สงขลาพอเพียง : เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา - Songkhla Health

รายงานความเคลื่อนไหว กิจกรรมเรียนรู้ประเภทการ"สร้าง" ห้องสมุดสุขภาวะชุมชนหาดใหญ่
จากการประชุมคณะกรรมห้องสมุดกันในวันที่ 28 พ.ค. ที่ผ่านมา ได้ลงมติกันว่ากิจกรรมที่จะจัดครั้งต่อไปคือ กิจกรรมเรียนรู้การปั้น"เซรามิค" ที่สวนธรรมสากล ซึ่งเป็น1ในกิจกรรมประเภทต่างๆ ได้แก่อ่าน-เขียน-ฟัง-สร้าง-แสดง-เล่น-สัญจรที่ห้องสมุดสุขภาวะ"บ้านหนังสือ"ชุมชนหาดใหญ่ ได้กำหนดขึ้นเพื่อเป็นแนวทางการเรียนรู้เรื่องราวของคนในท้องถิ่น ผ่านกิจกรรมต่างๆที่สอดคล้องสัมพันธ์และสนุกสนานให้เป็น"แหล่งเรียนรู้ที่เคลื่อนไหวและมีชีวิตชีวา"
ก่อนทุกคนจะแยกย้ายกันกลับตามอัธยาศัย ก็ได้ฤกษ์งามยามดี เช้าวันที่ 24มิย.นี้ ไม่ช้าไม่เร็วไป ตรงกับวันเสาร์ วันเสาร์ที่ทุกวันนี้คนเมืองไม่รู้จะไปไหน เดินห้าง-เบื่อ เดินตลาด-ก็เบื่อ(เหมือนกัน) นอนดูทีวีที่บ้าน ยิ่งน่าเบื่อ ตกลงเราจะชวนเด็กๆไป..เดินเล่นกัน ไปแลเขาปั้น"เซรามิค"ด้วย บางทีตั้งแต่เกิดมาไม่เคยได้ยินคำว่า"บ้านดิน"แน่ะ วันนี้(วันนั้น)จะได้ไปเห็นกะตา ต่างหาก
ตามกำหนดการคร่าวๆที่ตกลงกัน เราจะพาเด็กเดินเลียบไปทางคลองร.1 แวะโรงงานหนมจีนเก่า(แม้แต่ผู้เขียนก็ไม่สารู้จักที) แบ่งกลุ่ม ถือธง เดินตามกันไปชมนกชมไม้ไปพลาง อยากรู้อะไรระหว่างนี้-ถามผู้นำชุมชน ถามเพื่อนข้างๆเอาก็ได้ คงรู้มั่งหรอก เวลาเข้าแถวในโรงเรียนห้ามคุย ที่นี่คุยได้ เจ้าประคู้น !! เช้าวันที่ 24 ฝนฟ้าอย่าตกเลย ไม่งั้นต้องนั่งรถกันไป-หมดหนุก
"ถ้ามีหรัยหนุกๆสักหีดก็ดี"พี่เริญว่า "อา..ให้เด็กได้ออกจากห้องแคบๆก่อน ได้สกครูกดินมั่งกะไม่พรื่อ ได้ลูบๆคลำๆดิน ปั้นดิน.."พี่ธัชกรว่าเสียงดังฟังชัด เสริม คุณเล็กและที่ประชุมเห็นด้วยว่าควรมีกิจกรรมที่จับต้องได้ ถ้าจัดอะไรที่มันลอยๆ เด็กรู้สึกเบื่อ ต่อไปก็ไม่อยาก แหลงให้เด็กฟังในห้องสี่เหลี่ยมแคบๆ 10 นาทีถ้าเอาอยู่ก็ถือว่าเก่ง แต่ละคนเสริมว่า"ควรจัดที่เป็นกิจกรรมชัดๆขึ้นก่อน" ก็เป็นอันว่ากิจกรรมแบบผู้เฒ่าเล่าเรื่องที่หมายว่าจะระดมสรรพปัญญาและข้อมูลท้องถิ่นให้เด็กๆฟังอย่างที่มีผู้เสนอมาตอนแรกก็เป็นอันตกเก้าอี้หงายเก๋งไปด้วย..เอกฉันท์ ด้วยประการฉะนี้(แห่ะๆ) "ลุงคนนึงอยู่ที่สวนธรรมสากล แกจะชอบร้องเพลงขับบทฯ" พี่จรรยาบอก "ให้แกเล่าอะไรๆให้เด็กฟังเสริมไปด้วย ก็ได้" พี่แมวเห็นด้วยกิจกรรมจะลดจะเพิ่มได้"อยู่ที่เราออกแบบเอาได้" โดยให้ข้อสังเกตว่าแต่ละกิจกรรมที่จัดมีความเหมาะสมกับความเป็นชุมชนแค่ไหน เช่นเซรามิคใช่ไหม เซรามิคเกลื่อน ถ้าไม่ใช่ คืออะไร บ้านดิน-น่าสนใจ ให้เด็กไปดูไปเหยียบดิน แต่ละชุมชน เด็กรู้อะไร มีอะไรดี กิจกรรมจะต่อยอดได้
สรุปว่าการประชุมคณะกรรมการห้องสมุดเพียงครั้งที่2ก็ได้มรรคผลถึง3 จะเรียกว่าเป็น"ทรีอินวัน"ได้ไหมก็ไม่ทราบ วัน-ได้สมาชิกใหม่ ที่จะมาเป็นคณะกรรมการห้องสมุดอีก5ท่าน เป็นผู้นำชุมชน3ท่านได้แก่พี่เจริญ ฟูพงศ์ศิริพันธ์ ผู้นำชุมชนหน้าวัดหาดใหญ่ใน พี่ธัชกร ศรีบุญแท้ ผู้นำชุมชนเทศา(เดิม)ตลาดพ่อพรหม และพี่แมว-ณัฑฐวรรณ อิสระทะ ชุมชนอบแป้ง กับตัวแทนเยาวชนอีก2ท่านคือน้องหญิง-ถนอมศรี แซ่วุ่น ตลาดหาดใหญ่ใน และจันทร์-จันทร์ฉาย คงพงษ์ ชุมชนการเคหะฯ ทู-ได้จัดกิจกรรมขึ้นด้วยมติเอกฉันท์ของที่ประชุม ซึ่งชุมชนมีส่วนร่วมอย่างครบถ้วนจริงๆเป็นครั้งแรก และ ทรี-ได้ผู้นำชุมชนและประสานเครือข่ายทั้งหมดที่มีอยู่ทุกชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม ได้แก่ชุมชนเทศา(เดิม)ตลาดพ่อพรหม ,บางหัก,มงคลประชา หลังอำเภอ และริมควน ที่จะมาระดมทำ mapping หรือฐานข้อมูลท้องถิ่นอีกชั้นหนึ่ง
ประชุมคณะกรรมการห้องสมุดครั้งต่อไป บ่ายโมงวันที่11มิย. พี่เจริญจะรับประสานผู้นำชุมชนและเครือข่ายมาร่วมประชุมแนวทางและจัดกิจกรรม โดยให้ผู้นำชุมชนแต่ละแห่งชักชวนเด็กในชุมชนเข้าร่วมกิจกรรม "สักวันที่7ก็ได้" พี่เริญว่าหนังสือเชิญจะเอาไปให้วันไหนดี
"ให้ก่อนหลายวัน-เดี๋ยวลืมกันหล่าว" ฮา-หลายคนพยักหน้าหงึกๆ เราเห็นข้อเท็จจริงตั้งอยู่ตรงหน้าแล้ว

การประชุมดำเนินต่อ

พี่ธัชกร ช่วยเสนอกรอบให้กระชับเข้ามา ว่าโดยประเด็นแล้วมี คน -สิ่งของ -สถานที่ ระหว่างที่ประชุมกำลัง"คน"ประเด็นกันหารูปแบบและกิจกรรมกันอยู่ "ให้พิจารณาคน เป็นผู้เล่าเรื่อง ผู้เฒ่าหรือคนมีอายุ ภูมิปัญญา เล่าลำดับ เหตุการณ์ มีความเปลี่ยนแปลงอย่างไร ให้เป็นจุดเชื่อมระหว่างคนแก่ คนหนุ่มสาว ถ้าจะจัดผู้เฒ่าเล่าเรื่องก็อาจจะไปถ่ายสถานที่ต่างๆเป็นวีซีดีมาฉาย ให้มองเห็นมิติต่างๆ ไม่น่าเบื่อ หรือเรื่องบ้านดิน การปั้น กิจกรรมที่จัดผลประโยชน์ของชุมชนคืออะไร ผลประโยชน์ต่อโลก ทำให้โลกหมุนช้าลงสักนิด ให้เด็กได้ไปเหยียบดินเล่นบ้าง คุณค่าน่าจะมากกว่าไปดูตึกรามที่ใหญ่โตรโหฐาน" คนที่จะมาเล่าเรื่องก็ไม่ควรเป็นคนที่อยู่ไกลออกไป หรือเป็นการมองมาจากข้างนอก แต่ให้คนในชุมชนเขาบอกเล่า พี่ธัชกรปิดท้ายด้วยเสียงดังฟังชัด "หวางไปถึงสวนธรรม บ้านดิน ก็มีคนถามมั่งแหละว่าไปไหนกันนิ ถ้าเราพาเด็กเดินกันไป" อืม น่าสนใจๆๆ เด็กๆก็จะตอบพร้อมๆกันว่า "เดินแล่น-ไปแล-เขาปั้น"เซรามิค" แล้วก้า..บ้านดิน เท่ สวนธรรม นิ!"

"ทั้งคณะครูผู้ปกครองและเด็กๆเขาประทับใจมาก ในกิจกรรมค่ายเรียนรู้รักบ้านเกิด-ค้นหาขุมทรัพย์คลองอู่ตะเภาวันก่อน"โสรยาบอกถึงกิจกรรมนอกสถานที่ว่าถ้าจัดได้จริงๆทุกคนจะชอบมาก
วันนั้นพี่วรวิชช์ พาน้องท็อปลูกชายไปล่องคลองเห็นด้วย ให้ข้อสังเกตว่า..แต่เสียดายอย่างเดียวว่าเด็กๆที่ไปเรียนรู้ควรจะเป็นกลุ่มเด็กในชุมชน และเสริมว่าแต่ละกิจกรรมที่จัดควรมีครั้งที่1ที่2ที่3ต่อไป เป็นการเรียนรู้ต่อเนื่อง (น้องท็อปบอกชอบมากและจะไปแลเขาปั้นดินกับพ่ออีกแน่นอน)ทุกคนเห็นด้วย คณะทำงานห้องสมุด(ละล่ำละลัก)อธิบายข้อจำกัดและเงื่อนไขกับจังหวะของการจัดกิจกรรม ได้ข้อสรุปว่าอย่างน้อย ก็ได้เรียนรู้เรื่องชุมชน คนที่ไปก็อยู่ในหาดใหญ่ในด้วย และกิจกรรมก็ได้เผยแพร่ประชาสัมพันธ์ออกไปแล้ว

หากทว่าที่สำคัญ..นี่คือการเชื่อมร้อยประสานการเรียนรู้และจุดประกายความคิดที่ผู้เข้าร่วมกิจกรรมนำเรื่องราวและเนื้อหาสาระไปต่อยอดเพื่อพัฒนาเป็นโครงการหรือระดับหลักสูตรท้องถิ่นต่อไป เป็นขั้นแรกแล้ว

พี่ธัชกรให้ข้อสังเกตปิดท้ายว่า บ้านหนังสือควรจะเป็นโอกาสที่จะเป็นแหล่งเรียนรู้ของชุมชนที่ชัดเจน ณ วันนี้ยังเป็นแค่"เคหะสถาน"อยู่ ยังไม่เป็น"ที่สาธารณะ"พอ จะทำอย่างไร

จเรสรุปว่าห้องสมุดยังเป็นที่รู้จักของชุมชนน้อยอยู่ อาจเนื่องด้วยการจัดกิจกรรมน้อย หน้าตาและชื่อของห้องสมุดไม่สื่อถึงความเป็นชุมชน สมาชิกประจำก็อาจจะหายไปในช่วงเปิดเทอม จะมีแต่เด็กๆ ผู้ใหญ่ไม่ค่อยมี
พี่แมวบอกว่าเด็กๆเขาจะมาเป็นธรรมชาติของการเรียนรู้ในช่วงหนึ่งของเขา ส่วนผู้ใหญ่ก็อย่างที่รู้ๆที่ว่าอ่านหนังสือกันวันละกี่บรรทัด
จันทร์บอกว่าผู้นำชุมชนซึ่งเป็นกรรมการจะสื่อสารเรื่องราวลงไปสู่ชุมชน คนในชุมชนก็กระจายข่าว บอกเล่า แนะนำกันไป
น้องหญิงให้ข้อสังเกตเรื่องเวลาที่จัดกิจกรรม หลังออกความเห็นเรื่องการกำหนดกิจกรรมในครั้งต่อๆไป ..อา ไม่มีงานเลี้ยงใดไม่เลิกรา "งานเลี้ยงเลิกราจำลาร้าง ไปตามเส้นทางเพื่อหวังพบกัน.."บทเพลงของมาลีฮวนน่าลอยลมมาแว่วๆ เราคุยกันนอกรอบต่อนิดหน่อยว่าจะมีร้านน้ำชาหัวเช้าหรือหัวค่ำเพื่อเป็นที่นัดพบปะพูดคุยกันสบายๆของคนในชุมชน"อย่าลืมว่าในร้านน้ำชามีทุกเรื่องเลยนะ"พี่ธัชกรให้ข้อสังเกตก่อนแต่ละคนจะทยอยกันแยกย้ายกลับ


หมายเหตุ
(1)ปฏิทินกิจกรรม และกำหนดการโดยคร่าวๆ

ผู้นำแต่ละชุมชน ซึ่งประสานโดยคณะกรรมการ เชื้อชวนเด็กๆและเยาวชนผู้สนใจชุมชนๆละ5-10คนเข้าร่วมกิจกรรมก่อนในเบื้องต้น คาดว่าประมาณ50คน ถ้ามีผู้สนใจอื่นๆสามารถแจ้งความจำนงได้ที่บ้านหนังสือ

วันที่ 24 มิย.48

8โมงเช้า - พบกันพร้อมเพรียงที่"บ้านหนังสือ"(ตรงข้ามวัดหาดใหญ่ใน)-ทุกคนรับประทานอาหารเช้ามาเรียบร้อยจากบ้าน 8โมงครึ่ง - ออกเดินทาง เลียบถนนไปทางคลองร.1 ผ่านโรงงานขนมจีน(เก่า) ระหว่างทางให้เด็กจัดกลุ่มถือป้ายหรือธงและมีผู้นำชุมชนนำขบวนออกเดินและบรรยายให้ความรู้ตามทางที่ผ่านไป 9โมงครึ่ง - ถึงสวนธรรมสากล ไปดูกิจกรรมการปั้น"เซรามิค"ถ้ามีเวลาหรือวัสดุอุปกรณ์พร้อมก็จะให้เด็กๆปั้น หรือให้เด็กที่สนใจจะมาเรียนรู้ลงชื่อไว้ก่อน 11โมง - ผู้เฒ่าร้องเพลงขับบทฯ และเล่าเรื่องราวต่างๆของเมืองหรือชุมชน โดยผู้นำชุมชนเข้าร่วม แบบง่ายๆกันเอง เที่ยงตรง - พามาดูบ้านดินหลังแรก(และเหลืออยู่หลังเดียว)ของหาดใหญ่ พร้อมรับประทานอาหารเที่ยงตามอัธยาศัย บ่ายโมง - เดินทางกลับบ้านโดยสวัสดิภาพฯ

(2) ในกิจกรรมครั้งนี้ จะแจกสมุดบันทึกให้เด็กๆบันทึกเรื่องราวหรือคำถามต่างๆไว้ และให้เด็กกลุ่มนี้ชักชวนเพื่อพ้องหรือมาเข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้เรื่องราวของท้องถิ่นชุมชนบ้านเกิดที่อาศัยของเขาเองในโอกาสต่อๆไป

(3) รายงานความเคลื่อนไหวของกิจกรรมในครั้งนี้ เป็นการนำเสนอแนวทดลองเพื่อให้ได้ทั้งเนื้อหาสาระและอรรถรสครบครัน แต่เนื่องจากผู้เขียนรายงานยังมีความละอ่อน(เฉกเช่นหน้าตาที่ดูอ่อน) จึงอาจไม่ได้ครบครันทุกอรรถาสตามต้องการ แต่วัตถุประสงค์จริงๆต้องการเชื้อชวนพี่น้องในชุมชนเข้าร่วมกิจกรรม หรือมาเยี่ยมเยียนรู้จักกับห้องสมุด"บ้านหนังสือ"เพื่อใช้เป็นสถานที่และแหล่งแลกเปลี่ยนเรียนรู้เรื่องราวในท้องถิ่นและชุมชนเป็นสำคัญ