สงขลาพอเพียง : เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา - Songkhla Health

'หมอยาชุมชน'ปฏิรูปร้านขายยาบริการสุขภาพคู่'แพทย์แผนไทย'


"ชุมชนตรงนี้ยังไม่มีร้านขายยาอยู่ เมื่อมีคนป่วยขึ้นมา ก็ต้องเข้าไปหาหมอในเมือง ทำให้เสียเวลาในการเดินทางและได้รับ ความรู้ข่าวสารไม่เพียงพอที่จะมาดูแลรักษาตนเอง และ ร้านที่เปิดไม่ได้มองแค่การให้ความรู้แค่ยาแผนปัจจุบันอย่างเดียว แต่ทางร้านจะผสมผสานยาแผนปัจจุบันกับแพทย์แผนไทยเข้าด้วยกัน"

นางจามรี ไตรจันทร์ เภสัชกร 7 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสงขลา เปิดถึงแนวคิดและที่มาของการเปิดร้านขายยาภายใต้ชื่อ "หมอยาชุมชน" บนถนนลพบุรีราเมศวร์ ใกล้อาคารสุโขทัยปิโตรเลียม ก่อนถึงห้างบิ๊กซี สาขาหาดใหญ่ และว่า

ร้านยาทั่วไปที่เปิดโดยส่วนใหญ่ รูปแบบของร้านยาจะมองในเรื่องของธุรกิจเป็นหลัก ส่งผลให้ผู้มาใช้บริการจากร้านยา ได้รับข่าวสารความรู้จากไปน้อยมาก ขณะเดียวกันตนเองก็มีความรู้เรื่องแพทย์แผนไทยเป็นอย่างดี เพราะว่าได้รับผิดชอบด้าน การแพทย์แผนไทยของระดับจังหวัดอยู่แล้วด้วย

นางจามรีมองว่า การใช้ยาอย่างเดียวไม่สามารทำให้หายได้ แต่สามารถป้องกันตนเองจากการเจ็บป่วยได้ด้วยสมุนไพร หรือผักพื้นบ้านที่มีอยู่มาช่วยคู่กัน ที่มองว่าต้องใช้คู่กันระหว่างยาแผนปัจจุบันกับยาแผนโบราณ เห็นได้จากในปัจจุบันนี้ ที่รัฐเน้นการป้องกันมากกว่าการรักษา ซึ่งการเปิดร้านตรงนี้ได้เน้นการส่งเสริมการป้องกันด้วย

ทั้งนี้ในส่วนของการให้การส่งเสริมนั้น ทางร้านยาสามารถมีบทบาทตรงนี้ได้ด้วยการให้ข้อมูลข่าวสาร การให้ความรู้ การตรวจร่างกายพื้นฐานเบื้องต้น เช่น ชั่งน้ำหนัก วัดความดัน ซึ่งจะมีส่วนช่วยเหลือคนในชุมชนตรงที่ทำให้เขารู้ว่า พื้ นฐานร่างกายของเขาตอนนี้เป็นอย่างไรบ้าง

"อย่างตอนที่เปิดร้าน เราจะให้มีการบริการตรวจความดันฟรี ซึ่งตรงนี้มีคนในชุมชนให้การสนใจเข้ามาตรวจมากมาย และจากการตรวจวัดทำให้ทราบว่า มีคนจำนวนมากที่มีความดันขึ้น และเราก็ได้มีบทบาทในการช่วยให้คำแนะนำการปฏิบัติตัวที่ถูกต้องให้เขาได้ เช่น ให้มีการออกกำลังกาย การควบคุมอาหาร" นางจามรี กล่าวและว่า

การตั้งชื้อร้านคำว่า หมอยา ก็หมายถึงเภสัช คำว่า ชุมชน คือจะเน้นคนที่อยู่ห่างไกลจากตัวเมือง จะเน้นชุมชนตามชานเมือง ที่เขาสามารถมาได้ถึง ซึ่งกลุ่มเป้าหมายของร้านหมอยาชุมชนคือประชาชนในเขตชานเมืองหาดใหญ่ รวมถึงตำบลคลองแห คูเต่า ตลอดจนท่าช้างและบางกล่ำ ประมาณ 3,000 ครัวเรือน

โดยทางร้านจะให้ข้อมูลข่าวสารแก่คนในพื้นที่ โดยเน้นในเรื่องการส่งเสริมการป้องกันมากกว่าการรักษา และอนาคตอาจจะมีทีมสาธารณสุขลงพื้นที่ไปให้ความรู้ และการให้การตรวจเบื้องต้น มีการคำนวนดัชนีมวลกาย และให้คำแนะนำที่ถูกต้องในการปฏิบัติตัว ทั้งการควบคุมน้ำหนัก การควบคุมความดัน

ในส่วนของการจัดร้านนั้น ภายในร้านจะจำหน่ายยาแผนปัจจุบันควบคู่กับยาแผนโบราณ ส่วนหลังร้านนั้นจะทำเป็นสวนสมุนไพรและมีการเขียนป้ายบอกสรรพคุณเอาไว้ด้วย
เพื่อให้ความรู้แก่ผู้ที่เข้ามาใช้บริการ และอาจจะทำรั้ว ด้วยสมุนไพรที่กินได้ ซึ่งตรงนี้คนอื่นๆ ก็สามารถนำไปทำได้ ซึ่งคิดไว้ว่า จะทำให้เป็นศูนย์การเรียนรู้ของชุมชน

ข้อดีของยาแผนโบราณ คือเป็นภูมิปัญญาที่มีอยู่แล้วและเป็นสิ่งที่ควรสืบทอด เพราะว่าในปัจจุบันนี้ก็มีการสนับสนุนการใช้ยาแผนโบราณมากยิ่งขึ้น เนื่องจากอันตรายที่จะเกิดระ หว่างการใช้ยาแผนโบราณมีน้อยกว่าการใช้ยาแผนปัจจุบัน

ต่อข้อถามที่ว่า การจำหน่ายคู่กันระหว่างยาแผนปัจจุบันกับยาแผนโบราณนั้นจะส่งผลกระทบต่อยอดการจำหน่ายยาแผนปัจจุบันที่เป็นรายได้หลักของร้านนั้น นางจามรี บอกว่าไม่ได้กังวลในเรื่องนี้ เนื่องจากว่า เป้าหมายการเปิดร้านหมอยาชุมชนนั้น ไม่ได้เน้นตรงที่ยอดจำหน่ายยาแผนปัจจุบัน แต่ต้องการจะให้การช่วยเหลือคนในชุมชน ทั้งด้านการให้ความรู้และการป้องกันตนเองจากโรคที่กำลังจะเกิด และการใช้ยาทั้งสองอย่างคู่กันจะ ทำให้เขาสามารถดูแลตนเองได้มากขึ้น ดังจะเห็นได้ว่าในปัจจุบันนี้มีหลายหน่วยงาน ที่ให้ความสำคัญต่อการใช้สมุนไพร ซึ่งในการทำร้านแบบนี้ยังไม่มีใครทำ

ซึ่งสิ่งที่เห็นจากการเปิดร้าน 3-4 วันแรก พบว่า คนในชุมชน 60-70% ไม่ค่อยไปรับการบริการจากโรงพยาบาลในเมือง เนื่องจากมีข้อจำกัดในเรื่องเวลา และเม่ือ่ไปแล้วก็ต้องรอนานกว่าที่จะได้รับการบริการ ทำให้เขาไม่ได้ดูแลตัวเองหรือป้องกันตนเองจากโรคภัยไข้เจ็บ

โดย Focus Team