สงขลาสร้างสุข : เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา - Songkhla Health

รายงานการประชุม สภาความร่วมมือเครือข่ายอาหารปลอดภัยและความมั่นคงทางอาหาร

วันที่ 17 มิถุนายน 2551 เวลา 09.00-16.00 น.

ณ ห้องประชุม รพ.หาดใหญ่

ผู้เข้าร่วม จำนวน 80 คน

สรุปการประชุม

เริ่มเวลา 09.00 น. อ.พิชัย ศรีใส คณะกรรมการบริหารคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ ในฐานะวิทยากร เชิญผู้เข้าร่วมมาร่วมคิดรวมคุย ในการจัดตั้งสภาความร่วมมือ และได้เชิญ อ.ชัย เหล่าสิงห์ ร่ายเพลงบอก อาหารปลอดภัย เปิดสภา 09.09 เพลงบอก “อาหารปลอดภัย” โดย อ.ชัย เหล่าสิงห์

"น้อมคารวะพระพุทธธรรมสงฆ์
ทั้งน้อมกายลงกราบแม่พ่อ ผู้ที่เกิดก่อพระคุณหนัก
สองท่านช่วยรักษา
รำลึกถึงครูท่านผู้สั่งสอน
ในทุกขั้นตอนขอบูชา ท่านโปรดเมตตามาอวยอร
ประสาทซึ่งพรชัย

ให้ลูกเสร็จกิจที่ได้คิดฝัน
ในทุกสิ่งอันสมมาด ไม่มีผิดพลาดสมสุข
ตลอดไปทุกสมัย กล่าวเรื่องอาหารที่มีสารพิษ
ทำลายชีวิตทั่วไป ถือเป็นพิษภัยที่มหันต์
บังเกิดเป็นอันตราย อาหารทั้งหลายวางขายเกลื่อนกลาด
ทั้งในตลาดขนาดใหญ่ หรือแม้แต่ในหอห้าง
ที่คนมาวางขาย พวกรู้เท่าไม่เข้าถึงการณ์
มีอยู่เพ่นพ่านมากมาย ทั้งหญิงทั้งชายเสี่ยงภัย
ฟังแล้วตกใจครัน
เพราะทั้งผักปลาบรรดาผลไม้
ทราบข่าวว่าได้ใช้ยา ล้วนพิษฝังมาเที่ยงแท้
คิดว่าไม่แปรผัน ผู้บริโภคจะต้องโชคร้าย
เพราะคิดแก้ถ่ายไม่ทัน ทำให้พิษนั้นเข้าสู่ร่าง
นี้คือหนทางตาย
มีโรคตามมาเวลาไม่นาน
ทั้งเป็นเบาหวานความดัน หัวใจไขมันกะลุกลาม
ชีวิตหมดความหมาย
ต้องเสียเงินตราเพื่อรักษาโรค
ครองความเศร้าโศกทั้งใจกาย หาความสบายไม่มี
ควรคิดถึงที่มา
เรื่องพิษแบบนี้น่าจะมีทางออก
ผู้รู้เขาบอกเล่าขาน ขอให้เราท่านคิดนึก
สนใจจะศึกษา
เพื่อจะป้องกันภยันตราย
ที่จะกล้ำกลายเข้ามา ถ้ารักชีวาต้องเรียนรู้
ให้หมดทุกผู้คน
สิ่งไหนตอนนี้ที่มันมีพิษ
ขอให้รีบคิดสอบถาม เมื่อได้ทราบความแล้วเล่าสู่
บอกเพื่อนให้รู้ผล
ทำบุญแบบนี้จะมีบุญหนัก
บุญจะช่วยรักษาตน ขอให้ทุกคน ช่วยคิด
เพื่อช่วยชีวิตกัน
เลิกเห็นแก่ตัวเลิกทำชั่วช้า
อย่านำพิษมาใส่อาหาร ก็เท่ากับการสร้างกุศล
ทุกคนจะสุขสันต์
ช่วยสร้างสังคมให้มันสมค่า
ไม่คิดบีฑาฆ่าฟัน เพียงแต่ช่วยกันเลิกสารพิษ
ไม่ว่าชนิดใด
ถ้าใครคิดได้ขอให้ปลอดโรค
ชีวิตมีโชคสำเร็จผล สิ่งที่มืดมนให้แจ้งหมด
ทุกเรื่องล้วนสดใส
มีแต่ลาภมาเงินตราไหลเข้า
หายความปวดร้าวทั้งกายใจ ทำการสิ่งใดเพลิดเพลิน
ทุกคนเจริญนาน
โรคประจำตัวทั่วทั้งสิ้น
ขอให้พังภินท์ไปพลัน ทั้งโรคความดันบรรเทา
รวมทั้งโรคเบาหวาน
มะเร็งที่ว่านั้นอย่ามาใกล้
ชีวิตขอให้ชื่นบาน ได้สร้างบุญทานทำดี
ทุกย่างไม่มีภัย
เลิกกินอาหารนอกบ้านดีกว่า
แล้วคิดหันมาทำอาหาร ที่พอรับทานอย่างไร้พิษ
ไม่ว่าชนิดไหน
หลีกของใส่สีเผื่อว่ามีพิษ
ทอดมันชนิดสีดำไป ทุกคนสนใจสังเกตการณ์
ทุกอย่างที่ท่านกิน
ยึดหลักปรัชญาของราชาชาติ
ทำตามโอวาทของในหลวง แล้วเราทั้งปวง จะสุขี
ไม่ก่อเกิดหนี้สิน
อยู่อย่างพอเพียงตามเสียงพระดำรัส
ขอให้ลองจัด ทรัพย์ในดิน ปลูกผักทั้งสิ้น ที่ปลอดโรค
แล้วเราจะโชคดี
จัดตั้งสภาแล้วมาร่วมมือ
สภานั้นคือเรื่องอาหาร เครือข่ายประสานเชิงรุก
เพื่อสร้างความสุขี
แจ้งข่าวสำคัญให้รู้กันชัด
ไปถึงท่านรัฐมนตรี ว่าได้เกิดมี สภา
จัดตั้งไว้ถาวร
เพื่อความปลอดภัยในเรื่องอาหาร
เชิญให้ทุกท่านมาร่วมจิต ศึกษาภัยพิษทุกฝ่าย
แล้วช่วยกันถ่ายถอน
หวังให้ชีวิตทุกทิศทั่วไทย
ได้อยู่ปลอดภัยแน่นอน ทั้งได้ลดผ่อนเงินตรา
ที่ต้องซื้อยากิน"

09.30 น. ชี้แจงวัตถุประสงค์และที่มา

อ.พิชัย ศรีใส เกริ่นนำถึงการจัดตั้งสภาฯในวันนี้ที่ผู้เข้าร่วมจะต้องนำเอารูปแบบความรู้จากการระดมความเห็นเบื้องต้นของส่วนกลางและความจริงจากประสบการณ์ในพื้นที่มารวมกัน จัดตั้งสภาความร่วมมือฯ ที่เกิดมาจากความร่วมมือร่วมใจของภาคีทุกฝ่าย

คุณสุนัย เศรษบุญสร้าง ร่วมกับคณะที่ปรึกษา กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงเกษตร ตัวแทนสสส. ชี้แจงที่มาของการจัดประชุม ที่อยากเห็นเครือข่ายผู้ผลิตอาหารปลอดภัย เครือข่ายผู้บริโภค เครือข่ายผู้ทำการตลาด เครือข่ายผู้สนับสนุน

โครงสร้างของภาคราชการที่มีลักษณะแยกส่วน เป็นข้อจำกัดในการทำงานเชิงบูรณาการ เมื่อมาทำงานด้านอาหารปลอดภัยและความมั่นคงทางอาหาร เราจะพบว่าจากปัญหาต่างๆที่มีอยู่จะทวีความสำคัญมากขึ้น แต่ในการผลิต การบริโภค ยังมีช่องว่าง ขาดกลไกทุกระดับ ในส่วนกลางพยายามจัดตั้งกลไกระดับชาติ มีคณะทำงานจำนวนมากทำให้ติดขัดการทำงาน การประสานการปฎิบัติ จึงเกิดการพูดคุยที่จะทำสภาความร่วมมือเครือข่ายความปลอดภัยและความมั่นคงด้านอาหาร โดยเชื่อมเครือข่ายภาคประชาชน เครือข่ายผู้บริโภค หน่วยงานภาครัฐ และผู้สนับสนุน โดยมีการทำงานลักษณะแนวระนาบ ทำงานร่วมกันในทุกระดับ

เรามีการทำบันทึกความร่วมมือ 19 หน่วยงาน  ได้รับงบเบื้องต้นจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ มาจัดเวทีเบื้องต้น รับฟังความเห็นจากพื้นที่ถึงการจัดตั้งสภาความร่วมมือฯ และนอกจากนั้นแล้วต้องการมาเรียนรู้การผลิต การตลาดในพื้นที่ บนฐานความร่วมมือที่มีในพื้นที่

สิ่งที่จะมาระดมความคิด ได้แก่ ธรรมนูญหรือข้อบังคับของสภาฯ สาระสำคัญอยู่ที่วัตถุประสงค์ว่าจัดตั้งสภาฯทำไม โดยเน้นความสำคัญอยู่ที่พื้นที่ สนับสนุนเกษตรกรตามหลักคิดเศรษฐกิจพอเพียง ส่งเสริมการเรียรรู้การผลิตอาหารปลอดภัย เชื่อมโยงผู้บริโภค การตลาด เป็นหน่วยงานกลางประสานความร่วมมือทุกฝ่าย ส่งเสริมเครือข่ายอาหารปลอดภัยให้เป็นที่เชื่อถือของตลาด

คุณสมบัติของสมาชิก เน้นการรวมกลุ่มของผู้ผลิต ความหลากหลาย

การดำเนินการของสภาฯ มีสภาความร่วมมือฯส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และมีการจัดตั้งสภาความร่วมมือระดับจังหวัด ในเบื้องแรกคาดหวังจะให้เกิดใน 23 จังหวัด

ยุทธศาสตร์ มี 6 ด้าน

1. เน้นการเรียนรู้ การจัดตั้งกลุ่มผู้ผลิตอาหารปลอดภัย
2. เน้นส่งเสริมการตลาดทั้งในชุมชน นอกชุมชน
3. ส่งเสริมการสื่อสารสาธารณะประชาสัมพันธ์ให้ผู้ผลิตและผู้บริโภค
4. พัฒนาเครือข่ายแลกเปลี่ยนการเรียนรู้
5. ระบบติดตามประเมินผล
6. การระดมทุนของสภาฯ

อ.ภาณุ พิทักษ์เผ่า ในฐานะตัวแทนของภาคใต้ นำเสนอต้นทุนการทำเรื่องอาหารปลอดภัยในพื้นที่จังหวัดสงขลา ที่มีเครือข่ายผู้ผลิต เช่น เครือข่ายเกษตรอินทรีย์วิถีไท เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือก มีเครือข่ายผู้บริโภค เช่น เครือข่ายคนรักสุขภาพ มีการวิจัยของมอ. ที่จะก่อตั้งสหกรณ์ผู้ผลิตและผู้บริโภคในจังหวัดสงขลา ว่ามีความพร้อมที่จะสนับสนุน มีเครือข่ายผู้ทำการตลาด มีร้านอาหาร มีเมนูอาหารที่ปรุงจากเครือข่ายผู้ผลิตอาหารปลอดภัย มีโรงพยาบาลหาดใหญ่ มอ. มีโรงเรียน มีเครือข่ายผู้สนับสนุน เช่น กระทรวงเกษตร สสจ. อปท. มีสสส. มีสช. แผนสุขภาพจังหวัดสงขลา แผนสุขภาพตำบล

อ.พิชัย ศรีใส ชี้ให้เห็นต้นทุนที่มีอยู่แล้วยกระดับสู่การจัดตั้งสภาความร่วมมือฯในระดับจังหวัด โดยการมีส่วนร่วม แบ่งกลุ่มย่อย 4 กลุ่ม

10.00 - 10.15 น. รับประทานอาหารว่าง

10.15 - 12.00 น. แบ่งกลุ่มย่อย ระดมความเห็น

12.00 - 13.00 น. รับประทานอาหารเที่ยง

13.00 - 13.40 น. นำเสนอกลุ่มย่อย

กลุ่มที่ 1

ผู้เข้าร่วม จำนวน 10 ท่าน

• ธรรมนูญสภาความร่วมมือฯ  ควรให้สอดคล้องกับวิถีของชุมชน
• สภาความร่วมมือ ประกอบด้วยสมาชิกที่มาจากทุกภาคส่วนมาร่วม
• ยุทธศาสตร์ มุ่งเน้นรณรงค์ลดการใช้สารเคมี การตลาดนำการผลิต มีตลาดกลาง มีการเชื่อมโยงเครือข่าย
• แนวทางการขับเคลื่อน มีการพบปะรวมกลุ่ม การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การประสานภาครัฐ ให้เกษตรกรมีความรู้ มีแผนการผลิต สร้างจิตสำนึกในการขับเคลื่อน

กลุ่มที่ 2

ผู้เข้าร่วม จำนวน 13 คน

• ธรรมนูญสภาความร่วมมือฯ  องค์ประกอบ มีคนผลิต/ผู้ประกอบการ/ผู้บริโภค มีการเชื่อมโยงพื้นที่ มีการสื่อสารประชาสัมพันธ์ มีการสร้างเครื่องหมาย/รับรองการผลิต มีการปรับเปลี่ยนทัศนคติผู้บริโภค
• ยุทธศาสตร์ ผลักดันให้อีก 5 ปี จังหวัดมีอาหารปลอดภัย ผลักดันเชิงนโยบาย ห้ามนำเข้าสารเคมี
• โครงสร้างสภา ทุนมาจากสมาชิก ผู้ผลิต ผู้บริโภค ผู้ประกอบการ ผู้สนับสนุน สมาชิกเป็นใหญ่ สภา/คณะกรรมการเป็นผู้รับใช้ มีสำนักงาน/อนุกรรมการ รองรับสนับสนุนการทำงาน

กลุ่มที่ 3

• ธรรมนูญสภาความร่วมมือ ควรสอดคล้องกับวิถีชุมชน
• สภาฯ สมาชิกประกอบด้วยผู้ผลิต/ผู้บริโภค/หน่วยงาน/ผู้ประกอบการ โดยประยุกต์รูปแบบสหกรณ์มาเป็นแนวทาง คุณสมบัติสมาชิกต้องมีคุณธรรม มีการประชุมต่อเนื่อง/สม่ำเสมอ มีความเท่าเทียมกันของสมาชิกสภาฯ มีกลไกการตรวจสอบ
• ยุทธศาสตร์และการขับเคลื่อน ความร่วมมืออย่างจริงใจของทุกภาคส่วน การพัฒนาเครือข่ายการผลิต/การตลาด/การบริหารจัดการ พัฒนาความรู้ ฐานข้อมูล มีการใช้ประโยชน์จากภูมิปัญญาชุมชน การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ข้ามเครือข่าย สื่อสารประชาสัมพันธ์

กลุ่มที่ 4

• สภาความร่วมมือฯ มาจากสมาชิกที่ประกอบด้วย 4 เครือข่าย ได้แก่ ผู้ผลิต ผู้บริโภค ผู้สนับสนุนการตลาด และหน่วยงานภาครัฐ
• รูปแบบ จัดสภาสัญจร 4 โซน โดย 4 เครือข่ายในพื้นที่ และมีหน่วยประสานระดับโซน มีการประชุมทุกเดือน มีเวทีรวมระดับจังหวัดประชุมทุก 3 เดือน
• โครงสร้าง มีประธานสภา/ คณะกรรมการ/หน่วยประสานงาน
• ธรรมนูญสภาความร่วมมือ รวบรวมและแก้ไขปัญหา สนับสนุนความรู้/ส่งเสริมการผลิต การตลาดที่สอดคล้องกับวิถีของชุมชน มีการรับรองมาตรฐานผลผลิต มีการผลักดันเชิงนโยบาย มีการติดตาม ประเมินผล
• ยุทธศาสตร์และแนวทางขับเคลื่อน
  
  • สร้างฐานข้อมูลและจัดการความรู้สำรวจข้อมูล 4 เครือข่ายพันธมิตร (สำรวจความต้องการ วางแผนการผลิตให้สอดคล้อง สังเคราะห์ความรู้ ขยายผล
    
  • สร้างผู้นำ เครือข่ายความร่วมมือ ส่งเสริมการรวมกลุ่ม 4 เครือข่าย พัฒนาศักยภาพ การจัดการอบรม การเยี่ยมแปลง การปรับพฤติกรรมการบริโภค การแลกเปลี่ยนเรียนรู้
  • สร้างรูปธรรมพื้นที่ โดยเอาพื้นที่เป็นตัวตั้ง ส่งเสริมการตลาดในชุมชน นอกชุมชนรร./รพ./โรงแรม/ร้านอาหาร ตลาดกลาง ทั้งนี้ใช้แผนสุขภาพเป็นตัวเชื่อมล
  • การสื่อสาร ประชาสัมพันธ์

ประเด็นเพิ่มเติม

1. สภาพปัญหาที่ดินไม่ได้อยู่ในมือชุมชน เกิดจากทุนใหญ่รุกราน และกระแสบริโภคนิยม ควรผลักดันเชิงนโยบาย
2. การบริหารจัดการเครือข่าย ควรยึดโยงกันด้วยอะไร? เช่น แกนหลัก 3 สี 5 แถว(ธงชาติ) อันได้แก่ ชาติ/ศาสนา/พระมหากษัตริย์ และศีล 5
3. ให้ความสำคัญกับการผลักดันเชิงนโยบาย ได้แก่ ไม่ใช้ถุงพลาสติก ไม่ใช้โฟมในการบรรจุอาหาร มีการผลิตโฟมสีดำมาขาย สร้างผู้ผลิตรุ่นใหม่ ไม่ให้ชาวบ้านขายที่ดินให้นายทุน หรือเปลี่ยนที่นาเป็นสวนยางหรือสวนปาล์ม มีการกระจายการถือครอง ผลักดันให้สงขลาเป็นเมืองผลิตอาหารปลอดภัย
4. เปิดกว้างประชาสัมพันธ์กิจกรรมนี้ให้มาก
5. ขยายผลการเรียนรู้ของอ.ภาณุไปถึงเยาวชนในวิทยาลัยเกษตร
6. มีการขยายการตลาด จัดทำตลาดกลาง(ผู้คหบดีบริจาคอาคารพาณิชย์และ รถยนต์ 1 คัน) มีกิจกรรมผู้ผลิตพบผู้บริโภค

ประเด็นเพิ่มเติมร่างของส่วนกลาง

1. โครงสร้างความร่วมมือฯ ไม่มีข้อเสนอ
2. ยุทธศาสตร์ ไม่มีข้อเสนอ
3. ธรรมนูญ เสนอแนะเพิ่มเติม
   • ข้อ 14 คุณสมบัติต้องห้าม การห้ามนักการเมืองท้องถิ่น ควรเปิดกว้างไว้สำหรับขับเคลื่อนเชิงนโยบาย
     
   • สมาชิกไม่ใช้ภาชนะที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ
   • สมาชิก ให้ตัดคำว่า(ปราชญ์)อิสานออก
   • เพิ่มเติมตัวแทนมหาวิทยาลัย  กระทรวงสิ่งแวดล้อม และเปิดช่องให้ชาวบ้านทั่วไปสามารถมาร่วมสภาได้
4. ข้อเสนอ ให้เพิ่มเติมข้อมูล เช่น สมาชิก/ใครทำอะไรที่ไหน การเตือนภัยโรคที่คุกคาม/ภัยธรรมชาติ/นโยบาย เพื่อใช้การวางแผนการผลิต

จะเดินต่อไปอย่างไร?

ที่ประชุมได้ร่วมจัดตั้งอาสาสมัครมาร่วมจัดตั้งสภาฯ ประกอบด้วยแกนนำ และภาคีจาก 4 โซน ได้แก่

• โซนสทิงพระ(อ.สทิงพระ อ.กระแสสินธุ์ อ.ระโนด อ.สิงหนคร)
• โซนเมือง(อ.เมือง อ.หาดใหญ่ อ.นาหม่อม อ.สะเดา)
• โซนตก(อ.รัตภูมิ อ.ควนเนียง อ.บางกล่ำ อ.คลองหอยโข่ง)
• โซนเหนือ(อ.จะนะ อ.เทพา อ.นาทวี อ.สะบ้าย้อย)

15.00 น. ปิดสภา

คุณสุนัย กล่าวขอบคุณผู้มาร่วม ที่เสนอความเห็นอันนำไปสู่การปรับปรุงต่อไป ส่วนของสงขลาสามารถคิดกติกาของตัวเองได้อย่างอิสระ โดยยึดโยงการผลิตอาหารที่ปลอดภัย มีความมั่นคง และยึดหลักแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงอันเป็นเป้าหมายร่วมกันของประเทศ มีการทำงานร่วมกันในลักษณะเครือข่ายความร่วมมือ

อ.ภาณุ พิทักษ์เผ่า นี่คือการเมืองภาคประชาชน โดยใช้สภาความร่วมมืออาหารปลอดภัยเป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อน และร่วมกันสร้างสงขลาให้เป็นเมืองน่าอยู่ มีศักยภาพในการผลิตอาหารปลอดภัย เป็นเมืองท่องเที่ยว มิใช่เมืองนิคมอุตสาหกรรม

ปิดการประชุม 15.15 น.