สงขลาพอเพียง : เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา - Songkhla Health

โดย ผู้จัดการออนไลน์ 27 มีนาคม 2549 09:11 น.

              คงต้องยอมรับว่า ไม่มีอะไรในโลกนี้ที่อยู่ยั้งยืนยงเป็น "อมตะ" ตลอดกาล เพราะทุกชีวิตย่อมมีเกิด แก่ เจ็บและตายตามวัฏสงสารที่ถูกกำหนดไว้อย่างจริงแท้และแน่นอนตามกฎของธรรมชาติ
      อย่างไรก็ตาม สิ่งหนึ่งที่หลายคนค่อนข้างให้ความวิตกกังวลอยู่ไม่น้อยก็คือ การเจ็บไข้ได้ป่วยต่างๆ ที่มักมาเยี่ยมเยือนพร้อมกับอายุที่เพิ่มมากขึ้นตามลำดับ และหนึ่งในโรคที่กำลังเป็นปัญหาของบรรดาผู้สูงอายุในขณะนี้ก็คือ "อัลไซเมอร์"
      ทั้งนี้ เนื่องจากผลพวงของโรคนี้จะส่งผลทำให้ประสิทธิภาพในการทำงานลดลง โดยเฉพาะอย่างยิ่งระบบความจำที่เลือนหายไป ....จากคุณพ่อที่ทำงานได้เก่งมาก หรือคุณแม่ที่เป็นแม่ครัวชั้นหนึ่งของบ้าน แต่ในวันนี้ลืมแม้แต่กระทั่งวิธีที่จะยกช้อนกินข้าว
      ปัจจุบันมีการศึกษาของกระทรวงสาธารณสุข สำรวจพบว่า มีคนไทยป่วยเป็นโรคสมองเสื่อม หรือที่เรียกว่า "อัลไซเมอร์" ประมาณ 218,000 คน และได้มีการคาดการณ์ว่าในอนาคต จะมีผู้สูงอายุ ที่มีปัญหาจากกลุ่มอาการสมองเสื่อม เพิ่มขึ้นอยู่ที่ในอัตราประมาณ 3.4 % และเป็นเพศหญิงมากกว่าเพศชายประมาณ 2 เท่าในขณะที่คนอเมริกันกว่า 4.5 ล้านคนเป็นโรคอัลไซเมอร์ และเพิ่มขึ้นมากกว่า 4.5 ล้านคนเป็นโรคอัลไซเมอร์และเพิ่มขึ้นมากกว่า 2 เท่านับจากปี ค.ศ.1980
      จากการสำรวจของกระทรวงสาธารณสุขพบว่า ประชากรทุก 1 ใน10 คนมีผู้ป่วยด้วยโรคอัลไซเมอร์อยู่ในครอบครัว โดยเฉพาะโรคอัลไซเมอร์จะมีโอกาสสูงที่จะเกิดกับผู้สูงอายุ ตั้งแต่อายุ 60 ปีขึ้นไป

              สำหรับสาเหตุของโรคนี้นั้นเกิดมาจากเซลล์สมองที่มีอยู่ได้เสื่อมสภาพลง เพราะสมองของมนุษย์เรานั้นก็เปรียบเสมือนเครื่องจักร เมื่อมีการใช้งานนานหลายปีก็จะเสื่อมสภาพลงจนไม่สามารถใช้งานได้จนกลายมาเป็น โรคอัลไซเมอร์ในที่สุด ซึ่งจะส่งผลทำให้ผู้ป่วยไม่สามารถวิเคราะห์ข้อมูลการบริหารจัดการในสิ่งต่างๆ ได้ เช่น การวางแผน การตัดสินใจ ว่าควรจะทำสิ่งนี้หรือไม่ควรทำ รวมทั้งการเรียกชื่อ การสร้างประโยค หรือในส่วนที่เรียกว่า Executive Function หายไป
      สำหรับสิ่งที่จะบ่งบอกได้ว่าเราเป็นโรคอัลไซเมอร์ หรือไม่นั้น น.พ. สุนัย บุษราคัมวงษ์ แพทย์สาขาอายุรแพทย์โรงพยาบาลผู้สูงอายุ กล้วยน้ำไท ได้บอกว่า ก่อนที่แพทย์จะทำการวินิจฉัยผู้ป่วยที่เป็นโรคนี้ จะต้องเริ่มจากการศึกษาโครงสร้างของสมองก่อน เพราะโรคอัลไซเมอร์ เป็นโรคที่เกี่ยวกับสมองของคนเราโดยตรง
      ทั้งนี้ สมองของคนเรานั้นจะมีทั้งหมดด้วยกัน 4 ส่วน ถ้าสมองส่วนใดมีปัญหาก็จะทำให้การรับรู้ส่วนนั้นมีปัญหาไปด้วย และทางเจ้าหน้าที่และทีมแพทย์ก็จะได้ทำการรักษาได้อย่างถูกต้อง ซึ่งโดยปกติสมองจะมี 24ส่วนด้วยกันคือ
      หนึ่ง - สมองซีกซ้าย ซึ่งเป็นสมองส่วนที่เด่น จะทำหน้าที่ในการเรียนรู้ในเรื่องของภาษา การคิดคำนวณ ถ้าสมองซีกซ้ายเกิดการชำรุด หรือเสื่อมไปก็จะส่งผลให้ไม่สามารถใช้ภาษาได้อย่างถูกต้อง เช่น เห็นพี่ชายคนโต รู้ว่าเป็นพี่ชายคนโตแต่ก็ยังเรียกชื่อผิด ถึงเจ้าตัวจะบอกแต่ก็ยังเรียกผิดอยู่
      สอง - สมองซีกขวา เป็นส่วนที่ทำหน้าที่ที่เกี่ยวกับการคิดในเรื่องของระยะทาง หรือการจินตนาการ ถ้าผู้ป่วยที่สมองส่วนนี้มีปัญหา จะทำให้ไม่สามารถจดจำสถานที่ที่เคยไปเป็นประจำได้ หรือการหลงทิศ เช่นเมื่อเดินไปทีไหนเป็นประจำแต่มีอยู่วันหนึ่งไม่สามารถจำทางกลับบ้านได้
      สาม - สมองส่วนหน้า ทำหน้าที่เรียนรู้สิ่งใหม่ รวมทั้งการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า ถ้าผู้ที่ป่วยที่มีปัญหาเกี่ยวกับสมองส่วนหน้า จะไม่สามารถเรียนรู้เกี่ยวกับข้อมูลใหม่ ๆ ได้และจะลืมเหตุการณ์ที่เพิ่งผ่านไปสดร้อน ๆ
      และ สี่ สมองส่วนกลาง ถือว่าเป็นส่วนที่ใช้ในการจดจำสิ่งต่าง ๆ ถ้าสมองส่วนนี้มีปัญหาจะส่งผลให้ผู้ป่วยไม่สามารถทำอะไรต่าง ๆ ได้ เช่น ไม่สามารถจดจำวิธีการต้มมาม่าได้ทั้ง ๆ ที่ตัวเองต้มรับประทานอยู่เป็นประจำ

การเล่นไพ่เป็นหนึ่งในกิจกรรมที่ช่วยในการบำบัดผู้ป่วยอัลไซเมอร์ได้เป็นอย่างดี


              จากผลวิจัยได้มีการวิจัยพบว่าผู้ป่วยที่ป่วยเป็นโรค "อัลไซเมอร์" นั้นจะมีสัญญาณในการเตือนว่าคุณกำลังจะเป็นโรคอัลไซเมอร์ มีอยู่หลายประการด้วยกัน เช่น ลืมเหตุการณ์ที่เพิ่งผ่านไปสดๆ จนมีเหตุให้ต้องมีผลเสียต่อการทำงาน การใช้วิจารณญาณเสียไป ซึ่งในเรื่องของการใช้วิจารณญาณที่เสียนี้จะเป็นอันตรายต่อผู้สูงอายุมาก เพราะถ้าผู้ป่วยอยู่บนตึกที่สูงและคิดว่าตัวเองเป็นนกสามารถบินได้ เขาก็จะทำทันทีโดยไม่ได้คิดตรึกตรอง
      รวมทั้งมีการเปลี่ยนแปลงอารมณ์และพฤติกรรมอย่างรวดเร็ว อาจจะมีอารมณ์หงุดหงิดง่าย ซึมเศร้า วิตกกังวล สับสนกระวนกระวายมากขึ้น ถ้าหากว่าในบ้านของคุณมีผู้สูงอายุที่เข้าข่ายในอาการเหล่านี้นั้นควรที่จะพาไปพบแพทย์โดยด่วน เพื่อทำการรักษา       คำถามที่ตามมาก็คือ แล้วเราจะมีวิธีบำบัดรักษาผู้สูงอายุที่ป่วยเป็น "โรคอัลไซเมอร์" ได้อย่างไร?
      ในเรื่องนี้ นิรุทติ์ อมรคณารัตน์ นักกิจกรรมบำบัด บอกว่า ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้หน้าที่ของการรักษานั้น มีเพียงแค่ทุเลาอาการให้น้อยลง และให้ผู้ป่วยนั้นสามารถช่วยเหลือตัวเองได้เท่านั้นเอง
      สำหรับวิธีการรักษาก็คือ เจ้าหน้าที่จะให้ผู้ป่วยได้ทำกิจกรรมที่เคยทำอยู่เป็นประจำมาใช้ในการรักษา ก็คือ การให้ผู้ป่วยได้ฝึกการเล่นไพ่ เพราะการเล่นไพ่จะเป็นการฝึกให้ผู้ป่วยได้ใช้ความคิด ซึ่งเปรียบเสมือนการบริหารสมองให้ได้คิด และไม่น่าเบื่อ
      นอกจากนั้น วิธีที่น่าสนใจอีกวิธีก็คือ เจ้าหน้าที่จะใช้วิธีการบำบัดเป็นระบบ ซึ่งวิธีการรักษาแบบเป็นระบบนี้เจ้าหน้าที่จะคอยบอกผู้ป่วยที่ละขั้นตอนว่าจะทำอะไร เช่น การทานข้าว เพราะผู้ที่เป็นโรคนี้จะไม่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ ดังนั้นจึงต้องแนะนำวิธีการทานข้าวเป็นขั้นตอน โดยเริ่มจากการใช้ช้อนตักข้าว จนถึงการนำข้าวรับประทาน
      การรักษาด้วยวิธีนี้จะทำให้ผู้สูงอายุไม่หงุดหงิดและมีความสุขเมื่อตัวเองสามารถทำสิ่งที่เจ้าหน้าที่บอกได้
      อย่างไรก็ตาม สิ่งที่สำคัญที่สุดก็คือ การดูแลผู้สูงอายุที่เป็นโรคนี้ ผู้ที่ดูแลจะต้อมีความอดทน และเข้าใจว่าเป็นอาการของโรคไม่ได้แกล้ง ต้องมีความระมัดระวังและใช้ความใกล้ชิดในการดูแล เพราะ ผู้สูงอายุอาจจะเดินออกจากบ้านแล้วหายไปเลย เพราะกลับบ้านไม่ถูก และสิ่งที่สำคัญที่สุดจะต้องไม่ใช้คำพูดที่กระตุ้นในสิ่งที่สะเทือนใจ เพียงเท่านี้ท่านก็จะอยู่กับลูกหลานไปได้อีนาน