สงขลาพอเพียง : เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา - Songkhla Health

การจัดเวที สัมมนาสื่อสารสาธารณะ  :  เหลียวหลังแลหน้ารายการบินหลาเพื่อสุขภาพ วันที่  9  ตุลาคม  2548  ณ  โรงแรมไดอิชิ  อ. หาดใหญ่ จ. สงขลา

ผู้เข้าร่วมเวที 1 นายจิต  นิลภักดี                 2. นายสมเกียรติ  ศิริโทวัย 3.นายกิตติวัฒน์  ธีราพรหมเพชร์                 4. นางวัฒนีย์  ธีราพรหมเพชร์
5. นางยินดี  ตรีรัญเพชร 6. นายบุญช่วย  หมิ่นเส้ง 7.  นางเพ็ญศิริ  พูนมณี 8. น.ส. บุปผา  บัวประจิตย์ 9.  นางเบญจวรรณ  ขาวสว่าง               10. นางสุนีย์  ผุดผ่อง 11. น.ส.อักษรวดี  ตรีวัย 12.  นายช่วง  ด้วงปาน 13.  นายถนอม  ทองมาก 14. นายสามารถ  รอดสันเทียะ 15. นายผก  ยอดดำ                 16. นายชิน  มากความ 17. นายสมศักดิ์  ธรรมโชโต                 18. นายบ่าว  พิมลไทย 19. นางดรุณี  สถิระบุตร 20. นางปรีดา  ฉิมนวล 21. นายจโรจน์  ธนมประไพ                 22. นายแจ้ว  โชติธรรมรส 23. นางถนอม  ศิริรักษ์ 24. นายเสวียน  สุวรรณระดา 25. นายพิภพ  สว่างภิภพ 26. อ. ชัยวัฒน์  แก้วสุวรรณ 27. นายลอย  อิ่มเอิบ                 28. น.ส. อุษณา  ขวัญพรหม 29. นางจินตนา  เพ็ชรรัตน์                 30. นายประวิทย์  คงราช 31. นายจิตร  สุวรรณชาตรี                 32. นายธวัช  นวลนิล 33. ร.ท. ลอย  ไชยขวัญ 34. ร.ต.ต. สมบูรณ์  อินทองแท้ 35. ด.ต. เสนอ  ปิ่นทองพันธุ์                 36. นายชีพ  เพ็งมาก 37. นายทนง  เพ็ชรสุวรรณ์                 38. นายจรัส  แก้วประถม 39. นายเปี้ยน  โทมณี 40. นายเกษม  เอียดปราบ 41. นางสุทินา เข็มจะระ 42. นายเล็ก  กู้สมานเกียรติ 43. นายอุปถัมภ์  สุวรรณนิล                 44. นายสุรชัย  เหล่าสิงห์ 45. นายเนี่ยม  ขุนเพชร 46. นายสัมพันธ์  ปัตพัฒน์ 47. นายสว่าง  ประทุมวัน 48. นายล้อม  ยอดขวัญ 49. น.ส. นารินทร์  ตรีวัย 50. นายภิญโญ  เพ็ชรรัตน์ 51. นายอารี  รังสิโยกฤษฏ์                 52. นายภานุ  พิทักษ์เผ่า 53. นายสุชาติ  ณ สงขลา 54. นายเจริญ  เข็มจะระ 55. คุณสัมพันธ์  จิรันดร 56. นายสุชาติ  เพ็งมาก 57. นางอภิชา  ทำพะพันนะ                 58. นายสิริชัย  ดิสสระ 59. นายพยงค์  แก้วชนิด 60. น.ส.นวลวรรณ  เขียวมณีนัย 61. น.ส. วรรณา  สุวรรณชาตรี                 62. น.ส. โสรยา  คงแก้ว

สรุปเวทีสัมมนาสื่อสารสาธารณะ :  เหลียวหลังแลหน้ารายการบินหลาเพื่อสุขภาพ
ดำเนินการเสวนาโดย  คุณยินดี  ตรีรัญเพชร  นักจัดรายการบินหลาหาข่าว ในการจัดเสวนาในครั้งนี้  เพื่อเติมเต็มกรอบความคิด  และช่วยกันมองการนำเสนอข่าวของเครือข่ายบินหลา  ซึ่งช่วงเช้าจะเป็นการให้วิทยากร  4  ท่านมาพูดคุยถึงการเชื่อมต่อรายการบินหลากับสาระที่ดีๆ  โดยจะมีวิทยากร  4  ท่านมาช่วยกันมองบินหลาหาข่าว 1. อ. อารี  รังสิโยกฤษฏ์  ที่จะมาพูดถึงในการขับเคลื่อนของภาคประชาชนในด้านการสร้างเสริมสุขภาพ  และการเชื่อมต่อกับเครือข่ายบินหลาทำอย่างไรในอนาคต   ในอดีตท่านเป็นคณะบดีคณะมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ของวิทยาลัยครูสงขลา  รองคณะบดีสถาบันราชภัฏสงขลา  ปัจจุบันท่านทำงานภาคประชาคมสงขลา  นักวิชาการนักวิจัยอิสระ 2. อ. สุชาติ  ณ  สงขลา  ที่จะพูดถึงบินหลาในอดีตและปัจจุบัน  แนวทาง การเสนอข่าวในอนาคต  ซึ่งท่านเป็นที่ปรึกษาชมรมนักจัดรายการวิทยุและผู้สื่อข่าวเพื่อชุมชนคนสงขลา 3. อ.  ภานุ  พิทักษ์เผ่า  ที่จะพูดถึง มุมมองภูมิปัญญาด้านสุขภาพภาคประชาชนกับรายการบินหลาหาข่าว  ในฐานะที่ท่านรับฟังรายการบินหลาหาข่าวเป็นประจำ  จะมีมุมมองรายการบินหลาหาข่าว  มาเสนอในครั้งนี้  ในอดีต  ท่านเป็นอาจารย์ประจำมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล  เลขานุการผู้ว่าราชการกรุงเทพฯ สมัยพลตรีจำลอง  ศรีเมือง  คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมของกระทรวงการเกษตรและสหกรณ์  ศึกษาดูงานด้านเกษตรอินทรีย์ที่ประเทศเกาหลี  และญี่ปุ่น  นักจัดรายการชีวิตกับเศรษฐกิจพอเพียง  รายการดูบ้านแลเมือง เกษตรกรตัวอย่างรางวัลชนะเลิศ  ปี 2542  ที่ปรึกษาสมัชชาสุขภาพจังหวัดสงขลา  ผู้ประสานงานกลุ่มกสิกรรมไร้สารพิษภาคใต้  อาจารย์พิเศษมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์  วิทยากรบรรยายกสิกรรมวิถีไท  ผู้จัดการร้านครัวเพื่อสุขภาพ อ. อารี  รังสิโยกฤษฏ์  :  การขับเคลื่อนภาคประชาชนด้านสุขภาพ  น่าจะเป็นประโยชน์ถ้าบินหลาได้มีการเชื่อมโยงสุขภาวะหลายๆด้าน  ในการขับเคลื่อนภาคประชาชนในเรื่องสุขภาพ  ประเทศเรา บ้านเมืองเรามีจุดเปลี่ยนสำคัญๆ ที่ควรจะทราบ จุดเปลี่ยนมี  4  จุด  ดังนี้ 1.  พ.ศ. 2475  ประเทศไทยเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ มาเป็นการปกครองแบบประชาธิปไตย  ที่มีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข  ภายใต้รัฐธรรมนูญ  เป็นการเปลี่ยนครั้งสำคัญของประเทศ ครั้งแรก 2.  เมื่อเราได้เป็นประเทศประชาธิปไตย  โดยความจริง มันไม่ได้อย่างสมบูรณ์ อำนาจอธิปไตยแม้จะเขียนว่ามาจากปวงชนชาวไทยก็ตาม แต่อำนาจอยู่ที่คณะบุคคลคณะหนึ่ง  ส่วนใหญ่เป็นคณะทหาร ประชาชนก็เรียกร้องประชาธิปไตยที่สมบูรณ์มากขึ้น  เกิดจุดเปลี่ยนจุดที่ 2  เรียกว่า  14  ตุลาคม  2516  ซึ่งมีกลุ่มนักศึกษา  นักการเมือง  ภาคประชาชน  ได้เรียกร้องรัฐธรรมนูญ  ในสมัย จอมพลถนอม จอมพลประพาส  โดยเฉพาะเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นที่ธรรมศาสตร์และสนามหลวง  เราก็ได้สิทธิเสรีภาพความเป็นประชาธิปไตยสูงขึ้น 3.  ในปี  พ.ศ. 2535 เหตุการณ์พฤษภาทมิฬ  เราคิดว่าหลัง  14 ตุลาคม 16  จะไม่มีการปฏิวัติรัฐประหารอีกแล้วแต่ก็มีจนได้  ปฏิวัตพลเอกสุจินดา  คราประยูร
4.  พ.ศ. 2540  ได้รัฐธรรมนูญฉบับประชาชน  เมื่อได้รัฐธรรมนูญฉบับประชาชน นั้นเราถือว่ารัฐธรรมนูญฉบับนี้ดีที่สุด  ดีกว่า 15 ฉบับที่ผ่านมา  มีข้อดี 2 ประการ  1 วิธีการได้มา  ซึ่งปกติรัฐธรรมนูญ  จะมีคณะบุคคลที่มีอำนาจในบ้านเมืองรวมตัวกันเขียน เรียกว่าธรรมนูญ บ้าง  รัฐธรรมนูญบ้าง แล้วทูลเกล้าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวขออนุมัติ    แต่ฉบับนี้เป็นการยกร่างโดยประชาชนซึ่งเป็นตัวแทนเกือบทุกจังหวัด  76  จังหวัด  นักกฎหมาย  มหาชน  นักการเมืองการปกครอง  รวมแล้วตัวแทน  99  คน  จุดเด่นรัฐธรรมนูญฉบับนี้  ห้ามแก้ไข  เพียงแต่รับ  ไม่รับ ไม่มีการอภิปรายในการแก้ไข  แต่กว่าจะรับก็สู้กันพอสมควร ฝ่ายสนับสนุนใช้สีเขียว  ฝ่ายต่อต้านสีเหลือง    รวมกลุ่มกันที่ มอ รวกลุ่มกันจนชนะ 2.  เนื้อหาสาระดี  หมายความว่าประชาชนมีสิทธิเสรีภาพมากขึ้นประชาชน มีอำนาจมากขึ้นและที่สำคัญ  รัฐธรรมนูญฉบับนี้มีการปฏิรูปหลายเรื่อง  การปฏิรูปการเมือง มีหลายเรื่อง  วิธีการได้มา  สส. ในอดีต เขตละ  3  คนปัจจุบัน  เขตละ 1 คน    สว.ไม่เคยเลือกตั้ง  ก็มีเลือกตั้ง  ให้อำนาจนายกรัฐมนตรี มากที่สุดเท่าที่จะให้  ปฏิรูประบบราชการ มี 13  กระทรวง ปฏิรูปเหลือ  20 กระทรวง  อาจจะปฏิรูปใหม่อาจจะเหลือ  18  กระทรวง
การปฏิรูประบบศาล ระบบตรวจสอบ ศาลปกครอง ศาลรัฐธรรมนูญ  มีองค์กรอิสระในการตรวจสอบมากมาย    มีการปฏิรูปการศึกษา และสุดท้าย คือ  การปฏิรูประบบสุขภาพ  การปฏิรูปสุขภาพ เป็นอยู่ในขณะนี้  มีจุดเปลี่ยน  3  ยุทธศาสตร์  3 เรื่อง 1. การปฏิรูประบบสุขภาพ  2. การกระจายอำนาจด้านสุขภาพ 3.  หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า  นี่คือจุดเปลี่ยนของระบบสุขภาพ  เริ่มตั้งแต่ความหมายของคำว่าสุขภาพ    เดิมหมายถึง  สุขภาวะทางด้าน ร่างกาย จิตใจ สังคม    แต่อันใหม่เพิ่มความหมายอีกนัยยะหนึ่ง คือทางด้าน  จิตวิญญาณ ลึกเข้าไปในตัวมนุษย์  ก่อนที่เราสร้างคนให้เป็นคนดี  ต้องสร้างเขาให้มีจิตวิญญาณ จิตวิญญาณ ลึกเข้ามากกว่า  นั่นคือความหมายของสุขภาวะทั้ง 4 ด้าน  คือ  กาย ใจ  สังคมและจิตวิญญาณ ถ้าเรามองในนัยยะตรงนี้เราจะปฏิรูปอะไรในด้านสุขภาพ    1  วิธีคิดในเรื่องสุขภาพ  เป็นเรื่องของคนแต่ละคน  เป็นเรื่องของเรา ไม่ใช่เรื่องของหมอ  โรงพยาบาล  เราต้องดูแลสุขภาวะของเราเป็นอับดับต้น ปฏิรูปวิธีคิด ปรับพฤติกรรม ต้องปรับวิธีคิด  ด้านสุขภาพต้องสร้างก่อนจะซ่อม เรียกว่า  สร้างนำซ่อม  เราต้องคิดที่จะสร้างสุขภาพ  เพราะฉะนั้นพฤติกรรมใดๆ  วิถีชีวิตใดๆ ที่เสี่ยงต่อสุขภาพ  อาหารการกิน  การสูบบุหรี่  ดื่มเหล้าก็เสียสุขภาพ  เครื่องดองของเมา  เราต้องปรับปรุงแก้ไขให้ได้โดยตัวของเราเอง  เมื่อปรับวิธีคิดให้ดีแล้ว  จัดเวทีสร้างการเรียนรู้ ให้แก่ประชาชน ให้ปรับวิธีคิดเหล่านี้ หากคิดแต่ซ่อมเราไม่มีงบประมาณในการซ่อมสุขภาพ
ในเรื่องการกระจายอำนาจ ตามหลักการปฏิรูปโดนหลักการ  จะต้องออกพระราชบัญญัติกฎหมายหนึ่งฉบับ  ซึ่งตอนนี้อยู่ในพระราชกฤษฎีกา    คือ พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติเป็นกฎหมายแม่ เกี่ยวกับสุขภาพ
พระราชญัติญัติ อีก 2 เรื่อง พระราชบัญญัติการกระจายอำนาจ  ในรัฐบาลก่อนออกเมื่อปี  2542  พรบ. แผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจ    แต่รัฐบาลนี้ไม่สนใจการกระจายอำนาจ  เพราะตรงกันข้ามกับวิธีคิดของท่านนายก  คือรวมอำนาจ  คือ CEO.
การกระจายอำนาจทางการศึกษา ล่าช้า เพราะแนวคิดตรงกันข้ามกับการบริหารแบบ CEO.  3.  การสร้างหลักประกันสุขภาพ  รัฐบาลทักษิณนำเสนอนโยบายประชานิยมสอดคล้องกับว่า  30  บาทรักษาทุกโรค ยังไม่มีกฎหมาย  ก็เลยเร่งผลักดันกฎหมาย หลักประกันสุขภาพทันที  กฎหมายแม่ยังไม่ออก  แต่กฎหมายลูกออกแล้ว การขับเคลื่อนของภาคประชาชนในสงขลาขับเคลื่อนอย่างไรในด้านสุขภาพ  องค์กรภาคประชาชนสงขลามีการรวมตัวกันมานาน ปี 2524  ประชาชนในสงขลามีการรวมกลุ่ม  เรียกว่า  NGO  เคลี่อนในประเด็นการประมงพื้นบ้านที่บ้านนาทับ  หลังจากนั้นพัฒนามาเป็น  สมาพันธ์ประมงพื้นบ้านชายฝั่งภาคใต้  โดยมีแกนนำ คือ คุณนายบรรจง  นะแส  ริเริ่มดำเนินการ หลังจากนั้นภาคประชาชนในสงขลาสนใจในเรื่องสิ่งแวดล้อม เกิดโครงการโลกสดใสในบ้านเกิด ดูแลเรื่องทะเลสาบสงขลา  สิ่งแวดล้อมต่างๆ  ก็เกิดโครงการตามมาอีกมากได้รับความช่วยเหลืองบประมาณจากต่างประเทศเยอะแยะ
หลังจากนั้นมีแผนพัฒนาฉบับที่ 8  เกิดกลุ่มรักคูขุด  กลุ่มพลเมืองเด็ก มูลนิธิรักษ์บ้านเกิด คอเรดิโอ  สงขลาฟอรั่ม
หลังแผน 8  สภาพัฒน์จะผลักดัน  ให้เกิดประชาสังคมขึ้นมาในจังหวัดสงขลา
แต่เมื่อปี  2539 เราก็เกิดประชาสังคม ในสงขลา  เรียกว่า  สงขลาประชาคม เป็นการรวมเครือข่ายภาคประชาชนสงขลามารวม เช่น  องค์กรNGO.  ด้านสิ่งแวดล้อม  ด้านออมทรัพย์  ด้านการเมือง  เกิดสมัชชาสงขลาเพื่อการปฏิรูปการเมือง
เคลื่อนในเรื่องปลากระตัก ใช้ชื่อ เครือข่ายพลเมืองสงขลา  พอมีเรื่องใหม่เราจะมีชื่อใหม่เคลื่อน  เพื่อไม่ให้หัวสงขลาประชาคมเปื้อน
เมื่อมีการกระจายอำนาจ ก็มีองค์กรสำนักงานปฏิรูประบบสุขภาพแห่งชาติ สงขลาเป็นจังหวัดนำร่อง 1 ใน 17 จังหวัด  ทั่วประเทศ  นำร่องในเรื่องการกระจายอำนาจด้านสุขภาพ  เขาจะเลือกตั้งคณะกรรมการสุขภาพระดับพื้นที่ โดยมีคณะกรรมการ  3  ฝ่าย  องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 9  คน ตัวแทนภาคประชาชน 6 จำนวน  ตัวแทนสาธารณสุข 5  คน รวมกันเรียกว่าคณะกรรมการสุขภาพระดับพื้นที่
ปัญหาตัวแทนภาคประชาชนจะเป็นใคร  ก็เลือกจากประชาคมสุขภาพสงขลา เมื่อมีโครงการสมัชชาสุขภาพ  ก็เกิดสมัชชาสุขภาพสงขลา
ประชาคมสุขภาพสงขลา  เรามีหัวในการขับเคลื่อน  รับสมัครองค์กรทั้งหลาย  6  คน  แบ่ง สงขลาออกเป็น  3 เขต ได้แก่ เขตเหนือ เมืองกับ คาบสมุทร  ใต้ นาหม่อม สะเดา จะนะ นาทวี เทพา สะบ้าย้อย  ตก ควนเนียง บางกล่ำ รัตภูมิ คลองหอยโข่ง  จัดเวทีในแต่ละเขต  ในระดับตำบล  เพื่อหาคณะทำงานในระดับพื้นที่  1  คน  แต่ละเขต  แล้วรวมในกลุ่มอำเภอ
ที่มาของตัวแทนภาคประชาชน  มีคุณสมจิตร ตัวแทนเขตเหนือ  คุณหมัดอุเส็น ตัวแทนเขตใต้  ตัวแทนเขตตะวันตก คุณจิตร ตัวแทน ประชาคมสงขลาส่งชื่อผู้ทรงคุณวุฒิ  3 คน ผู้สมัครมา  25  คน คัดสรรได้  พิกุล บุรีภักดี  อรัญ จิตตะเสโณ  อารี รังสิโยกฤษฏ์  เมื่อเราได้คณะกรรมการสุขภาพระดับพื้นที่ ของจังหวัดสงขลา  บริหารงบประมาณโครงการ  30  บาทรักษาทุกโรค  เรียกประชุมครั้งแรกเมื่อ 6  สิงหาคม 2545  ประชุมครั้งแรกและครั้งเดียว  แล้วเขาก็ยกเลิกคณะกรรมการระดับพื้นที่  เปลี่ยนเป็นที่ปรึกษาแทน  แต่ก็ไม่เคยเรียกเข้าประชุม
เราในฐานะคณะกรรมการสุขภาพระดับพื้นที่ ก็มีเครือข่ายจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้
ตอนหลังไม่มีงบประมาณก็ไม่ได้จัด แล้ว  สสส. เกิดมีกองทุนเยอะ เราขอทุนเขียนโครงการ  ได้งบมา 3 ล้าน เกิดโครงการเครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา
โครงการสมัชชาสุขภาพจังหวัดสงขลา  เครือข่ายผู้สูงอายุสงขลา  มีเครือข่ายกองทุนสวัสดิการสุขภาพสงขลา  ศูนย์ประสานงานหลักประกันสุขภาพ  ก็มีตัวแทนเข้าไปเป็นอนุกรรมการหลักประกันสุขภาพ 3 ด้าน  ด้านอนุกรรมการการบริหาร  วาระ 2 ปี มี อ. อารี รังสิโยกฤษฏ์    อ. สดใส  ขันติวรพงค์  คุณสิริมา  อนุกรรมการตรวจสอบคุณภาพด้านบริการ
มีคุณนงลักษณ์  ศรีชัยยาภิวัฒน์  มีเครือข่ายอีกเยอะที่ขับเคลื่อนในเรื่องสุขภาพ  ไม่ว่าจะเป็น  อาสาสมัครสาธารณะสุข และเครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา เองก็มีการพัฒนาโครงการย่อยขึ้นมา  ในปี  2547  ทั้งหมด  9  โครงการ  และโครงการสื่อสารสาธารณะเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพของคนสงขลา มีการของบประมาณหนุนเสริมกระบวนการเครือข่ายบินหลา
กิจกรรมที่ขับเคลื่อนภาคประชาชนมีมากมาย  มีเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในระดับพื้นที่  ให้ประชาชนในพื้นที่เข้าใจในเรื่องการขับเคลื่อนในเรื่องสุขภาพ ยินดี  ตรีรัญเพชร  :  ในขณะนี้รายการบินหลาหาข่าวก็มีการคุยเนื้อหาในประเด็นสุขภาพมากขึ้น  ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเกษตรอินทรีย์  ความปลอดภัยในการใช้รถใช้ถนน  และในวันนี้ก็มี อ. ภานุ  พิทักษ์เผ่า  ที่มีการดูแลสุขภาพทั้งของตนเองและผู้บริโภค  ท่านได้มีการรับฟังรายการบินหลาเป็นประจำ  และในวันนี้ท่านจะมาเชื่อมโยงในประเด็น มุมมองภูมิปัญญาด้านสุขภาพภาคประชาชนกับรายการบินหลาหาข่าว อ. ภานุ  พิทักษ์เผ่า  :  ตอนที่ไปศึกษาดูงานชุมชนหนึ่งของประเทศเกาหลี เกาหลีเองก็เคยมาศึกษาดูงานที่ประเทศไทยเขาประทับใจวัฒนธรรมในการลงแขก ช่วยกันทำนา  ทำสวน  เขามองว่านี่เป็นเรื่องการพัฒนา  และเขาได้นำวัฒนธรรมการลงแขกไปใช้ ขยายผล และตอนนี้ก็ยังใช้อยู่ ขณะที่เมืองไทยหายไปแล้ว เรียกว่า  การพัฒนาโครงการชุมชนชีวิตใหม่  และเมื่อมีการตื่นเช้า  ก็จะมีการเอามือขวามาทาบที่หัวใจแล้วกล่าวสวัสดีต่อกัน
บินหลามีความหลากหลาย  ซึ่งมีคนทุกเพศ  ทุกวัย ผมฟังบินหลามานาน เริ่มฟังตั้งแต่ตี 5  พอ 6 โมงเช้าก็ฟัง วิทยุเสียงอเมริกา การที่เราจะฟังสื่อวิทยุ  ฟังคลื่นไหน  เป็นสิทธิของเรา  เราชอบเราฟัง  ไม่ชอบเราก็ไม่ฟัง
ถามว่าทำไมผมต้องฟังบินหลา  เพราะผมมีความผูกพัน ย้อนหลังกลับไปตั้งแต่เรียนมหาวิทยาลัยจัดรายการที่เกี่ยวเนื่องกับชุมชน    และเมื่อผมรับราชการผมเคยจัดวิทยุเครือข่ายมหาวิทยาลัยขอนแก่นเนื้อหาบรรยากาศคล้ายๆรายการบินหลา    เป็นเครือข่ายที่มีคนโทรเข้ามาผมเป็นผู้ดำเนินรายการ
ปัจจุบันผมเห็นว่าคนดูโทรทัศน์มากกว่าจะฟังวิทยุ  การที่เราฟังวิทยุทำให้สร้างจินตนาการ  ฟังเสียงคุณยินดี ก็มีการจินตนาการถึงรูปร่างหน้าตา  หรือจะเป็นน้าจิตรบ้านหาร    ทำให้สนุก
ไม่เหมือนดูโทรทัศน์ที่เห็นรูปร่างหน้าตา  คนที่ดูโทรทัศน์เหมือนเป็นความคิดสำเร็จรูป
การฟังบินหลาทำให้เกิดความคิด รายการบินหลาเครือข่ายที่โทรเข้าไป  เห็นพลังการรักบ้านเกิด  เช่น  ลุงเอียด (นายจิต  นิลภักดี)  ที่รู้จักกันทางเสียง  มีจิตวิญญาณในเรื่องสิ่งแวดล้อม ห่วงใยในเรื่องสิ่งแวดล้อม  ที่จะรักษาให้ลูกหลาน  จะคุยถึงเรื่องสิ่งแวดล้อมการปล่อยน้ำเสียของโรงงาน เป็นความต่อเนื่องของคนที่ดูแลสิ่งแวดล้อม
สมัยที่เป็นผมเป็นเลขา พลตรีจำลอง  ศรีเมือง  ขณะนั้นผมดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการรับเรื่องราวร้องทุกข์  คนกรุงเทพร้องทุกข์เป็น 1000  คน ผ่านรายการที่รับเรื่องราวร้องทุกข์  พอร้องเรียนมาก็จะมีอาสาสมัครไปดู ว่าที่ร้องทุกข์มานั้นเป็นความจริงหรือไม่ มีการกลั่นแกล้งกันหรือไม่ วิทยุเป็นการสื่อสารทุกข์สุข มีการร้องทุกข์หลายเรื่อง เช่น  โรงงานปล่อยควันพิษ  ถึงขั้นที่นักเรียนสลบ  ทำให้คนกรุงเทพท้อใจ ร้องเรียนไปก็ไม่มีหน่วยงานสนใจ  เมื่อร้องเรียนผ่านวิทยุ มีการไปดูของจริง  ทำให้เกิดการแก้ปัญหา จากกระบวนการสื่อวิทยุชุมชน  มีการปิดโรงงานจากผู้บริหารกรุงเทพฯ เพราะมันส่งผลต่อสุขภาพทั้งชุมชน  นักเรียน  ทำให้เห็นพลังของสื่อวิทยุ
การที่ผมทำเกษตรพร้อมดำเนินการร้านครัวเพื่อสุขภาพ  เพื่อเป็นการสร้างตลาดให้กับเครือข่ายเกษตรกร  เกษตรอินทรีย์ปลอดสารพิษ การที่ผมฟังบินหลา  ทำให้ผมเห็นภาพ  ประการที่ 1  ได้รับรู้กิจกรรมความเคลื่อนไหวของชุมชนคนสงขลา ทำให้รู้ว่าตำบล อำเภอ ทำอะไร ใครทำอะไร  ที่ไหน เกิดเหตุการณ์อะไรที่น่าสนใจขึ้นในท้องถิ่น ชุมชน เกิดเหตุการณ์ณ์อะไรที่น่าสนใจ  เห็นรายละเอียดที่สดใหม่ จากการที่คนโทรเข้ามา จากคนที่อยู่ในชุมชน ในท้องถิ่น
2  ได้อะไรจากการฟัง  ได้รู้จักตัวบุคคลในแต่ละพื้นที่  แม้จะเป็นทางเสียงก็ตาม ขณะนี้ผมมีเป็นวิทยากรการอบรมอาสาสมัครพัฒนาที่ดิน(หมอดิน) ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าแปลกที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์หรือกรมส่งเสริมสหกรณ์  ที่ยังคงมีการส่งเสริมให้เกษตรกรมีการใช้ปุ๋ยเคมีอยู่ โดยการอนุมัติเงินกู้ให้เกษตรกรมีการซื้อปุ๋ยเคมีและย่าฆ่าแมลง ทั้งที่ ตอนนี้มีมติคณะรัฐมนตรีให้เกษตรอินทรีย์เป็นวาระแห่งชาติ    กรมพัฒนาที่ดินก็มาไถ่บาปให้กับกรมหนึ่ง  โดยการสร้างหมอดิน  ผมอบรมหมอดินจำนวน  16  รุ่น กรมพัฒนาที่ดินให้งบประมาณในการสร้างโรงปุ๋ยหมัก  โรงละ16 โรง  โรงละ 600,000บาท ฟังรายการบินหลาพอได้ยินเสียง  รู้จักสื่อบุคคล  สิ่งที่ตัวเองคิด  ประทับใจ เช่น  คุณอุษณา  ขวัญพรหม  ที่พูดสาระสุขภาพ การที่คนนั้นๆพูดอย่างต่อเนื่องและพูดประจำ แสดงให้เห็นถึงจิตวิญญาณเฉพาะด้าน  เป็นประโยชน์ต่อคนฟัง ในเรื่องสุขภาพ  หรือลุงเอียด (นายจิต  นิลภักดี)  ที่นำเสนอเรื่องสิ่งแวดล้อม  อ. สุรชัย เหล่าสิงห์  นำสาระของศิลปะ  กวี วรรณศิลป์ เป็นสาระในการปลุกจิตวิญญาณ  มีพลังในการนำเสนอ  หรือ อ. ชัยวัฒน์  แก้วสุวรรณ์  ที่นำบทกลอนบอกเล่ารายละเอียด    นี่เป็นการชื่นชมเครือข่ายวิทยุชุมชนที่สร้างสุขให้กับคนสงขลา เห็นถึงการพัฒนา เห็นประโยชน์ต่อคนฟัง 3. ได้เห็นปัญหาในการพัฒนาท้องถิ่น  ที่แต่ละคนเอาปัญหาแต่ละพื้นที่ ออกมาพูด  ออกมาเล่า  บางพื้นที่อาจไม่เคยเจอปัญหา  ก็จะเกิดการแลกเปลี่ยน  เกิดการเรียนรู้ประสบการณ์ การเอื้ออาทร  เกิดในการพัฒนาท้องถิ่น ปัญหาทุกอย่างมีไว้ให้แก้ เป็นเรื่องที่ท้าทายพลังชีวิต  เพราะการแก้ปัญหาไม่สามารถแก้ปัญหาได้คนเดียว จะต้องมีการรวมกลุ่มกันแก้ปัญหา  ทำอย่างไรให้สงขลาน่าอยู่  สงขลาเป็นเมืองที่น่าอยู่ แม้จะมีปัญหาหลายอย่าง เพราะมีคนดี  มีเครือข่ายมากมายที่มีความสนใจในเรื่องการดูแลบ้านเมือง  ในวันนี้ที่มาพูดถึงเหลียวหลังแลหน้ารายการบินหลาเพื่อสุขภาพ เมื่อเราพูดถึงเรื่องสุขภาพเราแยกส่วนไม่ได้ ไม่ว่าเรื่อง เศรษฐกิจ สังคม ศิลปะวัฒนธรรม  เรื่องสุขภาพสามารถเชื่อมโยงให้ได้ว่าเป็นเรื่องเดียวกัน  ไม่ว่าจะเป็นเรื่องศาสนา  มีหนังสือเล่มหนึ่ง  ชื่อว่า  ความสุขมวลรวมประชาชาติมุ่งสู่กระบวนทรรศน์ใหม่ในการพัฒนา  มีประเด็นหนึ่งนำเสนอว่ากระบวนทัศน์ในการพัฒนาแบบเก่า มุ่งผลถึงความทุกข์ปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นปัญหามลพิษ  ปัญหาสารพิษตกค้างในระบบเกษตรกรรม  ปัญหาสุขภาพคนป่วยเป็นโรคมะเร็งมากขึ้น  ซึ่งขณะนี้คนไทยป่วยเป็นมะเร็งตามหลักอเมริกา
ในกระบวนทรรศน์แบบเก่า ตั้งแต่แผนพัฒนาเศรษฐกิจฉบับที่ 1  อเมริกาส่งคนมาแนะนำการพัฒนาด้านต่างๆ  การศึกษาต้องเป็นแบบนี้  การทำเกษตรต้องใช้ยาฆ่าแมลงแบบนี้ ถึงจะได้ผลผลิต
เพราะฉะนั้นกระบวนทรรศน์ใหม่ในการพัฒนา  คือทฤษฎี ในหลวง คือ  เรื่องเศรษฐกิจพอเพียง  มีพระบรมราโชวาทว่า  การเป็นเสือไม่สำคัญ  สำคัญที่เราพออยู่พอกิน และมีเศรษฐกิจการเป็นอยู่แบบพออยู่พอกิน  ที่อุ้มชูตัวเองได้  ให้มีพอเพียงกับตัวเอง  สอดคล้องกับประเทศภูฐาน  ที่มีนโยบาย  ที่ทำให้ประชาชนมีความสุข  จุดมุ่งหมายของประเทศ คือ ความสุขของประชาชน  ความสุขต้องมาก่อนความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจ
กลุ่มประเทศทางสหภาพยุโรป ตะวันตก  ที่รับได้รับพิษภัย  ผลพวงของการพัฒนา  ที่เน้นรายได้จากGDP.  เน้นรายได้มวลรวมของประชาชาติ  รายได้ต่อหัวต่อคน
จากการที่ผมไปอบรมที่จังหวัดพัทลุง เรื่องการดำเนินชีวิตตามเศรษฐกิจพอเพียง  ถ้าเน้นรายได้ประชาชาติต่อหัวต่อคน  คนพัทลุงก็เป็นปมด้อย เพราะปีหนึ่งคนพัทลุงมีรายได้ไม่ถึง  20000  บาท  ถ้าเราเอาเงินเป็นตัวตั้ง แล้วกำหนดชีวิตคน แล้ววัดว่าคนจนมีความทุกข์  คนรวยมีความสุข ทั้งที่ไม่เป็นความจริง  ในขณะที่คนรวยที่หาดใหญ่บางคน  ก็มีความทุกข์  หรือจากการทำมาหากินที่ผิดกฎหมาย ตัวอย่างคนจนผู้ยิ่งใหญ่  คือ พระพุทธเจ้า    มีการดำรงชีวิตอยู่เพียงน้อย  ใช้เครื่องนุ่งห่มจากผ้าบังสกุล  กินอยู่ใต้โคนต้นไม้  แต่สามารถสร้างสรรค์ความสุขให้มวลมนุษยชาติ  ชาวพุทธทั้งหลายย่อมรู้ดี  หรือแม้แต่ศาสนาอิสลาม  จะเห็นได้ว่าศาสนาทุกศาสนามีผู้นำที่มีแต่ให้  มีการแบ่งปันให้กับผู้อื่นด้วยความเมตตากรุณา ที่คุณยินดีกล่าวว่าบางคนพูดแต่ไม่ได้ทำ  เพราะฉะนั้นถ้าบางคนพูดด้วยทำด้วย  จะมีพลังยิ่งใหญ่  แสดงให้เห็นถึงจิตวิญญาณในเรื่องที่พูด  เคยมีพระบรมราโชวาท ตอนที่มีการแสดงพันธุ์ข้าวที่บ้านกระดาน  จังหวัดปราจีนบุรี  กล่าวว่า  ข้าวกล้องมีประโยชน์ทำให้ร่างกายแข็งแรง  ข้าวขาวเมล็ดสวยแต่เขาเอาของดีออกไปหมดแล้ว มีคนบอกว่าคนจนกินข้าวกล้อง  เรากินข้าวกล้องทุกวันเรานี่แหละเป็นคนจน  ความหมายคนจนของในหลวง  คนจนไม่ใช่คนอับจน ไม่ใช่ยากไร้ไม่มีเงิน ตามหลักเศรษฐกิจพอเพียงไม่ใช่จะรวยไม่ได้    แต่ต้องโดยสุจริต ไม่คดโกงใคร  ไม่เอาเปรียบคนอื่น องค์การอนามัยโลก  สุขภาพหรือสภาวะที่เป็นสุข  ต้องมีความเป็นอยู่ทั้งทางด้าน  ร่างกาย  จิตใจ  สังคม  และจิตวิญญาณ  ฉะนั้นเรื่องจิตวิญญาณเป็นเรื่องสำคัญ ถ้าใครไม่เคยกินข้าวกล้อง  ก็เอาฤกษ์ในวันสำคัญ เช่น วันเกิด  เมื่อปฏิบัติได้แล้วเครือข่ายบินหลาก็สามารถรณรงค์ได้ว่า กินข้าวกล้องแล้วไม่ต้องกินยา  ตามยุทธศาสตร์สุขภาพดีไม่มีขาย  ถ้าอยากได้ต้องสร้างเอง การที่เราพูดด้วยทำด้วย แสดงให้เห็นถึงพลัง ลึกเข้าไปในจิตวิญญาณ  การฟังรายการบินหลาก็คงฟังไปตลอดฟังแล้วแสดงให้เห็นถึงการมีส่วนร่วมในการพัฒนาของทุกฝ่าย สังคมชาวพุทธในปัจจุบัน  คนถือศีลห้าลดลง สิ่งที่ผมอยากจะเห็นในรายการบินหลาหาข่าว  จะเห็นว่าผู้มีศีล 5  คือผู้ที่โลกต้องการ  เครือข่ายบินหลาตอนเช้ามีพระคุณเจ้า (พระสงฆ์)
ถ้ามองในแง่ของประชาคม ครบองค์ประกอบ  ทั้งผู้นำศาสนา  และผู้ที่มีความสนใจในเรื่องต่างๆ  โทรเข้ามา  มีความหลากหลาย  ในสังคมชาวพุทธ  เราควรให้เกียรติท่าน  ในตอนเช้า  พระท่านต้องรีบพูด ให้ทันเวลา ภายใน 3 นาที  เพราะฉะนั้นถ้ามีความเป็นไปได้ควรให้เกียรติพระมากกว่าคน  นักบวชมีอาชีพในการสอนคน  ในช่วงเช้าของรายการผู้ดำเนินรายการ ก็เปิดประเด็นไป  เรื่องสุขภาพไม่ใช่เรื่องการเจ็บป่วยอย่างเดียว    เปิดโอกาสให้พระสงฆ์ มีการสอนธรรมมะ  ในตอนเช้า ก็จะเป็นสิ่งที่ดี  เป็นมงคลชีวิตในช่วงเช้า  อาจจะเป็นช่วงแสงทองส่องใจ  แสงธรรมรับอรุณ  หรือ หรือปัญหา 3 จังหวัดชายแดนใต้  แสดงให้เห็นถึงความทุกข์ไม่ว่า  คนไทยจะอยู่ที่ไหนก็มีความเป็นห่วงเป็นใย  รายการบินหลาก็สามารถสร้างให้เกิดความสมานฉันท์ได้ เช่น  ในช่วงแสงทองส่องใจ  น่าจะมีโอกาสผู้นำศาสนาพุทธ  ศาสนาอิสลาม มาเรียนรู้ร่วมกัน  โดยไม่จำเป็นทุกวัด  แสดงธรรมมากกว่า  3  นาที  ต่อจากช่วงธรรมะรับอรุณ  ก็เปิดสายให้คนโทรเข้ามา
ก่อนหน้านี้ จะเห็นว่ามีคนโทรรายงานข่าว  ทั้งข่าวสุขภาพ  และข่าวงานบุญ  งานศพ  ทำให้ช่วงรายการกระโดดไปกระโดดมา  เพื่อให้มีการพัฒนา  กระชับเป็นสัดส่วน  อยากให้มีการแจ้งข่าวงานบุญงานศพในช่วงท้ายรายการ  ซึ่งตอนนี้ก็ได้ปรับปรุงรูปแบบรายการ โดยให้คนโทรมีการโทรรายงานคุณยินดีก่อนเข้ารายการ หลังจากนั้นคุณยินดีก็จะประกาศในช่วงท้ายรายการ  การดำเนินรายการที่กระชับ  ผู้ดำเนินรายการบริหารเวลา  นึกถึงผู้ที่โทรเข้าไป  เราเริ่มจัดรูปแบบรายการที่มีความชัดเจนมากขึ้น  ความดีนั้นเปรียบเสมือนดอกไม้ในใจ  ผู้มีจิตใจอาสาเปรียบเสมือนดอกไม้ คุณยินดี  ตรีรัญเพชร  :  นอกจากวันนี้จะมีคนฟังมาช่วยมองรายการบินหลาแล้ว  ยังมี อ. สุชาติ  ณ สงขลา  ที่ปรึกษามาช่วยกันมองบินหลาในประเด็นบินหลาในอดีตและปัจจุบัน  แนวทาง การเสนอข่าวในอนาคต  ซึ่งท่านเป็นที่ปรึกษาชมรมนักจัดรายการวิทยุและผู้สื่อข่าวเพื่อชุมชนคนสงขลา  อดีตผู้อำนวยการโรงเรียนวรนารีเฉลิม
อ. สุชาติ  ณ สงขลา :  เครือข่ายบินหลามีองค์ประกอบ  ทั้งผู้สื่อข่าว  ผู้ฟัง  ร่วมกิจกรรม มีกิจกรรมที่ให้ สสส. มองเห็น คนที่ได้ประโยชน์คือชุมชน  เดี่ยวนี้วิทยุขายคู่มากับรถยนต์  บังคับขาย  เดี่ยวนี้ซื้อรถยนต์ก็มีของติดรถยนต์มา  วิทยุเมื่อเราฟังข่าวแม้ว่าจะมีค่าเพียง 2000-3000  บาท ในส่วนของการทำงานของบินหลา  จะทำงานโดยจ่ายเงิน  คือ  ค่าโทรศัพท์ที่โทรเข้ารายการ  ทำแล้วได้ความสบายใจ  มันไม่ได้เห็นแก่ตัว  แต่ให้แก่ชุมชน  ความสุขก็คือสุขภาพ  ทุกคนอยากได้ความสุข  ผมในฐานะคนฟัง  และผู้สื่อข่าว  รายการนี้ฟังไม่ไร้ค่า
ในส่วนการทำงานของพวกเรา  การเข้ารายการจะมีสายตรงที่มีความรู้ในเรื่องสุขภาพ  เช่น  หมออุษณา  ขวัญพรหม  หมออุดม  ปวีณขจรวงค์    น้าแจ้ว  โชติธรรมรส
น้าเซี้ยน สัมพันธ์  ปัตตพัฒน์  เอาสาระเกี่ยวกับเรื่องสุขภาพใหม่บ้าง  เก่าบ้างมาคุย  คำพูดหรือสภาวะ ทั้งหลายที่เราได้ยินข่าวก็สามารถปรับสุขภาพเราได้  ฟังคนนินทา  มันทำลายสุขภาพเราได้  เมื่อใดเกิดความเครียดอาหารไม่ย่อย ท้องเสีย  นอนไม่หลับ  เสียงที่เข้าหูเรามีผลกระทบ  เมื่อใดที่เราเอาเรื่องดีๆใส่หู  มันจะส่งผลกระทบต่อสุขภาพ  สายตรงต่อสุขภาพ  ถ้าเรารายงานเรื่องนี้ไป  เรื่องนี้ฟังแล้วเขาสบายใจขึ้นไหม  เราที่รู้มาเล่ากันฟัง  เพราะฉะนั้นการรายงานข่าวเรื่องสุขภาพต้องระวัง  ว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องที่น่ากลัวไหม  ดังนั้นต้องระมัดระวังคำพูด  จึงต้องทำการบ้านเรื่องข่าวสุขภาพเป็นพิเศษ
ในการรายงานข่าวเราต้องคิดว่าเราได้อะไรจากการรายงานข่าว  การพูดเรื่องสุขภาพให้ระวังไม่รู้ว่าจะบวกหรือลบ  ในเรื่องที่พูด  คำพูดเหมาะสมหรือไม่  หลายคนควรพูดเปิดใจกัน  รับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น  บางทีเรื่องที่เราได้จากการฟังหรือการรายงาน  หลายครั้งจะได้คำคม  จากนักกลอน  ได้ความรู้เล็กน้อยที่จำง่าย  เป็นสิ่งที่ประดิดประดอยขึ้นให้รายการมีสีสัน  การที่ลุงเอียดมีการรายงานข่าวเรื่องสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง  แม้ตอนนี้จะไม่มีหน่วยงานราชการให้ความสนใจแต่ก็จะสะสมไปเรื่อยๆ    ซึ่งในอนาคตความสนใจอาจปลุกใจขึ้นมา   
เรื่องธรรมมะไม่ว่าศาสนาพุทธ  ศาสนาอิสลาม  ธรรมมะเป็นสิ่งที่มีผลต่อสุขภาพ การพูดเรื่องธรรมมะไม่จำเป็นต้องเป็นพระ ข้อคิดต่างๆก็ดีต่อสุขภาพ  แต่ผู้พูดต้องปฏิบัติได้ด้วย  หลายคนมีวิธีการนำเสนอก็ได้ความรู้กว้างขวาง  เกษตรอินทรีย์ที่ครบวงจรเกี่ยวเนื่องกับอาหารการกินที่จบด้วยเรื่องสุขภาพ  เป็นเรื่องสุขภาวะ
บินหลาในอนาคต  เราน่าจะทำอะไร  ผมว่า  1  นำเรื่องมาเล่าเอาข่าวมาแจ้ง  ทำไปเรื่อย  ในเรื่องของการมีประสบการณ์ในเรื่องแต่ละคน  แต่อย่ายาวเกินไป  เรื่องสุขภาพอย่ายาว  มีเนื้อหาที่เข้าใจง่าย  กระชับ  การเจาะข่าวของบังเกษม ลิมะพันธุ์  เป็นเรื่องที่น่าสนใจ  แต่ยาวมาก  ต้องจัดเนื้อหาให้ตรงกับเวลา
คุณยินดี  ตรีรัญเพชร  : บังเกษม  ลิมะพันธุ์  เหมือนเป็นการบังคับให้ฟัง  เพราะอัดเทปมา ดังนั้นก็ต้องฟังไปเรื่อยๆ  จนจบ  ทำให้บางครั้งเกินเวลา อ. สุชาติ  ณ สงขลา : เรื่องลำตัดของเครือข่ายบินหลา    ถ้าเป็นไปได้ควรสร้างเครือข่ายในแต่ในพื้นที่  เมื่อมีการแสดงก็ใช้คนในพื้นที่  เพื่อไม่ให้เหนื่อยเกินไป  เป็นสื่อความบันเทิง  กลอน  หนังตะลุง  ที่นี้  เราคงจะต้องมีคนมอง  เพื่อนมองแล้วในแง่ดี  ช่วยกันบอกกันเองในข้อบกพร่องของตนเอง เครือข่ายบินหลาไม่ว่าจะอยู่สถานะไหน  ต้องรับฟังมติคนอื่นด้วย  ในการทำงานของพวกเราต้องรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น

เวทีแลกเปลี่ยน อ. ชัยวัฒน์  แก้วสุวรรณ์  อยากให้บินหลาเป็นศูนย์รวมข่าว เวลาเหมาะคือ ตอนหัวรุ่งและหัวค่ำ  เสนอข่าวต่างๆ  ไม่เฉพาะสุขภาพอย่างเดียว  เช่น ข่าวกีฬา  สังคม  เศรษฐกิจ  รวมรวบข่าวกันออกสั้นๆ  ข่าวพระราชสำนัก  ข่าวในประเทศ  ต่างประเทศเป็นประโยชน์ทั้งนั้น  อยากให้บินหลาช่วยกันหาข่าว  นำเสนอผ่านรายการ อ. ถวัฒน์  จากนาหม่อม :  การจัดเวทีเหลียวหลังแลหน้า  หากมองรายการบินหลาก็จะเริ่มเห็นว่าบินกันมาตรงทาง  แต่เมื่อมองกันไปข้างหน้าก็นึกไม่ออกว่าจะบินไปทางไหน สาระประโยชน์ที่คนฟังได้รับ  ซึ่งตอนนี้ผมกำลังทำแบบสอบถามถึงคนฟัง    เพื่อนำข้อมูลที่ได้มาเล่าสู่บินหลา  เพื่อปรับปรุงให้ได้สาระที่คนฟังพอใจ  ถ้าเป็นไปได้ควรมีการเปิดประเด็นในแต่ละวั