สงขลาพอเพียง : เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา - Songkhla Health

โดย ผู้จัดการออนไลน์ 28 กันยายน 2549 07:59 น.


      คอลัมน์สายตรงสุขภาพกับศิริราช
      ภญ.ฐนิตา ทวีธรรมเจริญ ฝ่ายเภสัชกรรม รพ.ศิริราช
      โลกเราทุกวันนี้มีแต่ความรีบเร่ง ไม่ว่าจะทำอะไรก็มักจะแข่งกับเวลา แม้กระทั่งการกิน จึงมีคนจำนวนไม่น้อยที่หันไปพึ่ง "ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร" เพื่อสุขภาพที่แข็งแรง แต่จะดีหรือไม่นั้น ต้องติดตามค่ะ อาหารเสริมจำเป็นต้องกินหรือไม่

      หลายคนคิดว่าอาหารเสริมสะดวกต่อการกิน และทำให้ร่างกายได้รับสารอาหารครบถ้วนตามความต้องการ อีกทั้งสามารถชดเชยสารอาหารที่ขาดไปได้ทั้งหมด ซึ่งเป็นความเชื่อที่ผิด อย่างไรก็ดี ในบางสภาวะของร่างกาย เช่น ผู้ป่วยที่เบื่ออาหาร หญิงตั้งครรภ์ ผู้สูงอายุ ร่างกายจำเป็นต้องได้รับสารอาหารมากกว่าปกติ เพราะบางรายแม้จะกินตามปกติ แต่ร่างกายก็ไม่สามารถดูดซึมได้เท่าเดิมและอาจทำให้ร่างกายเกิดสภาวะขาดสารอาหารได้ ดังนั้นการกินอาหารเสริมจึงอาจจำเป็น
      นอกจากนี้หากเรามีร่างกายแข็งแรงเป็นปกติ แต่เลือกกินอาหารก็อาจทำให้ร่างกายขาดสารอาหารบางชนิดได้เช่นกัน ซึ่งกรณีนี้ควรปรับพฤติกรรมการกินอาหารให้ครบ 5 หมู่ หรืออาจเสริมสารอาหารบางชนิดในส่วนที่ขาดตามความจำเป็น
      อาหารเสริมช่วยสมองดี เรียนเก่งได้หรือ       อาหารเป็นเพียงปัจจัยหนึ่งที่ช่วยให้สมองมีการพัฒนาที่ดี แต่ไม่ใช่ปัจจัยที่ทำให้เรียนเก่ง เพราะการเรียนเก่งนั้น นอกจากจะต้องสมองดีแล้ว ต้องมีความตั้งใจ การฝึกฝน กรรมพันธุ์ และสิ่งแวดล้อมร่วมด้วย มักจะมีการกล่าวว่าอาหารเสริม เช่น สารสกัดจากใบแป๊ะก๊วย น้ำมันปลา ซุปไก่ วิตามินต่าง ๆ สามารถทำให้ความจำดีขึ้น แต่หลักฐานที่แน่ชัดทางวิทยาศาสตร์ยังไม่สามารถยืนยันได้ชัดเจน
      อาหารเสริม ช่วยลดคอเลสเตอรอลหรือ       ปัจจุบันภาวะไขมันและคอเลสเตอรอลในเลือดสูง เป็นปัญหาที่สำคัญ และส่งผลกระทบต่อระบบหัวใจและหลอดเลือดอย่างมาก อย่างไรก็ตาม คอเลสเตอรอล มีทั้งดีและร้ายอยู่ แบ่งเป็น
      1. ชนิดดี (High Density Lipoprotein : HDL) ช่วยขับคอเลสเตอรอลที่เกินความต้องการออกจากร่างกาย ซึ่งได้จากอาหารและร่างกายผลิตขึ้นเอง คอเลสเตอรอลชนิดนี้ยิ่งสูงยิ่งดี มีประโยชน์ต่อร่างกาย
      ในฐานะพระเอกคอเลสเตอรอล เป็นองค์ประกอบที่สำคัญในเซลล์เมมเบรน (cell membrane) ช่วยเซลล์ในการทำงานต่างๆ ของร่างกาย เช่น ช่วยดูดซึมวิตามินที่ละลายได้ในไขมัน (วิตามินเอ วิตามินดี วิตามินอี และวิตามินเค) และกรดไขมันที่จำเป็นต่อร่างกายเข้าสู่เซลล์ โคเลสเตอรอลมีส่วนช่วยในขบวนการสร้างฮอร์โมนเพศทั้งชายและหญิง รวมถึงสเตียรอยด์ฮอร์โมน (steroidal hormones) ซึ่งจะไปเกี่ยวข้องกับสุขภาพที่สำคัญของร่างกายคือ ระบบภูมิต้านทานของร่างกายและการทำงานที่สมบูรณ์ของระบบฮอร์โมน

      2. ชนิดไม่ดี (Low Density Lipoprotein : LDL) มีโทษต่อร่างกาย ได้จากอาหารประเภทเนื้อสัตว์และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ ถือว่าเป็น "ภัยเงียบที่ร้ายแรง" ดังนั้น การดูค่าหรือระดับของโคเลสเตอรอลในร่างกายควรดูที่สัดส่วนของ HDL กับ LDL มักพูดกันว่ามีอาหารเสริมมากมายที่ช่วยส่งเสริมให้ระบบการทำงานของหัวใจและหลอดเลือดแข็งแรง มีสุขภาพดีขึ้น เช่น อาหารช่วยต้านอนุมูลอิสระ ที่เราได้ยินบ่อยๆ คือ วิตามินอี กระเทียม เมล็ดองุ่น Coenzyme Q 10 ซึ่งจะช่วยป้องกันการเกิดอนุภาคออกซิไดช์ของ LDL หรือโคเลสเตอรอลที่ไม่ดี (โคเลสเตอรอล จะกลายเป็นศัตรูร้ายทันทีหลังเกิดปฏิกิริยากับออกซิเจน ซึ่งเป็นกระบวนการหนึ่งที่ทำให้เส้นเลือดตีบตันได้) ทั้งนี้ข้อมูลดังกล่าวมีทั้งที่ผ่านการพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์และที่ยังไม่สามารถพิสูจน์ได้แน่ชัด หากจะเลือกซื้อ ควรไตร่ตรองให้ดี อย่าเชื่อเพียงข้อความโฆษณา
      อย่างไรก็ตาม หากต้องการมีสุขภาพดี แข็งแรง ลดความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด ควรปฏิบัติตัวง่ายๆ คือ ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ลดอาหารที่มีไขมันสูง สิ่งนี้ได้ผ่านการพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์แล้ว แถมยังประหยัดเงินอีกต่างหาก       อาหารเสริมลดความเสี่ยงการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่หรือ       ปัจจัยการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่มีตั้งแต่ การกินอาหารที่มีกากน้อย ไม่ค่อยขับถ่าย เครียด และพันธุกรรม บางคนเชื่อว่ากินแคลเซียมร่วมกับวิตามินดี จะช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่ได้ แต่จากข้อมูลการศึกษาวิจัยระหว่างกลุ่มที่กินและไม่กินอาหารเสริมที่มีแคลเซียมผสมวิตามินดี ยังไม่พบความแตกต่างของทั้ง 2 กลุ่ม
      อย่างไรก็ตาม ในอนาคตอาจมีการศึกษาวิจัยเรื่องนี้มากขึ้น ซึ่งคงต้องติดตามกันต่อไป แต่ปัจจุบันเป็นที่ยอมรับว่า การกินอาหารที่มีกากมากขึ้น ได้แก่ พวกผัก ผลไม้ ทำจิตใจแจ่มใส คลายเครียด และหมั่นออกกำลังกายอย่างพอเหมาะกับร่างกาย จะช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่ได้เป็นอย่างดี

      กินอาหารเสริมนานจะเกิดโทษมั้ย       การกินยาหรืออาหารเสริมแต่ละอย่าง ควรรู้ถึงสรรพคุณ ข้อดี ข้อเสีย เพื่อเป็นข้อมูลในการพิจารณาเลือกใช้ เพราะไม่ว่าจะเป็นยาหรืออาหารเสริมล้วนมีทั้งคุณและโทษ เช่น ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารบางชนิดมีสารอาหารบางอย่างซึ่งเมื่อกินเข้าไปนาน ๆ อาจเกิดการสะสมในร่างกาย เช่น วิตามินที่ละลายในไขมัน (วิตามินเอ วิตามินดี วิตามินอี และวิตามินเค) หรือบางชนิดมีแร่ธาตุบางอย่างมากเกินไป ไม่เหมาะกับสภาวะร่างกายของเรา หรือบางชนิดมีสารบางอย่างซึ่งอาจเกิดปฏิกิริยากับยาที่กินอยู่ เป็นต้น
      ดังนั้น การที่จะกินอาหารเสริมให้ได้ผลดีและปลอดภัย ผู้บริโภคจึงควรศึกษาหาข้อมูลจากแหล่งที่เชื่อถือ และยิ่งถ้าหากมีโรคประจำตัวอยู่ก่อนแล้ว ควรที่จะปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเพื่อความปลอดภัยค่ะ       ---------------------------------------