที่จะดำเนินการนำร่องมีหรือไม่ ควรมีพื้นที่ใดบ้าง       - กลุ่มเกษตรธรรมชาติทิพคีรี       - กองทุนประกันพืชผล ม.3 ต.คูหาใต้       - แปลงผักกูด ม.2 ต.ท่าชะมวง       - กลุ่มปุ๋ยอินทรีย์ชีวภาพ ม.6 ต.รัตภูมิ       - กลุ่มปุ๋ย ม.10 ต.ท่าช้าง อ.บางกล่ำ       - กลุ่มปุ๋ย  ม.5 ต.บ้านหาร อ.บางกล่ำ       - ไข่เค็ม บัวแก้ว ม.2 ต.แม่ทอม       - ไร่นาสวนผสม ม.2 ต.แม่ทอม       - กลุ่มปุ๋ยอินทรีย์ชีวภาพ ม.9 ต.กำแพงเพ็ชร       - กลุ่มพืชสมรมร่วมยางพารา
      - กลุ่มปุ๋ยอินทรีย์ ต.เขาพระ จบการประชุม