สงขลาพอเพียง : เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา - Songkhla Health

รายงานการประชุมการจัดทำแผนสุขภาพจังหวัดสงขลา  ประเด็นสุขภาพวัยแรงงาน วันที่ 21 เมษายน 2549  ณ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสงขลา  อ. เมือง จ สงขลา

ผู้เข้าร่วมประชุม 1. นพ. สุภัทร  ฮาสุวรรณกิจ  เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา / ผอ. รพ.จะนะ 2. นางทิวาพร  กาญจนภาโส  สถาบันพัฒนาฝีมือแรงงานภาคที่ 12  สงขลา 3. นายปรีชา เจ๊ะสา  สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน 4. นางวันเพ็ญ  ด้วงปาน  เครือข่ายแรงงานนอกระบบ กลุ่มรับซื้อน้ำยางสด 5. นางสุพร  น้อยสำลี เครือข่ายแรงงานนอกระบบ  กลุ่มทอผ้ากระแสสินธุ์ 6. น.ส.ชนัชสรณ์  จันทร์วิจิตร สำนักงานประกันสังคมจังหวัดสงขลา 7. นายวิสุทธ์  อุทัยเลิศ  ศูนย์ความปลอดภัยในการทำงานพื้นที่ 12 8. นายสุจิตร  คงจันทร์  สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสงขลา 9. น.ส. นาตยา  เพชรรัตน์  มูลนิธิรักษ์ไทย 10. น.ส. พันธ์  วรรณบริบูรณ์  มูลนิธิพัฒนาแรงงานและอาชีพ 11. นางอัจจิมา  พรรณณา  สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสงขลา 12. นางปราถนา  วัชรานุรักษ์ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสงขลา 13. นางสุนิภา  คีรีนารถ  สำนักงานเกษตรจังหวัดสงขลา 14. น.ส. บงกช  เชี่ยวชาญยนต์  สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 12 สงขลา 15. น.ส. จรรยา  บัวศร  มูลนิธิพัฒนาแรงงานและอาชีพ 16. นางสุดี  จารุพันธ์ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสงขลา 17. นายเฉลิม  ทองพรม  นายกองค์การบริหารส่วนตำบลคลองเปียะ 18. นายเสวียน  พัทธานิล  รองนายกองค์การบริหารส่วนตำบลกำแพงเพชร 19. นายนิมิตร  แสงเกตุ  สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสงขลา 20. น.ส. นาตยา  แท่นนิล  สวรส. ใต้ มอ. หาดใหญ่ 21. น.ส. วรรณา  สุวรรณชาตรี  เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา

สรุปการประชุม นพ. สุภัทร  ฮาสุวรรณกิจ  ผู้รับผิดชอบโครงการเครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา ได้กล่าวถึงแนวทางการจัดทำแผนสุขภาพจังหวัดสงขลาให้แก่ผู้เข้าร่วมประชุมรับทราบ  ดังนี้  เนื่องจากการเติบโตของภาคประชาสังคมที่ทำงานด้านสุขภาพ  ประกอบด้วยองค์กรท้องถิ่น ต้องการมีส่วนร่วมในการทำงานร่วมกับภาคประชาสังคม  จึงได้เกิดการร่วมคิดในการจัดทำแผนสุขภาพจังหวัดสงขลาขึ้น  ซึ่งผู้ว่าราชการจังหวัดสงขลาได้มีการเล็งเห็นว่าเป็นการทำงานแบบบูรณาการ แผนสุขภาพจังหวัดสงขลาจะเป็นแผน  2  ปี  คือ ปี 2551  และ 2552  ในกระบวนการจัดทำแผนสุขภาพจังหวัดสงขลาได้มีการแต่งตั้งอนุกรรมการ  1  ชุด  มีการกำหนดประเด็น  13  ประเด็น  ซึ่งประเด็นแรงงานจัดอยู่ในกลุ่มเนื้อหาด้านการสร้างเสริมสุขภาพตามกลุ่มเป้าหมาย  ซึ่งมีประเด็นย่อย เช่น  การส่งเสริมสุขภาพเด็กและเยาวชน  การดูแลผู้พิการและด้อยโอกาส  การส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ
แนวคิดการจัดทำแผนสุขภาพ  ไม่เน้นเอาแผนที่มีอยู่แล้วมาเขียน  แต่เน้นการประสานแผนระหว่างองค์กรต่างๆที่ทำงานด้านการสร้างเสริมสุขภาพ  รวมทั้งหาข้อมูลพื้นที่มาร่วมบรรจุในแผน กำหนดการจัดทำแผนสุขภาพจังหวัดสงขลา  จะมีการดำเนินการให้แล้วเสร็จในวันที่ 1 กรกฎาคม  2549  ซึ่งเป็นการรับรองแผนสุขภาพจังหวัดสงขลา  ในงานครบรอบ  4  ปี สสส. จากนั้นก็มีการผลักดันแผนไปให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องปฏิบัติ

สรุปสถานการณ์สุขภาพของวัยแรงงานจากผู้เข้าร่วมประชุม • สถานการณ์สุขภาพแรงงาน 1. ประชากร (1,322,634 คน) มีจำนวนกำลังแรงงาน (751,104 คน) มีงานทำ (745,480 คน)อยู่นอกภาคเกษตรกรรม (230,251 คน) นอกภาคเกษตรกรรม (515,229 คน)  ว่างงาน (5,624 คน)    ไม่อยู่ในกำลังแรงงาน (250,601 คน)
2.  แรงงานภาคเกษตรกรรม  ประกอบด้วย
2.2.1 เกษตรทางเลือก 2.2.2  เกษตรเชิงพาณิชย์  เป็นลักษณะ เกษตรพันธะสัญญา แนวทางการทำงานรับจ้างบริษัททำการเกษตร รวมทั้ง ปลูกเพื่อขายจึงมีการ ปลูกจำนวนมากจึงมีใช้สารเคมีปริมาณสูงและต่อเนื่องส่งผลต่อสุขภาพ  เกษตรกรสัมผัสสารเคมีรวมถึงผลจากท่าทางการทำงานที่ไม่ถูกต้อง การใช้สารเคมีมีผลต่อสภาพแวดล้อมในชุมชน 3. แรงงานนอกภาคเกษตรกรรม  แบ่งเป็น   3.1 ภาคการผลิต  มีปัจจัย    เสี่ยงตามอาชีพ   3.2 การขายส่ง ขายปลีก      ยังไม่มีการศึกษาผลกระทบทางสุขภาพที่ชัดเจน   3.3 โรงแรมภัตตาคาร    ยังไม่มีการศึกษาผลกระทบทางสุขภาพที่ชัดเจน   3.4 ก่อสร้าง    อุบัติเหตุ    โรคจากการทำงาน   •  สถานการณ์แรงงานในปัจจุบัน     1. ลูกจ้างในสถานประกอบการ "ลูกจ้าง"
    1.1  เป็นผู้ประกันตน (164,541 คน)  การรักษา กรณีบริการ เจ็บป่วย  การส่งเสริมสุขภาพ    ลักษณะงานเสี่ยงตามประเภทงานที่ทำ  เช่น  วัตถุดิบ  สภาพแวดล้อมในการทำงาน
1.2 ลูกจ้าง (159,105 คน)  5,000 แห่ง มีลูกจ้าง 1-5 คน  การตรวจแรงงาน พบว่า ไม่ปฏิบัติตาม กฎหมาย/ข้อบังคับ มีผลต่อ คุณภาพชีวิต    สุขภาพและความปลอดภัย     1.3  นอกสถานประกอบการ  ลักษณะงาน  ผลิต รับช่วงการผลิต มีผลต่อ สิ่งแวดล้อมในการทำงาน ท่าทางการทำงาน  และสารเคมี
1.4 บริการ มีปัจจัย  ด้านสิ่งแวดล้อม  อุบัติเหตุจากงาน  และสารเคมี       1.5 กลุ่มอาชีพ (OTOP) มีปัจจัย    ด้านสิ่งแวดล้อม  ท่าทางการทำงาน  และสารเคมี 1.6 กลุ่มอื่น ๆ ควรเพิ่มเติม วัยแรงงานอื่น ๆ เช่น  กลุ่มข้าราชการ, ภาครัฐ จากข้อมูลด้านสาธารณสุข พบการเจ็บป่วย สูงจากโรคไม่ติดต่อในกลุ่มโรคมะเร็ง • ปัจจัยภาวะเศรษฐกิจปัจจุบัน
ทำให้ลูกจ้างเปลี่ยนแนวทางจากภาคเกษตรมาเป็นภาคอุตสาหกรรม เป็นลูกจ้างมากขึ้น   ขาดการส่งเสริมให้ความรู้ที่ดี    ออกจากสวนยาง ก็มาเข้าสู่แรงงานภาคอุตสาหกรรมเลยทันที • ปัญหาแยกได้ตามขนาดสถานประกอบการ 1. สถานประกอบการใหญ่มีปัญหาน้อย 2. สถานประกอบการเล็ก ๆ    มีจำนวนลูกจ้างน้อย เปลี่ยนแปลงตัวลูกจ้างบ่อยมีปัญหามาก • แนวทางการแก้ปัญหา
1. ควรส่งเสริมให้ความรู้แก่สถานประกอบการด้วยเพื่อคุณภาพชีวิตของลูกจ้างดี  ซึ่งคาดว่าเมื่อลูกจ้างมีคุณภาพชีวิตที่ดี  จะส่งผลให้การทำงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น
• ผลจากนโยบายรัฐด้านเกษตรกรรม   ตัวแทนเกษตรจังหวัด  : ได้ร่วมแลกเปลี่ยนดังนี้  ประเภท    ปศุสัตว์  ประมง  การผลิตพืช    นโยบายรัฐ  ก่อนหน้านี้ 20 ปี  ส่งเสริมให้ใช้สารเคมีมากหวังผลด้านจำนวนการผลิตไม่ได้คำนึงถึงผลกระทบทางด้านสุขภาพ  ทั้งผู้ผลิตและ ผู้บริโภค    เกษตรกรเกิดความเคยชินในการใช้สารเคมี
ปัจจุบันรัฐส่งเสริมให้ความรู้เกี่ยวกับผลกระทบทางสุขภาพ  ผลกระทบต่อผู้บริโภค แต่ในภาคการผลิตเกษตรกรขาดจริยธรรมในการผลิต แยกแปลงปลูกผักสำหรับบริโภคเอง
แม้ว่ารัฐบาลส่งเสริมการใช้สารชีวภาพในการผลิต  เกษตรกรยังไม่เชื่อถือยังใช้สารเคมีต้องห้ามบางชนิดอยู่สำหรับการผลิตเพื่อขาย  ดังนั้นในการแก้ปัญหา ควรมีการตรวจสอบปริมาณสารเคมีในสินค้าเกษตรอย่างสม่ำเสมอสืบสาวหาถึงต้นตอการผลิตเพื่อให้สามารถส่งเสริมความรู้ได้ถูกจุด • ข้อสังเกตสุขภาพวัยแรงงาน
1. นักวิชาการด้านอาชีวอนามัยของสงขลา มีไม่เพียงพอ 2. ระบบข้อมูล  ไม่พร้อม  ขาดการเก็บข้อมูลที่ดี  ไม่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้เต็มที่   3. สาธารณสุขการเฝ้าระวัง  โรคไม่ติดต่อส่วนใหญ่เกิดในวัยแรงงาน เช่น  โรคเอดส์  พบมากในวัยแรงงาน  กลุ่มอาชีพ  รับจ้าง เกษตรกรรม  ปัญหาของการไม่เข้าถึงสิทธิ คือการไม่เปิดเผยตัว กลัวสังคมรังเกียจ แม้ว่า ในการช่วยเหลือองค์การบริหารส่วนตำบลได้ตั้งงบให้การช่วยเหลือแต่ก็มีปัญหาคือไม่สามารถเปิดเผยตัว
การแก้ปัญหาในภาพรวมมีการให้ความรู้ รณรงค์พฤติกรรมในโรงงานอุตสาหกรรม แต่ในโรงงานอุตสาหกรรม  ก็มีปัญหาสารเสพติด  เช่น  กระท่อม บุหรี่  อยู่ในปริมาณสูง
ในการส่งเสริมสุขภาพในโรงงาน มีการเก็บตัวเลข การตรวจสุขภาพ ข้อมูลสุขภาพ  การออกกำลังกาย การวางแผนครอบครัว  แต่มีข้อจำกัดทำได้ในบางกลุ่ม ยุทธศาสตร์ด้านแรงงาน 1. แรงงานนอกระบบ มีโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตแรงงานนอกระบบ  ดูแล 3  พื้นที่ในจังหวัดสงขลา ได้แก่ อ. กระแสสินธุ์  อ. จะนะ  อ.สทิงพระ 2. แรงงานในระบบ มาตรการสร้างเสริมสุขภาพในการทำงานหน่วยงานภาครัฐ ยังดูแลได้เฉพาะในระบบ       2.1 ภาคอุตสาหกรรม ส่งเสริม  บังคับใช้กฎหมาย ประกันสังคม       ข้อเสนอแนะ
1. ออกกฎหมายควบคุมสถานประกอบการ ในการจัดสภาพแวดล้อมในการทำงาน ออกกฎหมายเพื่อแก้และป้องกันเมื่อเกิดปัญหาสุขภาพขึ้น
2. ยังไม่สามารถดูแลถึงแรงงานนอกระบบได้  เช่น  เกษตรกรรม  ประมง
  3.  หน่วยงานรัฐที่ให้การส่งเสริมคุณภาพชีวิตแรงงาน     3.1 สำนักงานศูนย์ความความปลอดภัยในการทำงาน มีหน้าที่ส่งเสริมสนับสนุนแต่ไม่มีหน้าที่ออกกฎหมาย ดังนั้น  ควรให้ความสำคัญกับแรงงานนอกระบบ เนื่องจากรัฐยังดูแลไม่ถึง   3.2 สถาบันพัฒนาฝีมือแรงงาน  มีทบบาทหน้าที่  ให้ความรู้  สร้างนิสัยอุตสาหกรรมในตลาดแรงงาน ออกกฏหมายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องความปลอดภัยต่าง ๆ ในการทำงาน    ฝึกอาชีพ      ส่งเสริมประสานงานกับโรงงานอุตสาหกรรมให้นักเรียนฝึกงานในสถานประกอบการ    ภารกิจหน้าที่ รับเด็กอายุ 15 ปีขึ้นไป ที่ไม่อยู่ในระบบการศึกษา  ผู้รับผิดชอบหลัก กระทรวงแรงงาน    กรมสวัสดิการสังคม    สถาบันพัฒนาฝีมือแรงงาน •  ข้อสังเกตของสุขภาพวัยแรงงาน ในบางอาชีพ สามารถมองอย่างเชื่อมโยงได้ทั้งในระบบและนอกระบบ  ตัวอย่าง  การผลิตยางพาราจัดเป็นแรงงานในระบบ  คนงานโรงงานยาง  ส่วนแรงงานนอกระบบ คือ ชาวสวนยาง • ข้อเสนอแนะจากที่ประชุม ระบบข้อมูลสุขภาพวัยแรงงาน  สคร. ช่วยจัดการ  สวรส.ใต้ มอ. ช่วยออกแบบ และจัดหางบประมาณและควรกำหนดนิยามต่าง ๆ ให้เข้าใจตรงกัน เช่น  กลุ่มอายุของวัยแรงงาน

• ยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนประเด็นแรงงาน
1. องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่  ที่สนใจเรื่องสุขภาพแรงงานทั้งในระบบและนอกระบบ  เพื่อเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่นำร่องโดยมีองค์กรอื่นเข้าไปช่วย หน่วยงานรัฐ นักวิชาการ  ทำในลักษณะบูรณาการในภาพรวม โดยมีการจัดตั้งคณะทำงานมีการประสานงานกับผู้ประกอบการ เพื่อแก้ปัญหาสุขภาพในวัยแรงงาน  จากนั้นขยายผลไปสู่กลุ่มแรงงานนอกระบบ
แรงงานในระบบนำกฎหมายต่าง ๆ ที่มีอยู่ มาพัฒนาให้บังคับใช้ได้จริงให้ความรู้สร้างความตระหนักให้คนงานควรเน้นสถานประกอบการใหญ่ ๆ ก่อน  ท้องถิ่นจังหวัดสามารถดึงงบประมาณและประสานไปที่ อปท.ได้ 2. แรงงานนอกระบบ  ขยายผลการดูแลแรงงานนอกระบบ จากกรณีศึกษากลุ่มเครือข่ายแรงงานนอกระบบ เช่น    กลุ่มรับซื้อน้ำยางคลองเปียะ    กลุ่มทอผ้ากระแสสินธุ์


ปิดการประชุม วรรณา สุวรรณชาตรี  บันทึก/ พิมพ์