สงขลาพอเพียง : เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา - Songkhla Health

การประชุมทุกเสาร์ที่ 2 ของเดือนของเครือข่ายแผนสุขภาพจังหวัดสงขลา

สำหรับประเด็นแลกเปลี่ยนกรณีเด่นของเดือนนี้ได้แก่ กรณีฝายคลองแห ประเด็นการจัดการสิ่งแวดล้อมฯ และ กรณีการทำงานของประเด็นสื่อสารสาธารณะ

ก่อนเข้าสู่การประชุม คุณหมอสุภัทร ก็มีเรื่องน่ารู้ของไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่เอช 1 เอ็น 1 มาเล่าให้พวกเรารับรู้กัน ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่มีการเกิดเริ่มต้นที่ประเทศเม็กซิโก โดยเริ่มมีรายงานผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่และปอดอักเสบสูงขึ้นผิดปกติในวันที่ 18 มีนาคม 2552 และมีผู้ป่วยต่อเนื่อง (มีข้อสังเกตเกี่ยวกับลักษณะทางพันธุกรรมของเชื้อไวรัสว่ามากจากสัตว์หลายชนิด ซึ่งไม่น่าจะเกิดได้จากธรรมชาติ แต่อาจเป็นการตัดต่อพันธุกรรมมากกว่า) ปัจจุบันระบาดอเมริกา และทวีปอื่นๆ พบผู้ป่วยรวมประมาณ 20000 คน (ซึ่งเป็นตัวเลขที่ได้ใช้บริการทางการแพทย์) สำหรับอัตราป่วยตาย 0.6 ซึ่งถือว่าน้อยมากอยู่ในเกณฑ์เดียวกับไข้หวัดใหญ่

สำหรับการติดเชื่อ ไม่แพร่ผ่านลมหายใจเหมือนกรณีไข้ซาร์ แต่แพร่โดยการถูกผู้ป่วยไอจามรดโดยตรง แนวทางการป้องกันทำได้โดย ขยันล้างมือ ปิดหน้ากาก และยาเป็นทางเลือกสุดท้าย การควบคุมโรคจะทำได้ยาก คือ มีการระบาดภายในประเทศ (กรณีประเทศไทยก็กำลังเข้าสู่ภาวการณ์ระบาดภายในประเทศแล้ว) กรณีเครื่องตรวจวัดอุณหภุมิร่างกาย themo scaner ไม่สามารถช่วยได้ เพราะพฤติกรรมคนทานยาก่อนลงเครื่องบิน หรือ จากสถิติที่ผ่านมาก็เห็นชัดว่าเครื่องไม่สามารถตรวจจับได้

อีกโรคที่ยังไม่มีการระบาดในระดับโลก แต่สำหรับจังหวัดสงขลาและพื้นที่ในภาคใต้มีการระบาดมากสร้างทุกขภาวะทั้งกาย จิต สังคม ได้แก่ ไข้ปวดข้อยุงลาย(ชิคุนกุนย่า) พี่ก้อง ศุภโชค ยอดแก้ว จาก สสอ.นาหม่อม คณะทำงานแพทย์แผนไทย มาบอกเล่าสถานการณ์ความคืบหน้าแพทย์แผนไทยต่อสถานการณ์ชิคุนกุนย่า ว่าตอนนี้ทางทีมงานคณะแพทย์แผนไทย มอ. กำลังดำเนินการวิจัยแนวทางการรักษาโดยใช้สูตรเวชกรรมแพทย์แผนไทยกตศิลาทดลองในพื้นที่ตำบลรัตภูมิ ตำบลพังลา ตำบลบ้านหาร และตำบลปริก หากมีความคืบหน้าของการวิจัยจะมาเล่าให้ฟ้งอีกครั้ง

เข้าสู่การแลกเปลี่ยนกรณีเด่นประจำเดือน

กรณีฝายคลองแห ประเด็นการจัดการสิ่งแวดล้อม

คุณชาคริต โภชะเรือง ให้ภาพประวัติศาสตร์การทำงานของประเด็นสิ่งแวดล้อมในจังหวัดสงขลา

• ฟื้นคลองสำโรง โลกสดใสในบ้านเกิด
• โครงการปฏิบัติการชุมชนและเมืองน่าอยู่ 2546 ถึง 2548
• การพัฒนาลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา 46 ถึงปัจจุบัน
• แผนสุขภาพจังหวัด 2549 ถึงปัจจุบัน

สำหรับสงขลามีการแบ่งพื้นที่ออกเป็น 4 โซนลุ่มน้ำ ได้แก่ โซนลุ่มน้ำคาบสมุทรสทิงพระ โซนลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภา โซนลุ่มน้ำรัตภูมี โซนลุ่มน้ำเทพา-นาทวี

สำหรับกรณีฝายคลองแห เป็นกิจกรรมอนุรักษ์ในพื้นที่คลองอู่ตะเภา โซนปลายน้ำ

คุณอุดม เพ็ชรธนู บอกเล่าที่มาการทำฝายคลองแห

จากสถานการณ์ปัญหาของคลองแหที่มีทั้งปัญหาขยะ น้ำเสีย และความตื้นเขินของคลอง ทำให้ไม่สามารถใช้ประโยชน์จากคลองแหได้ จนเกิดแนวคิดการพัฒนาฝายดักขยะ

มีการพัฒนารูปแบบการแก้ปัญหาฝายดักขยะ เริ่มจากการทำฝายโดยใช้กระสอบทรายและไม้ แต่พอน้ำหลากก็พัง มีการพัฒนารูปบบโดยใช้เสาไฟฟ้าและกระสอบทราย แต่พอน้ำหลากก็พังอีก สำหรับทั้ง 2 รูปแบบมีการทอดผ้าป่ากองทรายในการสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชน เมื่อได้ทรายก็นำไปใส่กระสอบทรายทำฝาย จนพัฒนาเป็นรูปแบบของฝายที่กำลังดำเนินการในปัจจุบัน ซึ่งได้รับงบสนับสนุนจากมูลนิธิโคคาโคล่า มีระบบเปิดปิดของตะแกรงเหล็กในการดักขยะ ดำเนินการไปแล้วประมาณ 60 %

การทำงานในพื้นที่คลองแหใช้วัดเป็นศูนย์กลาง เชื่อมโยงสร้างสร้างการมีส่วนร่วมโดยใช้กิจกรรมเชิงวัฒนธรรมในการอนุรักษ์คลองแหและสายน้ำคลองอู่ตะเภา

ผลที่เกิดขึ้นและความร่วมมือจากภาคส่วนอื่นๆ

ปัจจุบันเทศบาลเมืองคลองแหมีการให้รถขนขยะที่ฝาย มีการเทน้ำหมัก 1 รถดับเพลิง ทุกวันพฤหัสบดี มีการสมทบงบประมาณในการทำน้ำหมัก น้ำยาอเนกประสงค์ แจกให้ชาวบ้าน และเริ่มมีการทำขยายผลแล้วในหลายชุมชน ตลาดพงค์เจริญสนับสนุนให้ผลไม้ในการทำน้ำหมัก

ที่ประชุมร่วมแลกเปลี่ยนกรณีฝายคลองแห

• กรณีคลองแหเป็นตัวอย่างพื้นที่ที่มีการวัดเป็นศูนย์กลาง สร้างความร่วมมือจากทุกภาคส่วน สร้างการมีส่วนร่วมจากชุมชน ผ่านการทำกิจกรรมทั้งมิติเชิงวัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อม
• เพราะเริ่มมีการใช้ประโยชน์จากคลองกรณีตลาดน้ำคลองแห ทำให้เริ่มมีความร่วมมือโดยเฉพาะเทศบาลเมืองคลองแหมากขึ้น
• ควรสร้างเครือข่าย เกลอเขา เกลอเล หรือ เครือข่ายอปท.ในการเชื่อมโยงการทำงานตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ
• ต้องให้คนได้ใช้ประโยชน์จากคลองก่อน การดูแล การรักษาถึงจะตามมา เช่น การท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ การฟื้นเส้นทางคมนาคม
• ขยะที่ฝายดักขึ้นมาจะสามารถแปลงให้มีมูลค่าเพิ่มได้หรือไม่
• ควรมีใช้ข้อมูลคุณภาพน้ำ สารพิษ โดยประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยตรงให้ ใช้ในการ ปรึกษาหารือกับทางจังหวัด เพื่อเป็นแผนงาน หรือกิจกรรม ให้สอดคล้องแนวนโยบายของจังหวัด

กรณีการทำงานของประเด็นการสื่อสารสาธารณะเพื่อสุขภาพ

คุณชัยวุฒิ เกิดชื่น ให้ข้อมูลการทำงานของประเด็นสื่อในแผนสุขภาพว่าปัจจุบัน มีช่องทางสื่อสารผ่านเครือข่ายสื่อ ผ่านหนังสือพิมพ์ท้องถิ่น และรายการวิทยุ มีการจัดรายการเชิงประเด็น ปัจจุบันมีการขยายกิจกรรมโดยเพิ่มสมัชชาสุขภาพทางอากาศทางวิทยุ 88.0 mhz มีเว็ปไซต์www.sweetjunior.net , www.banbanradio.com, และ www.healthyradio.net

คุณเมี่ยน ไชยณรงค์ นำเสนอแนวทางการทำงานของคณะทำงานสื่อจังหวัดสงขลา

โดยจะมีการประชุมทุกวันที่ 15 ของทุกเดือน มีผู้เข้าร่วมได้แก่ เครือข่ายวิทยุ เช่น วิทยุเกาะบก น้ำขาว บ้านขาว ท่าข้าม คอหงส์ คลื่น 97.75 เทศบาลนครสงขลา เครือข่ายหลายประเด็นเช่น หลักประกันสุขภาพ เกษตร สวัสดิการชุมชน เน้นกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ออกสื่อวิทยุ และการเชื่อมโยง ใช้เทคโนโลยีเป็นตัวเชื่อม เช่น การถ่ายทอดวิทยุเชื่อมโยงสถานีกัน

คุณศิริพล สัจจาพันธุ์ ที่ปรึกษาเครือข่ายวิทยุชุมชนภาคใต้ ให้ข้อสังเกตว่าปัจจุบันสื่อชุมชนในจังหวัดสงขลายังไม่เต็มที่กับแผนสุขภาพจะทำอย่างไรให้เชื่อมโยงกัน

ไม่รวมความเข้าใจระหว่างสื่อชุมชน กับวิทยุชุมชน ความเข้าใจในสื่อที่ทำหน้าที่ให้ข้อมูลกับสื่อที่ทำหน้าที่ขับเคลื่อนสังคม สื่อบุคคลกับผู้สื่อข่าวชุมชน

ที่ประชุมแลกเปลี่ยนกรณีสื่อสารสาธารณะเพื่อสุขภาพ

• ทิศทางวิทยุชุมชนต้องผสมผสานระหว่างให้ข้อมูลกับการขับเคลื่อนสังคม
• ทำอย่างไรให้สื่อเป็นห้องเรียนสุขภาพทางอากาศ เพราะปัจจุบันมีการประชุมหลากหลายประเด็น การเก็บข้อมูลผ่านเวปไซต์ไว้ ทำให้ประหยัดเวลา การเดินทาง และสามารถเรียนรู้ในประเด็นที่หลากหลายตามความนใจ
• อยากเห็นทีมสื่อพัฒนาทีวีชุมชน ซึ่งโอกาสของทีวีชุมชน ตั้งไม่ยาก ตอนนี้ทางกฎหมายไม่มีปัญหา แต่การจัดการ การทำให้คนพฤติกรรมดูข่าวชุมชน
• ในเชิงนโยบาย ทำอย่างไรให้ทุกหมู่บ้านมีอินเตอร์เนตความเร็วสูง
• ถ้าทำให้สื่อชุมชนรับใช้คนในชุมชนนั้นๆ ก็จะยั่งยืน
• การทำสื่อให้น่าสนใจ และการจัดรายการน่าสนใจ ต้องมีการย่อยข้อมูลให้เห็นภาพ
• นักสื่อสารชุมชนควรมีข้อพึงระวังเรื่องคำในการใช้การสื่อสาร
• สื่อควรมีตัวชี้วัด วัดผลลัพธ์ แต่ไม่ควรจะไม่วัดแบบสื่อกระแสหลัก
• สำหรับการทำงานแผนสุขภาพ การสื่อสารภายในยังน้อย อาจพัฒนารูปแบบการสื่อสารภายใน เช่น การส่ง sms ในการสื่อสารภายใน
• งานสื่อเป็นการสร้างฐานของชุมชน เป็นเครื่องมือในการทำงานของสังคม
• สำหรับทีมกลาง ปัจจุบันเราขาดสารจากแต่ละประเด็นที่จะสื่อ

สุดท้ายสำหรับกิจกรรมแต่ละประเด็นอยากให้ใช้การทำงานประเด็นสื่อในการหนุนเสริมการขับเคลื่อนงาน