สงขลาพอเพียง : เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา - Songkhla Health

ที่ไปที่มา สงขลาพอเพียง

จังหวัดสงขลาเป็นจังหวัดที่มีการทำงานเพื่อการสร้างสุขภาวะของประชาชนในจังหวัดอย่างมีส่วนร่วมของทุกฝ่ายมาอย่างต่อเนื่อง ประกอบกับจังหวัดสงขลามีทุนทางสังคมที่มีศักยภาพที่หนุนเสริมการพัฒนาจังหวัดได้อย่างยั่งยืน โดยมีการดำเนินงานการพัฒนาด้วยกระบวนมีส่วนร่วมเชิงเครือข่ายทั้ง 4 ภาคส่วน คือทั้งในส่วนของภาคราชการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น วิชาการ และภาคประชาสังคม

จังหวัดสงขลาในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา มีทุนทางสังคมที่สำคัญ ซึ่งเป็นความหวังของสังคมสงขลาในการบูรณาการการพัฒนาหลายประการ ทุนทางสังคมที่สำคัญได้แก่

1. จังหวัดสงขลา ได้ให้ความสำคัญในการขับเคลื่อนกระบวนภาคประชาสังคมอย่างต่อเนื่องตั้งแต่สมัยท่านผู้ว่าราชการจังหวัด นายสมพร ใช้บางยาง ซึ่งเริ่มในปี 2549 จนถึงปัจจุบัน ในนามเวทีเครือข่ายเศรษฐกิจพอพียง โดยพบกันทุกวันที่ 15 ของเดือนมาอย่างต่อเนื่องทุกเดือนจนถึงทุกวันนี้ โดยเป็นเวทีเชื่อมประสานทุกภาคส่วนให้เข้ามาแลกเปลี่ยนและบูรณาการงานพัฒนาเข้าด้วยกัน และได้นำมาสู่การตั้งเป้าหมายในการน้อมนำแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นหลักดำเนินวิถีชีวิตของคนสงขลา

2. องค์การบริหารส่วนจังหวัดสงขลา (อบจ.) เป็นองค์กรที่มีวิสัยทัศน์ในการสนับสนุนการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคม โดยมีการสนับสนุนงบประมาณกับภาคประชาสังคมที่มีความเป็นนิติบุคคลมาอย่างต่อเนื่อง ส่งผลต่อการสร้างความเข้มแข็งแก่องค์กรภาคประชาสังคมอย่างชัดเจน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั้งระดับเทศบาลและระดับตำบลในหลายพื้นที่ ก็มีส่วนร่วมในการสนับสนุนภาคประชาสังคมในพื้นที่อย่างต่อเนื่องเช่นเดียวกัน

3. กระทรวงสาธารณสุขมีนโยบายที่ชัดเจนในการสร้างเสริมสุขภาพในระดับพื้นฐาน โดยเน้นการพัฒนาระบบบริการปฐมภูมิ ผ่านนโยบายการพัฒนายกระดับสถานีอนามัยเป็นศูนย์สุขภาพชุมชนและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลตามลำดับ โดยมีเป้าหมายในการพัฒนาโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ในปี 2553 จำนวน 69 แห่ง และในปี 2554 อีก 106 แห่ง รวมเป้าหมายทั้ง 2 ปี 175 แห่ง หรือครบทั้ง 100 เปอร์เซ็นต์ของสถานีอนามัยในจังหวัดสงขลา ซึ่งยังต้องการความร่วมมือจากชุมชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการร่วมพัฒนาอีกพอสมควร

4. สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เขต 12 สงขลา ได้รณรงค์ให้เกิดกองทุนสุขภาพตำบล ซึ่งจะได้รับการจัดสรรงบประมาณร่วมระหว่างสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยในปีงบประมาณ 2554 นี้สามารถตั้งกองทุนสุขภาพตำบลแล้วทั้งสิ้น 121 กองทุน คิดเป็นร้อยละ 86.43 ของเป้าหมาย กองทุนสุขภาพตำบลมุ่งเน้นให้เกิดการดำเนินการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคโดยการมีส่วนร่วมของประชาชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น นอกจากความคาดหวังที่จะให้เกิดกองทุนสุขภาพตำบลให้ครบทุกพื้นที่แล้ว ยังมุ่งหวังการสร้างกระบวนการทำแผนสุขภาพเชิงคุณภาพของแผนการใช้งบประมาณจากเงินกองทุนฯ เพื่อการส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรคและฟื้นฟูสภาพอย่างได้ผล

5. ภาคประชาชนมีกลไกสนับสนุนกระบวนการออมในพื้นที่ ทั้งกลุ่มสัจจะออมทรัพย์ กลุ่มสัจจะวันละบาท สหกรณ์ หรือองค์กรการเงินในระดับชุมชนอื่นๆ ซึ่งสามารถสร้างวัฒนธรรมการออมและหนุนช่วยเป็นสวัสดิการภาคประชาชนได้มากพอสมควร และยังมีโอกาสในการพัฒนาอีกมากพอสมควรโดยเฉพาะในมิติสุขภาวะและการส่งเสริมการให้เพื่อการพัฒนา

6. ภาคประชาสังคมได้มีกระบวนการขับเคลื่อนแผนสุขภาพจังหวัดสงขลามาตั้งแต่ปี 2547 ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ(สสส.) และองค์การบริหารส่วนจังหวัดสงขลา(อบจ.) และได้เป็นหนึ่งในกระบวนการพัฒนาที่มีภาคประชาสังคมเป็นแกนนำในการขับเคลื่อนสังคมสงขลาสู่สุขภาวะ ผ่านเครือข่ายเชิงประเด็นและเครือข่ายระดับตำบล

7. เครือข่ายสภาองค์กรชุมชน เป็นอีกหนึ่งเครือข่ายผู้นำธรรมชาติของชุมชน ที่มีการรวมตัวตามพระราชบัญญัติสภาองค์กรชุมชน เป็นเสมือนคลังสมองและสภาที่ปรึกษาของชุมชน ที่ในอนาคตจะเติบโตขึ้นมาควบคู่กับสถาบันองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และสถาบันกำนันผู้ใหญ่บ้านต่อไป

8. สถาบันการจัดการระบบสุขภาพภาคใต้(สจรส.) เป็นสถาบันทางวิชาการที่มีบทบาทสำคัญร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ(สช.) ในการผลักดันกระบวนการสมัชชาสุขภาพมาใช้จริงในพื้นที่ และร่วมการขับเคลื่อนมิติสุขภาวะในหลายรูปธรรม โดยเฉพาะด้านการสนับสนุนการบริหารจัดการและการสนับสนุนทางวิชาการ

9. มูลนิธิชุมชนสงขลา เป็นมูลนิธิที่ก่อตั้งในปี 2551 เพื่อการเชื่อมประสานการพัฒนาจังหวัดจากทุกภาคส่วน ภายใต้ยุทธศาสตร์ส่งเสริมการให้เพื่อสังคมและการร้อยดอกไม้หลากสี และมูลนิธิชุมชนสงขลาได้เข้ามาเป็นองค์กรผลักดันแนวคิด “สงขลาพอเพียง” โดยได้กำหนดยุทธศาสตร์ร่วม ๔ ด้านได้แก่ การสร้างค่านิยมร่วม การสร้างชุมชนเข้มแข็ง การเรียนรู้และการพัฒนาคน และนโยบายสาธารณะ เพื่อหลอมรวมการทำงานของเครือข่ายทุกภาคส่วน

10. องค์กรสนับสนุนจากส่วนกลางอีกหลายองค์กร ได้แก่ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ(สสส.) สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ(สช.) สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย(สกว.) และสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน(พอช.) รวมทั้ง สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย(กศน.) เป็นต้น ได้เข้ามามีส่วนร่วมสนับสนุนกระบวนการพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง

ดังนั้นเพื่อให้ทุนทางสังคมที่สำคัญทั้ง 10 ประการข้างต้น ได้ร่วมร่วมผลักดัน “วาระพลเมืองเฉลิมพระเกียรติจังหวัดสงขลา : สงขลาพอเพียง” ตามทิศทางการดำเนินงาน โดยเน้นใน 5 ยุทธศาสตร์ อันได้แก่

1. ยุทธศาสตร์สร้างค่านิยมร่วม
2. ยุทธศาสตร์สร้างชุมชนเข้มแข็ง
3. ยุทธศาสตร์พัฒนาคนและสร้างความรู้
4. ยุทธศาสตร์ขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะ
5. ยุทธศาสตร์สนับสนุนและการจัดการ

เพื่อให้ “วาระพลเมืองเฉลิมพระเกียรติจังหวัดสงขลา : สงขลาพอเพียง” ได้นำไปสู่การปฏิบัติให้เกิดมรรคผล องค์กรภาคีหลัก 12 องค์กร ซึ่งประกอบด้วยภาคีทั้งภาครัฐ ภาคท้องถิ่น ภาควิชาการ ภาคประชาชน จึงได้ลงนามบันทึกความร่วมมือเพื่อการขับเคลื่อน “วาระพลเมืองเฉลิมพระเกียรติจังหวัดสงขลา : สงขลาพอเพียง” ร่วมกันให้จังหวัดสงขลา เป็นจังหวัดแห่งสุขภาวะและความพอเพียง

บันทึกความร่วมมือเพื่อการขับเคลื่อน “วาระพลเมืองเฉลิมพระเกียรติจังหวัดสงขลา : สงขลาพอเพียง”

องค์กรภาคีทั้ง 12 องค์กรอันได้แก่

1. จังหวัดสงขลา
2. องค์การบริหารส่วนจังหวัดสงขลา (อบจ. สงขลา)
3. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสงขลา (สสจ.สงขลา)
4. สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เขต 12 สงขลา (สปสช.สงขลา)
5. สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.)
6. สถาบันการจัดการระบบสุขภาพภาคใต้ (สจรส.)
7. สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.)
8. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
9. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)
10. สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.)
11. มูลนิธิชุมชนสงขลา (มชส.)
12. เครือข่ายองค์กรภาคพลเมืองจังหวัดสงขลา

จะให้การสนับสนุนกระบวนการขับเคลื่อน “วาระพลเมืองเฉลิมพระเกียรติจังหวัดสงขลา : สงขลาพอเพียง” อย่างเต็มกำลัง ผ่านยุทธศาสตร์ทั้ง 5 ยุทธศาสตร์ และรูปธรรมหลัก 11 ประการดังนี้

ยุทธศาสตร์ค่านิยมร่วม

1. องค์กรภาคีทั้ง 12 องค์กรจะร่วมสร้างค่านิยมหลักของประชาชนในจังหวัดสงขลาให้เป็นไปตามพระราชปณิธานสมเด็จพระบรมราชชนก “ ขอให้เห็นประโยชน์ส่วนตนเป็นที่สอง ประโยชน์ของเพื่อนมนุษย์เป็นที่หนึ่ง”

ยุทธศาสตร์ชุมชนเข้มแข็ง

1. องค์กรภาคีทั้ง 12 องค์กรจะร่วมผลักดันให้พื้นที่ระดับตำบลหรือชุมชนในเขตเทศบาล ให้เป็นตำบล/ชุมชนสุขภาวะอย่างน้อย 40 ตำบล/ชุมชน

2. องค์กรภาคีทั้ง 12 องค์กรจะร่วมผลักดันนโยบายโรงพยาบาลสร้างเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ของกระทรวงสาธารณสุขให้เป็นจริง โดยจะร่วมสนับสนุนภาคประชาชนในพื้นที่ให้มีส่วนร่วมในการสร้างสุขภาวะของตนเอง ครอบครัวและชุมชน ควบคู่กับการสนับสนุนการพัฒนาโรงพยาบาลสร้างเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ให้เป็นสถานบริการที่มีศักยภาพในการเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างเสริมสุขภาพในชุมชน

3. องค์กรภาคีทั้ง 12 องค์กรจะร่วมกันผลักดันให้เกิดกองทุนสุขภาพตำบลครบทุกพื้นที่ และให้กองทุนสุขภาพตำบลใช้กระบวนสมัชชาสุขภาพและกระบวนการทำแผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ในการทำแผนสุขภาพอย่างมีส่วนร่วม เพื่อเป็นแผนหลักในการใช้งบประมาณจากกองทุนสุขภาพตำบล ให้เป็นกลไกหลักในการขับเคลื่อนการสร้างสุขภาวะของประชาชนในพื้นที่ ทั้งในมิติการสนับสนุนแนวคิดสงขลาพอเพียง และกระบวนการสร้างสุขภาพทั้งการส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค และการฟื้นฟูสุขภาพ

ยุทธศาสตร์การพัฒนาคนและการเรียนรู้

1. องค์กรภาคีทั้ง 12 องค์กรจะร่วมผลักดันสนับสนุนให้เกิดแหล่งเรียนรู้ที่สนับสนุนแนวคิดความพอเพียงและการสร้างสุขภาวะ โดยเป็นรูปธรรมที่จับต้องได้ เป็นแหล่งเรียนรู้ที่สามารถขยายแนวคิดแก่ผู้สนใจอย่างน้อย 100 แหล่งเรียนรู้

2. องค์กรภาคีทั้ง 12 องค์กรจะร่วมผลักดันกระบวนการขับเคลื่อนทุนทางสังคมในมิติทุนองค์กรการเงินของชุมชน จากการออมไปสู่การสนับสนุนการสร้างสุขภาวะของสมาชิกในกลุ่มและส่งเสริมการให้เพื่อสังคม

3. องค์กรภาคีทั้ง 12 องค์กรจะร่วมผลักดันกลไกการดูแลผู้ด้อยโอกาสในสังคม ไม่ว่ากลุ่มผู้พิการ กลุ่มผู้ป่วย กลุ่มเด็ก กลุ่มผู้สูงอายุ และกลุ่มคนยากไร้ที่ถูกทอดทิ้ง ผ่านช่องทางทั้งกลไกภาครัฐและภาคประชาสังคม ด้วยการประสานช่องทางที่มีให้เกิดการบูรณาการงานร่วมกัน เช่น การบูรณาการกองทุนฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์กับระบบงานดูแลผู้พิการของกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เป็นต้น เพื่อให้ได้รับการดูแลให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ภายใต้แนวคิดสังคมไม่ทอดทิ้งกัน

ยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะ

1. 2 องค์กรจะร่วมผลักดันมติสมัชชาสุขภาพจังหวัดสงขลาปี 2553 ให้เป็นจริง เพื่อการร่วมผลักดันให้เป็นนโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาวะในจังหวัดสงขลา โดยใช้กลไกสามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา ( การสร้างฐานความรู้ การรณรงค์สร้างกระแส การเชื่อมสู่นโยบายสาธารณะ) ในการขับเคลื่อนมติสมัชชาสุขภาพจังหวัดสงขลาให้เป็นจริง

2. องค์กรภาคีทั้ง 12 องค์กรจะร่วมกันผลักดันให้จังหวัดสงขลามีพื้นที่อุทยานสุขภาพ อย่างน้อย 2 พื้นที่ โดยเฉพาะในเขตเทศบาลนครหาดใหญ่และเทศบาลนครสงขลา เพื่อเป็นศูนย์กลางในการกระจายผลิตภัณฑ์สุขภาพ โดยเฉพาะอาหารสุขภาพ เพื่อส่งเสริมการปรับเปลี่ยนวิถีการกินการอยู่ให้ยึดสุขภาพเป็นตัวตั้ง อันจะเป็นกระบวนสำคัญในการส่งเสริมการผลิตของเกษตรกร การตรวจรับรองคุณภาพ การพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ การขนส่งและการกระจายผลผลิต การจัดการด้านการตลาด รวมทั้งรูปแบบการบริหารจัดการในลักษณะสหกรณ์ และการสร้างกระแสสังคมที่มีสุขภาพเป็นตัวตั้งอย่างต่อเนื่อง

3. องค์กรภาคีทั้ง 12 องค์กรจะร่วมขับเคลื่อนเพื่ออนุรักษ์พื้นที่ยุทธศาสตร์สำคัญด้านสิ่งแวดล้อมของจังหวัดสงขลา อย่างน้อย 3 พื้นที่ อันได้แก่ การอนุรักษ์คลองอู่ตะเภาให้เป็นสายน้ำที่สะอาด การอนุรักษ์ธรรมชาติเขาคอหงส์ และการอนุรักษ์ทะเลสาบสงขลา

ยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนและบริหารจัดการกลาง

1. จะตั้งกลไกการขับเคลื่อนให้ข้อตกลงตามบันทึกข้อตกลงทั้ง 10 ข้อข้างต้น ให้เกิดผลปฏิบัติอย่างแท้จริง โดยมี สำนักงานจังหวัดสงขลา ท้องถิ่นจังหวัดสงขลา สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสงขลา สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เขต 12 สงขลา และมูลนิธิชุมชนสงขลา เป็นแกนกลางในการบริหารจัดการความร่วมมือขององค์กรภาคี ทั้ง 12 องค์กรนี้ในระยะยาว

เพื่อให้ข้อตกลงร่วมทั้ง 11 ประการได้ถูกนำไปสู่การปฏิบัติให้เกิดมรรคผล องค์กรภาคีทั้ง 12 องค์กร ซึ่งประกอบด้วยภาคีหลักทั้งภาครัฐ ภาคท้องถิ่น ภาควิชาการ ภาคประชาชน และเป็นภาคีทั้งองค์กรในระดับจังหวัดและองค์กรจากส่วนกลาง จึงได้ลงนามร่วมกันว่า จะร่วมกันผลักดันให้จังหวัดสงขลา เป็นจังหวัดสุขภาวะ ด้วยการขับเคลื่อน “วาระพลเมืองเฉลิมพระเกียรติจังหวัดสงขลา : สงขลาพอเพียง” และสร้างรูปธรรมการดำเนินงานข้อตกลงทั้ง 11 ประการเพื่อให้บรรลุจุดหมาย

ทั้ง 12 องค์กรจึงลงนามไว้ ณ วันที่ 13 ตุลาคม 2553

ณ ศูนย์ประชุมนานาชาติเฉลิมพระเกียรติฯ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

ในงานตลาดนัดคนรักสุขภาพจังหวัดสงขลา (songkhla health fair) ครั้งที่ 1

(นายเสรี ศรีหะไตร)

รองผู้ว่าราชการจังหวัดสงขลา

(นายอุทิศ ชูช่วย)

นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดสงขลา

(นางกรรณิการ์ บันเทิงจิตร)

รองผู้อำนวยการสำนักงาน คณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.)

(นางสาวดวงพร เฮงบุณยพันธ์)

ผู้อำนวยการสำนักงานกองทุนสนับสนุน การสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) สำนัก 3

ผศ.ดร.พงค์เทพ สุธีรวุฒิ

ผู้อำนวยการสถาบันการจัดการ ระบบสุขภาพภาคใต้ (สจรส.)

นายชิต สง่ากุลพงศ์

ประธานมูลนิธิชุมชนสงขลา (มชส.)

นายบรรเจต นะแส

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ภายใต้โครงการความร่วมมือเพื่อแก้ไขปัญหาความยากจนพัฒนาสังคมและสุขภาวะ

นายวรเสรฏฐ์ ชูแก้ว

ผู้ช่วยผู้จัดการสำนักงานปฎิบัติการภาคใต้ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.)

นายอรัญ คงนวลใย

ผู้อำนวยการสำนักงานส่งเสริมการศึกษา นอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.)

นายลัภย์ หนูประดิษฐ์

เครือข่ายองค์กรภาคพลเมืองจังหวัดสงขลา

นายแพทย์สุเทพ วัชรปิยานันทน์

นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดสงขลา (สสจ.สงขลา)

นายแพทย์ธีรวัฒน์ กรศิลป์

ผู้อำนวยการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เขต 12 สงขลา (สปสช.สงขลา)