สงขลาพอเพียง : เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา - Songkhla Health

ความเป็นมาของ สปรส.

สำนักงานปฏิรูประบบสุขภาพแห่งชาติ (สปรส.)

National Health System Reform Office (HSRO)

            เป็นสำนักงานอิสระ ในสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข ตั้งขึ้นเพื่อทำหน้าที่เป็นสำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการปฏิรูประบบสุขภาพแห่งชาติ (คปรส.)

            คปรส. ตั้งขึ้นตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการปฏิรูประบบสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2543 มีนายกรัฐมนตรีเป็นประธานกรรมการ มีกรรมการโดยตำแหน่ง 17 คน ผู้ทรงคุณวุฒิ 14 คน มีอายุการทำงานไม่เกิน 3 ปี นับจากวันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ.2543 มีวัตถุประสงค์หลักสรุปได้ดังนี้

-    สร้างกระแสการปรับเปลี่ยนวิธีคิดด้านสุขภาพของคนไทย จากการซ่อมสุขภาพมาสู่การสร้างสุขภาพ  เพื่อการมีสุขภาพดีถ้วนหน้า

-    สนับสนุนการเคลื่อนไหวของสังคม โดยการเข้าร่วมและสนับสนุนกิจกรรมที่จะสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชน ชุมชน สังคม และองค์กรทุกส่วนที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจในประเด็นสำคัญของการปฏิรูประบบสุขภาพ

-    สนับสนุนกิจกรรมทางวิชาการเพื่อสังเคราะห์องค์ความรู้ในประเด็นสำคัญของการปฏิรูประบบสุขภาพ  สำหรับบรรจุเป็นสาระบัญญัติใน พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ และเพื่อการปฏิรูประบบสุขภาพอย่างเป็นรูปธรรม ในระยะถัดไป

-    ประสานงานกับภาคการเมือง ภาคราชการ หน่วยงาน องค์การต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อสร้างความร่วมมือผลักดันการปฏิรูประบบสุขภาพอย่างกว้างขวาง

สุขภาพคืออะไร

            สุขภาพมิใช่เรื่องที่ผูกขาดอยู่กับโรงพยาบาล หยูกยา เครื่องมือแพทย์ การผ่าตัด หมอและพยาบาล หรือกระทรวงสาธารณสุขเท่านั้น

            สุขภาพ คือ  สุขภาวะ

            หรือภาวะที่เป็นสุขทั้งกาย ทางจิต ทางสังคม และทางปัญญา / จิตวิญญาณ

            สุขภาวะทั้งทางกาย ทางจิต ทางสังคม และทางปัญญา / จิตวิญญาณ ก็คือความสุขและคุณค่าชีวิต ซึ่งมีความหมายใหญ่และครอบคลุมมากกว่าคำว่าสาธารณสุข

            ระบบสุขภาพ จึงหมายถึงระบบทั้งมวลที่เกี่ยวข้อง สัมพันธ์กันเป็นองค์รวม อันสามารถส่งผลต่อสุขภาพของประชาชนทั้งประเทศ รวมถึงปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพทั้งปวง ได้แก่ ปัจจัยด้านบุคคล สภาพแวดล้อม เศรษฐกิจ สังคม กายภาพ และชีวภาพ รวมทั้งปัจจัยด้านระบบบริการสุขภาพด้วย

ทำไมต้องปฏิรูประบบสุขภาพ

            ระบบสุขภาพของไทยในปัจจุบันไม่สามารถทำให้ประชาชนมีสุขภาพดีโดยถ้วนหน้าได้

คนไทยต้องเจ็บป่วยล้มตาย ลำบากลำบนโดยไม่จำเป็นเป็นจำนวนมาก โรคเครียด โรคหัวใจ อุบัติเหตุ โรคเอดส์  โรคติดสารเสพย์ติด  โรคมะเร็ง โรคจากการประกอบอาชีพ โรคแห่งความรุนแรง  โรคเรื้อรังต่างๆ เป็นปัญหาใหญ่ของคนไทย ซึ่งโรคและปัญหาเหล่านั้น ส่วนใหญ่ล้วนป้องกันได้ แต่แก้ไม่ได้หรือได้ผลน้อยถ้ารอให้เจ็บป่วยแล้ว

คนไทยใช้เงินเพื่อสุขภาพสูงมาก แต่ได้ผลตอบแทนน้อยเพราะเราใช้เพื่อซ่อมสุขภาพเสียกันเป็นส่วนใหญ่ ในปีนี้ประเทศไทยใช้จ่ายเรื่องสุขภาพประมาณ 250,000 ล้านบาท ผลลัพธ์คือคนไทยยังเจ็บป่วยล้มตายโดยไม่จำเป็นจำนวนมาก ค่าใช้จ่ายนี้เพิ่มขึ้นด้วยอัตรากว่าร้อยละ 10 มาหลายปีติดต่อกัน นั่นหมายความว่า เรากำลังวิ่งเข้าไปสู่สภาวะวิกฤต คือเงินหมดถ้าเราไม่ปฏิรูป แต่ประชาชนก็ยังเจ็บป่วยล้มตายด้วยโรคที่ป้องกันได้ต่อไปหรือมากขึ้น

ระบบบริการด้านสุขภาพมีปัญหาทั้งด้านคุณภาพ มาตรฐาน ประสิทธิภาพ และความเป็นธรรม คนไทยเป็นสิบล้านคนยังขาดหลักประกันด้านสุขภาพ ที่มีหลักประกันสุขภาพก็มีความแตกต่างและเหลื่อมล้ำกันอยู่มาก  เกิดปัญหาเป็นความทุกข์ทั้งฝ่ายผู้ให้และผู้รับบริการ

ฉะนั้น จึงจำเป็นต้องปฏิรูประบบสุขภาพ เพื่อป้องกันการเข้าสู่สภาวะวิกฤตที่นับวันแต่จะหนักยิ่งขึ้น

ควรจะปฏิรูปไปในทิศทางใด

            ระบบสุขภาพของเราในปัจจุบันเป็นระบบตั้งรับ คือ รอให้เจ็บป่วยแล้วค่อยมารักษา  ซึ่งสิ้นเปลือง ลำบากลำลน ช่วยไม่ทัน ได้ไม่คุ้มเสีย และสูญเสียเหลือคณา สูญเสียคุณค่าชีวิต สูญเสียชีวิต สูญเสียเศรษฐกิจ  และสูญเสียจิตใจ จึงควรปฏิรูประบบ จากระบบตั้งรับเป็นระบบรุก รุกออกไปสร้างสุขภาพดี โดยมีระบบส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคที่ดีที่สุด โดยคนทั้งมวลมีสุขภาพดี ไม่ให้เจ็บป่วยโดยไม่จำเป็น การทำให้สุขภาพดี เสียค่าใช้จ่ายน้อยกว่าการรอรักษาเมื่อสุขภาพเสียแล้ว  เมื่อมีผู้สุขภาพเสียไม่มาก  เราก็จะมีทรัพยากรเพียงพอที่จะสร้างระบบบริการที่มีคุณภาพดี  ที่คนไทยเข้าถึงได้ทุกคน โดยไม่ต้องคำนึงถึงฐานะทางเศรษฐกิจ

จะปฏิรูปกันอย่างไร

            การปฏิรูประบบสุขภาพของชาติเป็นเรื่องใหญ่และยากเพราะต้องการการปฏิรูปวิธีคิดของคนไทยทั้งสังคมเกี่ยวกับเรื่องสุขภาพ และต้องการการปฏิรูประบบทั้งปวงที่ดำรงอยู่ก่อนแล้ว ให้เป็นระบบสุขภาพที่พึงประสงค์ที่จะสร้างสุขภาพดีถ้วนหน้าได้จริง

            การจัดทำ พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ เพื่อใช้เป็นธรรมนูญด้านสุขภาพของชาติ เป็นการประกาศเจตนารมณ์ด้านสุขภาพของสังคมไทย กำหนดเงื่อนไข ระบบและโครงสร้างหลักเพื่อให้เกิดการปฏิรูประบบสุขภาพของชาติอย่างเป็นระบบและเป็นรูปธรรม คือหนทางสำคัญของการปฏิรูป

            การจัดทำ พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ ไม่ใช่เป้าหมายสุดท้าย แต่เป็นเครื่องมือสำหรับการสร้างกระแส ปรับเปลี่ยนวิธีคิด ระดมความร่วมมือจากทุกภาคของสังคม ช่วยกันคิด ช่วยกันฝัน ช่วยกันสร้างระบบสุขภาพที่พึงปรารถนาร่วมกัน