สงขลาพอเพียง : เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา - Songkhla Health

1.1 สถานการณ์การค้าอาหารโลก ในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา มีความเปลี่ยนแปลงไปมากจากที่เป็นการค้าสินค้าเกษตร เช่น ธัญพืช เมล็ดพืชน้ำมัน มาเป็นการค้าสินค้ากึ่งแปรรูปและสินค้าสำเร็จรูปมากขึ้น จนมีสัดส่วนเป็น 2 ใน 3 ของสินค้าเกษตรทั้งหมด เนื่องจากรายได้ของผู้บริโภคเพิ่มขึ้นทำให้มีอำนาจในการจับจ่ายใช้สอยมากขึ้น รวมทั้งปริมาณประชากรที่เพิ่มขึ้น ด้วย การที่ผู้บริโภคมีรายได้มากขึ้นโดยเฉพาะในประเทศที่มีการพัฒนาทำให้แสวงหาความหลากหลายของอาหาร ที่มีมูลค่าสูงเพิ่มขึ้น นอกจากนี้เทคโนโลยีการเก็บรักษาอาหารที่พัฒนาขึ้นทำให้อาหารมีอายุยาวนานขึ้น ประกอบ กับการขนส่งสินค้าที่สะดวกรวดเร็วและต้นทุนถูกลงกว่าแต่ก่อน จึงเป็นแรงขับดันให้เกิดการค้าอาหารโลกที่ขยาย ตัวมากขึ้น

1.2 สถานการณ์ผู้บริโภค การเกิดวิกฤตด้านความปลอดภัยอาหารติดต่อกันในช่วง 4 - 5 ปีที่ผ่านมา ในหลายประเทศ ไม่ว่าจะ เป็นโรควัวบ้าที่พบว่าสามารถถ่ายทอดจากเนื้อสัตว์สู่คน การระบาดของไข้หวัดนกในสัตว์ปีก การเกิดภาวะเจ็บ ป่วยเนื่องจากเชื้อที่พบในอาหารซึ่งไม่ควรพบ การค้นพบสารเคมีตกค้างที่จะเป็นอันตรายต่อสุขภาพในอาหารคน และอาหารสัตว์ เช่น ไดออกซิน สิ่งที่เกิดขึ้นพร้อมกับการขยายตัวของสังคมเมือง คือ ระดับการกระจายข้อมูล ข่าวสารสามารถกระทำได้ดี ประสิทธิภาพมากขึ้น รวมถึงโอกาสในการศึกษามีผลให้ผู้บริโภคเกิดภาวะวิตกกังวล เกิดความห่วงใยดูแลสุขภาพของผู้บริโภค กลายเป็นปัจจัยสำคัญในการเลือกซื้ออาหารในช่วง 2 - 3 ปีที่ผ่านมา ทำให้ผู้บริโภคต้องการอาหารที่มีคุณภาพ ปลอดภัย และมีคุณค่าทางโภชนาการสูง หรืออาหารอินทรีย์ จะเห็น ได้ว่า ผู้บริโภคยินดีที่จ่ายราคาแพงเพื่อความสบายใจในการบริโภค เช่น ในสหภาพยุโรป สหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น พร้อม ๆ กันนั้น ก็มีการพัฒนาเทคโนโลยีและวิธีการในการตรวจสอบป้องกันอันตรายที่ปนเปื้อนมากับอาหาร ยิ่งประเทศที่มีการพัฒนามากเท่าใด ความสามารถในการตรวจสอบทางวิทยาศาสตร์ก็จะอยู่ในระดับสูงขึ้นไป นั่นหมายถึง อาหารที่จะจำหน่ายต้องมีมาตรฐานด้านความปลอดภัยที่เข้มงวดมากขึ้นเรื่อย ๆ และได้กลายมา เป็นอุปสรรคในการส่งออกสำหรับประเทศกำลังพัฒนาที่ก้าวตามเทคโนโลยีไม่ทัน ในประเทศที่มีความเจริญจะมีระบบกำกับดูแลความปลอดภัยด้านอาหาร และให้ความรู้แก่ผู้บริโภค เรื่องความปลอดภัยของอาหาร นับตั้งแต่การเก็บรักษาอาหารในครัวเรือน การปรุงอาหาร การดูแลสุขอนามัย ในการปรุง / การบริโภคอาหาร พิษภัยของสารเคมีปนเปื้อน และอื่น ๆ ด้วยสื่อต่าง ๆ หลายรูปแบบ ความรู้ เหล่านี้ สร้างกระแสทำให้ผู้บริโภคเลือกซื้ออาหารที่ปลอดภัย และเป็นปัจจัยกดดันให้ผู้ทำธุรกิจด้านอาหาร ต้องตื่นตัวขึ้น ตั้งแต่เกษตรกร ผู้ค้า ผู้ผลิต และแปรรูป ผู้ขนส่ง เกิดสำนึกและให้ความสำคัญในการจัดการสินค้าเพื่อให้เกิดความปลอดภัยแก่ผู้บริโภค เพราะมิฉะนั้นผู้บริโภคจะไม่ซื้อสินค้า นอกจากความห่วงใยในตัวเองแล้ว ผู้บริโภคยังมีความห่วงใยไปสู่สัตว์ที่จะใช้เป็นอาหาร และสิ่ง แวดล้อมด้วย ดังนั้น จึงได้มีการออกมาตรการสวัสดิภาพสัตว์ และมาตรการปกป้องสิ่งแวดล้อมขึ้นในหลาย ประเทศ ทำให้เกษตรกรและผู้ผลิตอาหารต้องมีวิธีการปฏิบัติและการจัดการที่เพิ่มรายละเอียดปลีกย่อยมากขึ้น ต้นทุนการผลิตเพิ่มขึ้น อาจทำให้ถ้าบริหารไม่มีประสิทธิภาพ ความสามารถในการแข่งขันในตลาดโลกจะลดลง

1.3 สถานการณ์อุตสาหกรรมอาหารของไทย ประเทศไทยเป็นประเทศที่มีการผลิต และการส่งออกอาหารที่สำคัญประเทศหนึ่งของโลก โดยในปี 2542 ไทยส่งออกอาหารมูลค่า 11,425.8 ล้านเหรียญสหรัฐ คิดเป็นร้อยละ 2.4 ของมูลค่าการส่งออกอาหาร ของโลก การส่งออกในปี 2544 มีมูลค่าลดลงเหลือ 6,867 ล้านเหรียญสหรัฐ และลดลงอีกในปี 2545 และในปี 2546 เริ่มมีการส่งออกเพิ่มมากขึ้น โดยสินค้าที่เพิ่มขึ้นนี้เป็นสินค้าประเภทผัก ผลไม้สด แช่แข็ง กระป๋อง และแปรรูปเพิ่มขึ้นร้อยละ 18.0 และรองลงมาเป็นสินค้าประเภทไก่สด แช่แข็ง และแปรรูป เพิ่มขึ้นร้อยละ 14.0 และคาดหมายว่าในปี 2547 จะมีมูลค่าการส่งออกเพิ่มขึ้นเป็น 8,313 เหรียญสหรัฐ หรือเพิ่มขึ้นประมาณร้อยละ 12.3 และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในทุกสินค้า โดยคาดว่าจะเพิ่มมากที่สุดในสินค้าผัก ผลไม้สด แช่แข็ง กระป๋อง และแปรรูป ซึ่งเพิ่มถึง ร้อยละ 27.3